III SA/Gd 619/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 4 maja 2015r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny , działając na podstawie m.in. art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2011r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.), nie stwierdził u J. B. choroby zawodowej – choroby układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi- alergicznego zapalenia spojówek, wymienionej w poz. 25.1 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że J. B. rozpoczęła pracę zawodową w 1954 r. Organ podał wszystkie zakłady pracy, w których pracowała skarżąca oraz okresy tej pracy. Od 1973r. do 1992r. skarżąca była zatrudniona w [...] S.A. Region Sieci w G. jako doręczyciel. Obecnie przebywa na emeryturze. Do obowiązków zawodowych J. B. podczas zatrudnienia w [...] S.A. na stanowisku doręczyciel należało dzielenie i układanie przesyłek listowych oraz gazet według ustalonego planu doręczeń, wpisywanie do księgi przesyłek awizowanych, pobieranie z kasy głównej i przeliczanie gotówki na wypłaty przekazów pocztowych, doręczanie korespondencji oraz sporządzanie dokumentacji po obsłudze rejonu doręczeń. Wykonując czynności zawodowe J. B. nie była narażona na czynniki alergizujące. Na podstawie specjalistycznych badań okulistycznych przeprowadzonych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w G. oraz na podstawie dokumentacji medycznej nie rozpoznano u J. B. alergicznego zapalenia spojówek. W związku z tym wydane zostało orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – alergicznego zapalenia spojówek. Następnie w dniu 25.02.2015r. Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Ł. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Orzeczenie zostało opracowane jedynie na podstawie zgromadzonej dokumentacji. J. B. nie mogła stawić się w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. ze względu na zły stan zdrowia. J. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G.. Decyzją z dnia 17 czerwca 2015r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że oba orzeczenia lekarskie nie potwierdziły , by skarżąca cierpiała na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych –alergiczne zapalenie spojówek. U skarżącej rozpoznano natomiast niedowidzenie okiem prawym, zaćmę starczą obu oczu i starczowzroczność, które to choroby w wykazie chorób zawodowych nie figurują. Organ wyjaśnił, że warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykazanie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W sprawie niniejszej żaden z tych warunków nie został spełniony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na w/w decyzję J. B. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając naruszenie: – art. 237 § 1 pkt 3 k.p. oraz § 2, § 6 ust. 1 pkt 5, § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez nie wykonanie prawidłowo wszystkich czynności przewidzianych w tym rozporządzeniu; – art.7-9, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla prawidłowego jej załatwienia. Zdaniem skarżącej organy wadliwie nie ustaliły związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy a wystąpieniem choroby zawodowej. Nie przeprowadzono postępowania dowodowego, który pozwoliłby na wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Dokonane przez organy medycyny pracy badania zostały przeprowadzone w sposób niedokładny. Nie zweryfikowano wcześniej przeprowadzonych badań, a dokonana w toku postępowania diagnostyka miała charakter rutynowy, bez obecności skarżącej. W jej ocenie należało uznać zawodową etiologię zapalenia spojówek. Zdaniem skarżącej wykazano, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Czynnik szkodliwy, który spowodował u niej schorzenia występował wyłącznie w środowisku pracy i stwarzał ryzyko powstania choroby zapalenia spojówek. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 12 sierpnia 2015r. (k. 45-46) skarżąca dodała, że orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy opiera się jedynie na przesłanej dokumentacji. Skarżąca nie była badana przez lekarzy orzeczników. Ważny jest fakt, że skarżąca przedstawiła wszelkie badania i specjalistyczne opinie lekarskie sprzed kilku lat, potwierdzające choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi, biologicznymi- alergiczne zapalenie spojówek. Skarżąca podała, że przez 18 lat w zakładzie pracy przebywała w pomieszczeniu zadymionym z pracownikami, którzy palili papierosy przez 8 godzin dziennie, wobec czego była narażona na dym papierosowy. Wdychała wiele toksycznych substancji zawartych w dymie. Wskazane warunki pracy nie zostały wzięte pod uwagę przez organ. Narażona była także na toksyczność tuszu stosowanego do druku gazet. Na rozprawie w dniu 26 listopada 2015r. pełnomocnik skarżącej podał, że nierozpoznanie alergicznego zapalenia spojówek nie zostało właściwe uzasadnione. Pracodawca w okresie zatrudnienia skarżącej nigdy nie sporządził karty oceny narażenia zawodowego. Pisma, które były kierowane do pracodawcy przez organ nie dotyczyły konkretnie czynników alergizujących, a wysnuto z nich wnioski dotyczące takich czynników. Nie poczyniono ustaleń pod kątem czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych, czego wymaga rozporządzenie. Ponadto skarżąca stoi na stanowisku, że z zeznań świadka wynika, że zgłaszała wcześniej , że ma problemy z zapaleniem spojówek, i to, w jej ocenie, wyczerpuje znamiona udokumentowania objawów