III SA/Gd 603/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 13 maja 2013 r. nr [[...]] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji umarzającej postępowanie w sprawie zmiany ostatecznego terminu rozpoczęcia działalności postanawia odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 5 sierpnia 2013 r. A. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2013 r. odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie na przedmiotowe postanowienie datowanym na dzień 10 września 2013 r. skarżąca wskazała, że posiadane przez nią aktywa tylko pozornie wydają się znaczne. W praktyce bowiem skarżąca musi regulować na bieżąco i bez opóźnień zobowiązania względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacać wygrane graczom, opłacać serwis i obsługę urządzeń, a także uiszczać podatek od gier niezależnie od tego, czy działalność przynosi dochód. W związku z tym, choć Spółka generuje znaczne przychody, to przy bardzo wysokich kosztach prowadzenia działalności dochód, a zwłaszcza zysk po opodatkowaniu nie jest już wysoki. Z tego zysku wypłacana jest także dywidenda dla wspólników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym Wnioskiem, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 5 sierpnia 2013 r. A. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1.000.000 zł. Wartość środków trwałych spółki według bilansu za ostatni rok wynosi 300.155,92 zł. W 2012 r. spółka osiągnęła zysk netto na poziomie 713.731,90 zł. Na rachunku bankowym spółki (na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy) znajdowało się 180.334,29 zł. W swoim majątku spółka posiada ponadto automaty o niskich wygranych. Uzasadniając złożony wniosek spółka wskazała, że nie posiada środków na poniesienie kosztów przedmiotowego postępowania. Spółka zainicjowała bowiem wiele postępowań administracyjnych (podatkowych i innych) oraz sądowoadministracyjnych, co łączy się z koniecznością uiszczania wpisów stosunkowych Tym samym jej obciążenie nie ogranicza się jedynie do kwoty wpisu w rozpatrywanej sprawie. Ponadto posiadane automaty do gier ze względu na przewidziane w ustawie o grach hazardowych stopniowe wygaszanie działalności podmiotów urządzających tego rodzaju gry nie przedstawiają obecnie żadnej wartości. Celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 sierpnia 2013 r. spółka została wezwana do przedłożenia następujących dokumentów: a) odpisów zeznań podatkowych CIT - 8 składanych za lata 2011 i 2012; b) deklaracji VAT-7 składanych za miesiące kwiecień - czerwiec 2013 r.; c) odpisu sprawozdania finansowego za rok 2012; d) dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu i dochodu (lub straty) za okres ostatnich trzech miesięcy; e) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez spółkę rachunków bankowych (w tym wyciągów z kont i lokat dewizowych) obrazujących historię i salda tych rachunków (wpłaty, wypłaty) w okresie ostatnich trzech miesięcy; f) oświadczenia, czy z majątku spółki prowadzona jest aktualnie egzekucja sądowa bądź administracyjna - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących jej stan i dokonane czynności egzekucyjne; g) oświadczenia, czy spółka posiada wymagalne zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, urzędu skarbowego, banków, kontrahentów, dostawców mediów oraz innych podmiotów, których nie spłaca - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia; h) oświadczenia, czy spółka posiada przysługujące jej wymagalne i niesporne wierzytelności wobec kontrahentów i innych podmiotów - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących aktualny stan tych wierzytelności. W dniu 23 sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęły: - rachunek zysków i strat oraz bilans za rok 2012; - rachunek zysków i strat w okresie 1 marca – 31 maja 2013 r.; - wyciągi z dwóch prowadzonych dla spółki rachunków bankowych z saldami wynoszącymi odpowiednio: 19.733,38 zł (jeden z rachunków – saldo na dzień 31 lipca 2013 r.) oraz 832,35 zł (drugi z rachunków – saldo na dzień 30 czerwca 2013 r.); - deklaracje CIT – 8 wraz z informacjami za lata 2011 – 2012; - deklaracje VAT – 7 za miesiące kwiecień - czerwiec 2013 r.; - oświadczenia w przedmiocie wymagalnych i niespornych należności względem pracowników spółki, braku wymagalnych należności spółki względem podmiotów trzecich (w tym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i urzędu skarbowego) oraz w przedmiocie braku prowadzonych względem spółki postępowań egzekucyjnych. W tym stanie uznano, co następuje: W świetle art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym (poprzez zwolnienie od kosztów sądowych) obejmować może zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Z kolei w myśl art. 246 § 2 pkt 2 ww. aktu normatywnego osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie powołanego przepisu wskazuje wprost, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić, gdy strona wykaże, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stwierdzić przy tym należy, iż dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy znaczenie ma nie tylko sytuacja finansowa danego podmiotu na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja tegoż podmiotu we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kompleksowa analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala bowiem ocenić czy trudności podmiotu wnioskującego o prawo pomocy mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. w tej materii: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08 oraz z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 66/99; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowym podkreśla się ponadto, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i jej aktualnych możliwości płatniczych (por. m.in. