III SA/Gd 609/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. O. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia odrzucić skargę. Z. O. pismem z dnia 18 stycznia 2005 r. wniósł do Wojewody [...] o stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego E. G., będącego radnym Rady Miejskiej [...], z powodu naruszenia ustawowego zakazu prowadzenia i zarządzania działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego. Jak wynikało z uzasadnienia tego pisma E. G. jest przewodniczącym Samorządu Mieszkańców Osiedla [...] w C. Samorząd zaś prowadzi działalność gospodarczą w postaci odpłatnego wynajmowania budynku stanowiącego własność komunalną. Zgodnie z wyjaśnieniami Przewodniczącego Rady Miejskiej [...] E. G. nie prowadzi działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy. Na terenie wskazanego osiedla położony jest budynek komunalny, w którym znajduje się świetlica osiedlowa sporadycznie wynajmowana na imprezy okolicznościowe. Dochód z tego tytułu jest przychodem Gminy Miejskiej [...]. E. G. nie podejmuje żadnych czynności prawnych ani faktycznych związanych z wynajmem mienia komunalnego, zaś w/w Samorząd Mieszkańców jest jednostką pomocniczą gminy i nie jest przedsiębiorstwem w rozumieniu ustawy o swobodnie działalności gospodarczej. Wojewoda [...] w piśmie z dnia 15 marca 2006 r., adresowanym do Z. O. stwierdził, że w jego ocenie nie doszło do naruszenia przez E. G. zakazu o którym mowa w art. 24 f ustawy o samorządzie gminy (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.). E. G. nie wykorzystuje mienia gminy w działalności gospodarczej prowadzonej na własny rachunek, ani też nie zarządza taką działalnością. Chociaż jest on przewodniczącym Samorządu Mieszkańców Osiedla nr [...] w C. to należy uwzględnić fakt, że osiedle jest gminną jednostką pomocniczą utworzoną na mocy Uchwały Rady Miejskiej [...] z dnia 27 października 1994 r. Przychody z wynajmu świetlicy są dochodami budżetu gminy, a więc Samorząd Osiedla nr [...] nie prowadzi działalności gospodarczej na własny rachunek. Z. O. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia mandatu E. G. twierdząc, że zarządzany przez niego Samorząd Mieszkańców prowadzi działalność gospodarczą. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie podtrzymując swoje stawisko wyrażone w piśmie z dnia 15 marca 2006 r. Organ wskazał, że pismo skarżącego należy uznać za sygnał w sprawie, jak to określił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 października 2000 r., sygn. akt III SA 1387/00. Sąd stwierdził w tym orzeczeniu, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia zgodności z prawem uchwał organu gminy może być prowadzone tylko z urzędu, złożenie zatem wniosku przez jakikolwiek podmiot nie skutkuje wszczęciem postępowania. Z przepisów rozdziału 10 ustawy o samorządzie gminnym wynika, czy zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem podlegają rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy (art. 98 ust. 1 ustawy), a do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone (art. 98 ust. 3 ustawy). W przypadku zarządzeń zastępczych, zgodnie z art. 98 a ust. 3 tej ustawy przepisy art. 98 stosuje się odpowiednio. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie przesądzając, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności przewidziane w art. 24 f ustawy o samorządzie gminnym w pierwszym rzędzie musiał odpowiedzieć na pytanie, czy skarżący posiada legitymację procesową do domagania się określonych czynności od organu nadzorczego (wydania rozstrzygnięcia nadzorczego). Zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 2 a ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547 ze zm.) wygaśniecie mandatu radnego następuje wskutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Wygaśnięcie mandatu radnego stwierdza rada w drodze uchwały. W myśl art. 98 a ustawy o samorządzie gminnym jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającego z art. 190 ust. 2 i 6 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich nie podejmie uchwały, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu tego terminu, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze. Natomiast art. 98 ustawy o samorządzie gminnym przewiduje, iż rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencje zostały naruszone. Podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze. Na tle tych uregulowań w orzecznictwie i doktrynie reprezentowany jest pogląd, iż ani osoba fizyczna, ani prawna poza gminą nie może być uczestnikiem postępowania nadzorczego wojewody. Nie może też domagać się od organu nadzoru wydania rozstrzygnięcia nadzorczego ani podjęcia przez wojewodę działania, które jest elementem działania nadzorczego poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2004 r., OSK 629/04, Lex nr 158865; podobnie Komentarz do art. 190 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, Samorządowe prawo wyborcze. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2006.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podziela ten pogląd. Na marginesie sprawy należy zauważyć, iż kadencja Rady Miejskiej [...], której dotyczy sprawa już wygasła. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.