chorobowych, czego wymaga rozporządzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Za chorobę zawodową, zgodnie z treścią art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2014r., poz. 1502) uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Wykaz chorób zawodowych wraz ze wskazaniem okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( tj. Dz.U. z 2013 r. poz.1367). W niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy przywołanego rozporządzenia - z uwagi na to, że zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonano w czasie jego obowiązywania, tj. w dniu 3 października 2012 r. Zgodnie z punktem 25.1 załącznika do w/w rozporządzenia chorobą zawodową są choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: alergiczne zapalenie spojówek. Z załącznika tego wynika też, że w przypadku tej choroby udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, powinny wystąpić w okresie jednego roku. Podkreślenia wymaga, że w świetle powyższych przepisów samo rozpoznanie choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych nie oznacza uznania tej choroby za chorobę zawodową; musi ponadto istnieć związek tej choroby z narażeniem zawodowym, a udokumentowane objawy niektórych wymienionych w załączniku chorób muszą wystąpić w określonym czasie po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym. U skarżącej obie jednostki orzecznicze nie rozpoznały choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych- choroby układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: alergicznego zapalenia spojówek. Rozpoznano u niej inne choroby oczu, nie ujęte w wykazie chorób zawodowych - niedowidzenie okiem prawym, zaćmę starczą obu oczu i starczowzroczność. Żadna z tych chorób nie wiąże się z czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi. Z dokumentacji lekarskiej skarżącej wynika, że skarżąca leczy się w poradni okulistycznej od kwietnia 2005 r. Była leczona parę razy z powodu zapalenia spojówek, lecz z dokumentacji nie wynika, by rozpoznano u niej alergiczne zapalenie spojówek. Skarżąca nie była też narażona na czynniki alergizujące w środowisku pracy. Skarżąca podała, że przedstawiła wszelkie badania oraz specjalistyczne opinie lekarskie sprzed kilku lat , które potwierdzają chorobę układu wzrokowego wywołaną czynnikami fizycznymi, chemicznymi, biologicznymi - alergiczne zapalenie spojówek (pismo skarżącej z dnia 12 sierpnia 2015 r. k. 45 akt ). Podkreślenia wobec tego wymaga, że choć skarżąca twierdzi, że wcześniejsze badania i opinie lekarskie potwierdzają u niej alergiczne zapalenie spojówek, nie powołała się na żaden konkretny dokument, z którego okoliczność ta miałaby wynikać, wobec czego twierdzenia te należy uznać za gołosłowne. Skarżąca stoi też na stanowisku, że zeznania świadka (przy czym w rzeczywistości chodzi o oświadczenie Z. Sz. - k.25 v akt administracyjnych) o wcześniejszym zgłaszaniu przez skarżącą problemów z zapaleniem spojówek wyczerpują znamiona udokumentowania objawów chorobowych. Poglądu takiego Sąd nie podziela. "Udokumentowane" objawy chorobowe, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2 oraz w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, nie oznaczają potwierdzenia objawów chorobowych jakimkolwiek dokumentem, np. oświadczeniem jakiejś osoby, ale potwierdzenia zawartego w dokumentacji lekarskiej. W dokumentacji lekarskiej skarżącej brak jest udokumentowanych objawów chorobowych dotyczących alergicznego zapalenia spojówek; gdyby nawet brać pod uwagę dokumentację lekarską skarżącej, dotyczącą zapalenia spojówek, to najwcześniejsze zapisy pochodzić mogą dopiero z 2005 r., bowiem od tego roku skarżąca leczy się w poradni okulistycznej. Tymczasem, z uwagi na to, że skarżąca pracowała w [...] S.A. do dnia 28 grudnia 1992 r. , kiedy to przeszła na emeryturę, udokumentowane objawy chorobowe, upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej – alergicznego zapalenia spojówek - powinny wystąpić do 28 grudnia 1993 r. Odnosząc się do twierdzeń i zarzutów skarżącej wskazać trzeba, że Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania rzetelności wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich, podobnie jak nie znalazły takich podstaw organy obu instancji. Z uwagi na to, że ani nie rozpoznano u skarżącej choroby układu wzrokowego znajdującej się w wykazie chorób zawodowych, jak też nie został spełniony wymóg pojawienia się udokumentowanych objawów chorobowych w okresie roku po zakończeniu pracy zawodowej, pozostałe zarzuty skarżącej, dotyczące wadliwie przeprowadzonego postępowania, nie mogły wywrzeć oczekiwanego przez nią skutku. Zauważyć ponadto należy, że okoliczność wydania orzeczenia lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. jedynie w oparciu o dokumentację lekarską nie stoi w sprzeczności z wymogiem "przeprowadzenia ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą", o jakim mowa w § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Z § 6 ust. 1 rozporządzenia wynika, że lekarz wydaje orzeczenie m.in. na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych oraz dokumentacji medycznej, a takimi wynikami i dokumentami Instytut dysponował. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organy zasadnie stwierdziły, że skarżąca nie cierpi na choroby oczu, które mogą być uznane za chorobę zawodową. Sąd, nie podzielając zarzutów skargi i nie stwierdzając ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.