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 października 2008 r.; sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że koszty sądowe w przedmiotowej sprawie kształtują: - wpis od skargi wynoszący 200 zł (vide: § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); - ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi (vide: § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); - ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wynoszący 100 zł (vide: § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); - ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (vide: § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Mając na uwadze ww. regulację normatywną, jak i okoliczności faktyczne związane z sytuacją spółki uznano, że skarżąca nie wykazała zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Zestawienie ww. kwot ze stanem majątkowym wnioskodawczyni nie uzasadnia bowiem uznania, że ww. nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy wskazać, że dokumenty obrazujące sytuację majątkową i dochodową spółki w szerszej perspektywie czasowej przeczą argumentacji zawartej we wniosku o przyznanie prawa pomocy . Spółka prowadzi działalność gospodarczą, generuje milionowe przychody (vide: ww. deklaracje VAT – 7; rachunek zysków i strat za okres 1 marca – 31 maja 2013 r.) i – co istotne - na bieżąco reguluje wszystkie wymagalne należności. Co ważne, spółka nie posiada zadłużenia z tytułu zobowiązań publicznoprawnych i wobec kontrahentów. Nie jest również obciążona kredytami bankowymi oraz pożyczkami. Przeciwko spółce nie toczy się jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne. Co warte podkreślenia, wnioskodawczyni dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi zdeponowanymi na rachunkach bankowych. Przedmiotową okoliczność obrazują wprost wyciągi bankowe odnoszące się do okresu kwiecień – lipiec 2013 r. Zauważyć przy tym należy, że spółka nie przedstawiła dokumentów, które wskazywałby, że jej rachunki bankowe zostały w jakikolwiek sposób zablokowane czy zabezpieczone. Oznacza to, że spółka nie ma przeszkód aby dysponować posiadanymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone m.in. na koszty zainicjowanych postępowań sądowoadministracyjnych. W ocenie Sądu rozpatrującego złożony wniosek za przyznaniem skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie przemawia również mnogość postępowań sądowoadministracyjnych zainicjowanych przez spółkę w skali kraju. Należy mieć bowiem na uwadze, że spółka w żaden sposób nie wykazała łącznej ilości tych postępowań, jak i wysokości wszystkich realnych kosztów, które w tych postępowaniach zobligowana była ponieść. Przy zróżnicowanym charakterze ewentualnie zainicjowanych postępowań (sprawy w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty podatku, sprawy dotyczące gier na automatach) trudno jest zestawić orientacyjną wysokość tych kosztów z aktualnym stanem majątkowym spółki. Z kolei ze stanu wpływów na rachunek bankowy w szerszej perspektywie czasowej wynika, że spółka jest podmiotem generującym określone, wysokie przychody i regulującym wszystkie obciążające ją zobowiązania. Z powyższych względów uznano, że spółka jako stabilny i prężnie działający podmiot gospodarczy ma obecnie realne możliwości finansowe i dostateczne środki na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, jak i w trzech pozostałych postępowaniach zainicjowanych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku. Poniesienie wymaganych kosztów sądowych w ww. sprawach nie powinno bowiem w żaden sposób zachwiać sytuacją majątkową i dochodową spółki. Oceny tej zdaniem Sądu nie mogą zmienić argumenty zawarte w sprzeciwie z dnia 10 września 2013 r. Wskazane w nim okoliczności takie jak konieczność uiszczania czynszu za lokale wynajmowane na punkty gier, opłacanie serwisu i obsługi urządzeń, uiszczanie wygranych graczom czy uiszczanie podatku nie mogą być wzięte przez Sąd pod uwagę przede wszystkim z powodu dużej ich ogólnikowości, skarżąca bowiem nie podała konkretnych danych wynikających choćby z faktur i rachunków, które potwierdziłyby, że wysokość wymienionych wyżej zobowiązań Spółki uniemożliwia poniesienie wymaganych kosztów sądowych. Na marginesie jedynie Sąd wskazuje wnioskodawcy, że chęć wypłacenia wspólnikom Spółki dywidendy nie może być argumentem przemawiającym za zwolnieniem od kosztów sądowych. W ocenie Sądu rozpatrującego złożony wniosek spółka nie spełnia tym samym ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W reasumpcji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.