III SA/Gd 618/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 4 maja 2015r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, działając na podstawie m.in. art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2011r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.), nie stwierdził u J. B. choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia okołostawowego barku - wymienionej w poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że J. B. rozpoczęła pracę zawodową w 1954 r. Organ podał wszystkie zakłady pracy, w których pracowała skarżąca oraz okresy tej pracy. Od 1973r. do 1992r. skarżąca była zatrudniona w [...] S.A. Region Sieci w G. jako doręczyciel. Obecnie przebywa na emeryturze. Do obowiązków zawodowych J. B. podczas zatrudnienia w [...] S.A. należało dzielenie i układanie przesyłek listowych oraz gazet według ustalonego planu doręczeń, wpisywanie do księgi przesyłek awizowanych, pobieranie z kasy głównej i przeliczanie gotówki na wypłaty przekazów pocztowych, doręczanie korespondencji oraz sporządzanie dokumentacji po obsłudze rejonu doręczeń. Wykonując czynności związane z doręczaniem korespondencji J. B. chodziła po terenie płaskim oraz po schodach i dźwigała ciężary, tj. torbę doręczycielską obciążoną przesyłkami listowymi i czasopismami. Z przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego wynika, że strona wykonywała czynności różnorodne, które nie obciążały nadmiernie kończyn górnych w obrębie stawów barkowych. Na podstawie specjalistycznych badań ortopedycznych przeprowadzonych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy oraz na podstawie dokumentacji medycznej rozpoznano u J. B. przewlekłe okołostawowe zapalenie barku, nie uznając etiologii zawodowej schorzenia. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wydał w dniu 6 września 2013r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. Następnie w dniu 25.02.2015r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Orzeczenie zostało opracowane jedynie na podstawie zgromadzonej dokumentacji. J. B. nie mogła stawić się w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. ze względu na zły stan zdrowia. J. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Decyzją z dnia 17 czerwca 2015r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy na podstawie posiadanej dokumentacji stwierdził, że strona leczy się z powodu uogólnionej choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa i stawów. W listopadzie 2010 r. wykonano badanie RTG, a w styczniu 2011r. USG barku prawego, stwierdzając w obu badaniach zmiany zwyrodnieniowe w stawie barkowym prawym. W wyniku specjalistycznych badań ortopedycznych rozpoznano przewlekłe okołostawowe zapalenie barku prawego o pozazawodowej etiologii schorzenia. Strona zakończyła pracę zawodową w grudniu 1992 r., wobec czego udokumentowane objawy dotyczące barku powinny pojawić się po roku - do grudnia 1993 r. - zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Natomiast - jak wynika z orzeczenia lekarskiego - pierwsze udokumentowane objawy ze strony barku prawego notuje się dopiero od 2010 r., tj. po 18 latach od zakończenia pracy zawodowej. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy stwierdził, że przyczyną powstania rozpoznanego schorzenia J. B. może być uogólniona choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa oraz choroba tarczycy, z powodu której w 1998 r. została poddana zabiegowi strumektomii. Także Instytut Medycyny Pracy w Ł. w swoim orzeczeniu nie rozpoznał u J. B. choroby zawodowej. Ustalono, że zakres obowiązków wykonywanych przez stronę był zróżnicowany, a co za tym idzie nie wiązał się z nadmiernym obciążeniem kończyn górnych. Przeprowadzona analiza narażenia zawodowego w/w nie pozwala bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem na uznanie związku przyczynowo-skutkowego między stwierdzoną chorobą a warunkami pracy. Ponadto nie został spełniony warunek związany z wystąpieniem udokumentowanych objawów chorobowych upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, który w przypadku przewlekłego zapalenia okołostawowego barku wynosi 1 rok. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione warunki do rozpoznania choroby zawodowej. Jednostki orzecznicze I i II stopnia rozpoznały przewlekłe zapalenie okołostawowe barku, lecz zgodnie stwierdziły, że w środowisku pracy J. B. nie była narażona na sposób pracy obciążający nadmiernie kończyny górne w obrębie stawów barkowych, co wskazuje na pozazawodową etiologię schorzenia. Ponadto strona skończyła pracę zawodową w grudniu 1992 r., a pierwsze udokumentowane objawy chorobowe pojawiły się w roku 2010 r. - 18 lat po zakończeniu pracy. Organ wyjaśnił, że w przypadku przewlekłego zapalenia okołostawowego barku okres, w którym udokumentowane objawy upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej wynosi 1 rok. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na w/w decyzję J. B. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając naruszenie: – art. 237 § 1 pkt 3 k.p. oraz § 2, § 6 ust. 1 pkt 5, § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez nie wykonanie prawidłowo wszystkich czynności przewidzianych w tym rozporządzeniu; – art.7-9, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla prawidłowego jej załatwienia. Zdaniem skarżącej organy wadliwie nie ustaliły związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy a wystąpieniem choroby zawodowej. Nie przeprowadzono postępowania dowodowego, który pozwoliłby na wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Dokonane przez organy medycyny pracy badania zostały przeprowadzone w sposób niedokładny. Nie zweryfikowano wcześniej przeprowadzonych badań, a dokonana w toku tego postępowania diagnostyka miała charakter rutynowy, bez obecności skarżącej. Skarżąca zarzuciła, że przy ocenie narażenia zawodowego nie uwzględniono stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometrażu czynności. W jej ocenie należało uznać zawodową etiologię przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. Pracując przez 18 lat w Poczcie wykonywała pracę związaną z nadmiernym obciążeniem i częstymi monotypowymi ruchami na stanowisku listonosza z narażeniem życia i zdrowia. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 12 sierpnia 2015r. (k. 46 - 47) skarżąca dodała, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia okołokostnego barku zgłaszała w latach 1976-1992 podczas wykonywania obowiązków na poczcie. Leczenie było prowadzone w przychodni zakładowej i specjalistycznej poczty. Karta narażenia zawodowego nie zawiera całego zgromadzonego materiału dowodowego. Nie ma odniesienia do rzeczywistych warunków pracy i czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy opiera się jedynie na przesłanej dokumentacji. Skarżąca nie była badana przez lekarzy orzeczników. Ważny jest fakt, że skarżąca przedstawiła wszelkie badania i specjalistyczne opinie lekarskie sprzed kilku lat, potwierdzające przewlekłe zapalenie okołokostne barku. Na rozprawie w dniu 26 listopada 2015r. pełnomocnik skarżącej podał, że dokumenty przedłożone przez pracodawcę są wewnętrznie sprzeczne. Pominięto wyjaśnienia skarżącej dotyczące wagi torby, którą nosiła. Zarzucił naruszenie art. 6 i 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 2009r. poprzez nieprzeprowadzenie badań skarżącej przez jednostkę orzeczniczą w Ł.. Nie został też uwzględniony chronometraż przedłożony przez skarżącą. Skarżąca już w czasie pracy korzystała z leczenia sanatoryjnego z powodu paraliżu, wobec czego bezzasadne jest powoływanie się na czas, w którym można rozpoznać chorobę zawodową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Za chorobę zawodową, zgodnie z treścią art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2014r., poz. 1502) uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Wykaz chorób zawodowych wraz ze wskazaniem okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( tj. Dz.U. z 2013 r. poz.1367). W niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy przywołanego rozporządzenia - z uwagi na to, że zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonano w czasie jego obowiązywania, tj. w dniu 3 października 2012 r. Zgodnie z punktem 19.4 załącznika do w/w rozporządzenia chorobą zawodową są przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie okołostawowe barku. Z załącznika tego wynika też, że w przypadku tej choroby udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, powinny wystąpić w okresie jednego roku. Podkreślenia wymaga, że w świetle powyższych przepisów samo rozpoznanie choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych nie oznacza uznania tej choroby za chorobę zawodową; musi ponadto istnieć związek tej choroby z narażeniem zawodowym, a udokumentowane objawy niektórych wymienionych w załączniku chorób muszą wystąpić w określonym czasie po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym. U skarżącej obie jednostki orzecznicze rozpoznały chorobę, która ujęta jest w wykazie chorób zawodowych- przewlekłe zapalenie okołostawowe barku. Z uwagi na to, że