III SA/Gd 611/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na stanowisko Rady Miejskiej w B. z dnia 29 kwietnia 2015 r. w przedmiocie udzielenia poparcia strajkującym rolnikom postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W następstwie doręczenia postanowienia odrzucającego wniesioną skargę W.K. wnioskiem z dnia 25 września 2015 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawca nie uzyskuje żadnego dochodu, nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Z uwagi na istniejące wątpliwości co do stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 września 2015 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia – w terminie 7 dni - następujących dokumentów i oświadczeń: a) wobec zadeklarowanego braku dochodów - oświadczenia czy wnioskodawca jest obecnie zatrudniony, otrzymuje świadczenia emerytalno – rentowe bądź pomoc finansową od członków rodziny; w przypadku odpowiedzi przeczącej wnioskodawca winien był precyzyjnie wyjaśnić, z jakich środków (źródło i wysokość) zaspokaja swoje podstawowe potrzeby związane z bieżącym utrzymaniem; b) oświadczenia, czy wnioskodawca korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi przeczącej wnioskodawca winien był przedłożyć stosowne zaświadczenie organu gminy w tym zakresie; c) kopii dokumentów obrazujących aktualny stan ewentualnego zadłużenia wnioskodawcy (to jest na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy) wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków, jednostek samorządu terytorialnego, osób prawnych i innych podmiotów; d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych obrazujących historię (wszystkie wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku, gdy wnioskodawca w okresie ostatnich sześciu miesięcy zlikwidował posiadane rachunki bankowe należało przedłożyć dokumenty potwierdzające ich zamknięcie; e) oświadczenia czy w okresie ostatnich dwóch lat wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa, jednostkom samorządu terytorialnego (gminom, powiatom), osobom prawnym lub osobom fizycznym; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, sygnatury prowadzonych spraw, daty wydanych orzeczeń oraz informację o treści zapadłych rozstrzygnięć z uwzględnieniem wysokości kwot zasądzonych oraz ewentualnie wypłaconych na jego rzecz; f) kopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami własnego utrzymania wraz z dokumentami je potwierdzającymi w okresie ostatnich trzech miesięcy; g) oświadczenia czy wnioskodawca pozostaje nadal w związku małżeńskim; jeżeli tak wnioskodawca winien był przedstawić dokumenty obrazujące wysokość wszystkich miesięcznych dochodów brutto/netto małżonki oraz dokumenty obrazujące jej stan majątkowy, w tym posiadane przez nią nieruchomości, przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, w tym zarejestrowane na małżonkę pojazdy mechaniczne (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości) oraz wyciągi i wykazy ze wszystkich posiadanych przez małżonkę rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (wszystkie wpłaty i wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy. W wezwaniu wskazano skarżącemu, że niezastosowanie się do treści wezwania może skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 19 października 2015 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 42 akt sądowych). Wnioskiem z dnia 26 października 2015 r. skarżący zwrócił się o przedłużenie terminu wyznaczonego celem przedłożenia dokumentacji źródłowej. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 29 października 2015 r. wskazany pierwotnie termin przedłużono o 10 dni. Skarżący żadnego z wymaganych dokumentów nie przedłożył w przewidzianym terminie. W dniu 12 listopada 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęło pismo skarżącego, w którym ww. ponownie oświadczył, że jest osobą zadłużoną, która nie generuje jakichkolwiek dochodów. Na dowód swojej trudnej sytuacji materialnej wnioskodawca przedstawił kopię postanowienia wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 1 lipca 2015 r. w przedmiocie umorzenia prowadzonego przeciwko skarżącemu postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy wskazując, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowo określone przesłanki przyznania prawa pomocy. W dniu 28 grudnia 2015 r, wnioskodawca wniósł sprzeciw od wyżej wskazanego postanowienia wskazując, że wobec bardzo trudnej sytuacji materialnej i braku uzyskiwanych dochodów w istocie "nie ma czego wykazywać". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – w brzmieniu dotychczasowym (zob. art. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2015 r., poz. 658) - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższa regulacja oznacza, że skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy postanowienia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu. Przechodząc do merytorycznej oceny złożonego wniosku Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie takich okoliczności należy zatem do strony wnioskującej, która powinna w treści składanego formularza PPF dokładnie przedstawić swoją sytuację majątkową i rodzinną. Prawa pomocy należy odmówić, jeżeli podawane fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami i oświadczeniami dotyczącymi majątku i dochodów. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez skarżącego (wnioskodawcę) - jak wskazano powyżej - nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego obecnej, rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd też zarządzeniem z dnia 30 września 2015 r. zwrócono się do wnioskodawcy o jego uzupełnienie wskazując, jakie oświadczenia oraz jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii złożyć. W ocenie Sądu złożenie wyżej wskazanego pisma wnioskodawcy z dnia 12 listopada 2015 r. wraz z kopią postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec wnioskodawcy nie stanowiło należytego wykonania zarządzenia z dnia 30 września 2015 r. W powyższym wezwaniu wskazano bowiem w sposób jasny, jakie okoliczności wymagają jedynie złożenia oświadczenia, a jakie przedstawienia dokumentów źródłowych. Skarżący złożywszy ww. pisemne oświadczenia konsekwentnie utrzymuje, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Co więcej, wprost podaje, że utrzymuje się sam chociaż nie osiąga jakichkolwiek dochodów, nie posiada oszczędności i nie korzysta z pomocy finansowej instytucji państwowych lub członków rodziny. W złożonym sprzeciwie wskazał z kolei, że wobec bardzo trudnej sytuacji materialnej i braku uzyskiwanych dochodów w istocie "nie ma czego wykazywać". Respektując zapatrywania wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r. (sygn. akt II OZ 1161/15) Sąd wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącego nadal pozostaje niejasna. W okolicznościach sprawy nadal nie wiadomo z jakich środków skarżący finansuje zakup żywności czy też opłaca rachunki związane z eksploatacją zajmowanego domu. Ponadto w świetle informacji posiadanych przez Sąd z urzędu zastanawiające jest z jakich źródeł pochodzą środki, które wnioskodawca uiszcza tytułem kosztów sądowych (m.in. w sprawie o sygnaturze III SA/Gd 460/15). W świetle wyżej wskazanych wątpliwości co do rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy nie sposób przyjąć, że Sąd przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ma kierować się wyłącznie subiektywną opinią wnioskodawcy, który uważa, że powołanie się na brak dochodów uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Oczywistym jest bowiem, że Sąd musi ocenić sytuację materialną wnioskodawcy na podstawie rzeczowych i wiarygodnych danych. W sytuacji, gdy wnioskodawca dozuje informacje co do swojej aktualnej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych bądź też ignoruje kierowane do niego wezwania Sąd nie ma podstaw do przyznania prawa pomocy. Na zmianę stanowiska nie może mieć wpływu fakt przedstawiania przez wnioskodawcę jedynie tych dokumentów, które potwierdzać mają jego trudną sytuację materialną (vide: postanowienie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 1 lipca 2015 r. w przedmiocie umorzenia prowadzonego przeciwko skarżącemu postępowania egzekucyjnego). Skarżący musi mieć bowiem pełną świadomość, że przyznanie prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów związanych z ich udziałem w sprawie (zob. art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyjątek ten wspiera wyżej wskazana regulacja normatywna, zgodnie z którą to wnioskodawca winien wykazać zasadność przyznania prawa pomocy w świetle ustawowo określonych przesłanek. W konsekwencji powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.