skarżąca pracowała w [...] S.A. do dnia 28 grudnia 1992 r., kiedy to przeszła na emeryturę, udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej powinny wystąpić do 28 grudnia 1993 r. Objawy przedmiotowej choroby zostały udokumentowane jednak dopiero w 2010 r., podczas badań obrazowych stawu barkowego, co stwierdziły obie jednostki orzecznicze. Skarżąca podała, że "przedstawiła wszelkie badania jak i specjalistyczne opinie lekarskie sprzed kilku lat , które potwierdzają przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie okołokostne barku" (pismo skarżącej z dnia 12 sierpnia 2015 r. k. 47akt ). Twierdziła również, że "zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej – przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie okołokostne barku zgłaszała w latach 1976-1992 r. podczas wykonywania swoich obowiązków na poczcie w latach 1976- 1992 r." ( w/w pismo, k.46 akt). Podkreślenia wymaga, że skarżąca nie mogła – wbrew swym twierdzeniom- zgłaszać w latach 1976-1992 r. podejrzenia choroby zawodowej –przewlekłego zapalenia okołostawowego ( czy też jak podaje skarżąca- "okołokostnego" barku), bowiem taka choroba w tym czasie nie figurowała w wykazie chorób zawodowych. Choroba ta nie została wymieniona ani w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr.45, poz.271), które uchylone zostało z dniem 6 grudnia 1983 r., ani w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294 ze zm.). Przewlekłe zapalenie okołostawowe barku zostało ujęte w wykazie chorób zawodowych dopiero w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) – czyli prawie dziesięć lat po zaprzestaniu przez skarżącą wykonywania pracy zawodowej - oraz w aktualnym rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych - z dnia 30 czerwca 2009 r. To, że skarżąca jeszcze w trakcie pracy zawodowej korzystała z leczenia sanatoryjnego z powodu "paraliżu" nie jest równoznaczne z tym, że cierpiała na przewlekłe okołostawowe zapalenie barku – leczy się ona bowiem od wielu lat na inne schorzenia. Podkreślenia też wymaga, że choć skarżąca twierdzi, że wcześniejsze badania i opinie lekarskie potwierdzają u niej przewlekłe zapalenie okołokostne ( okołostawowe) barku, nie powołała się na żaden konkretny dokument, z którego okoliczność ta miałaby wynikać, wobec czego twierdzenia te należy uznać za gołosłowne. Jednostki orzecznicze dysponowały – jak wynika z twierdzeń samej skarżącej – pełną dokumentacją lekarską, na podstawie której stwierdziły, że objawy przewlekłego zapalenia okołostawowego barku udokumentowano 18 lat po zaprzestaniu przez skarżącą pracy zawodowej. Z dokumentacji lekarskiej wynika, że skarżąca leczyła się z powodu uogólnionej choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa i stawów. W orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy wskazano, że pozazawodową przyczyną powstania rozpoznanego przewlekłego okołostawowego zapalenia barku prawego mogą być m.in. właśnie te schorzenia. Odnosząc się do twierdzeń i zarzutów skarżącej wskazać trzeba, że Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania rzetelności wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich, podobnie jak nie znalazły takich podstaw organy obu instancji. Wobec powyższego – z uwagi na to, że udokumentowane objawy chorobowe nie wystąpiły w czasie jednego roku od zakończenia przez skarżącą pracy zawodowej, pozostałe zarzuty skarżącej, dotyczące wadliwie przeprowadzonego postępowania, nie mogły wywrzeć oczekiwanego przez nią skutku. Zauważyć ponadto należy, że okoliczność wydania orzeczenia lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy jedynie w oparciu o dokumentację lekarską nie stoi w sprzeczności z wymogiem "przeprowadzenia ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą", o jakim mowa w § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Z § 6 ust. 1 rozporządzenia wynika, że lekarz wydaje orzeczenie m.in. na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych oraz dokumentacji medycznej, a takimi wynikami i dokumentami Instytut dysponował. W niniejszej sprawie sporną kwestią był zresztą rezultat dokonanej przez Instytut oceny zapisów w dokumentacji medycznej i wyników przeprowadzonych badań lekarskich, dotyczący czasu wystąpienia udokumentowanych objawów przedmiotowej choroby. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organy zasadnie uznały, że choroba, na którą cierpi skarżąca, nie może być uznana za chorobę zawodową. Sąd, nie podzielając zarzutów skargi i nie stwierdzając ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.