III SA/Gd 620/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 4 maja 2015r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., działając na podstawie m.in. art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2011r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.), nie stwierdził u J. B. choroby zawodowej – przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że J. B. rozpoczęła pracę zawodową w 1954 r. Organ podał wszystkie zakłady pracy, w których pracowała skarżąca oraz okresy tej pracy. Od 1973r. do 1992r. skarżąca była zatrudniona w [...] S.A. Region Sieci w G. jako doręczyciel. Obecnie przebywa na emeryturze. Do obowiązków zawodowych J. B. podczas zatrudnienia w [...] S.A. należało dzielenie i układanie przesyłek listowych oraz gazet według ustalonego planu doręczeń, wpisywanie do księgi przesyłek awizowanych, pobieranie z kasy głównej i przeliczanie gotówki na wypłaty przekazów pocztowych, doręczanie korespondencji oraz sporządzanie dokumentacji po obsłudze rejonu doręczeń. Wykonując czynności zawodowe J. B. nie była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. Na podstawie specjalistycznych badań foniatrycznych przeprowadzonych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w G. oraz na podstawie dokumentacji medycznej nie rozpoznano u J. B. przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. W związku z tym WOMP wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Następnie w dniu 25 lutego 2015r. Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Ł. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Orzeczenie zostało opracowane jedynie na podstawie zgromadzonej dokumentacji. J. B. nie mogła stawić się w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. ze względu na zły stan zdrowia. J. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku. Decyzją z dnia 17 czerwca 2015r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy stwierdził u skarżącej , w wyniku przeprowadzonych badań foniatrycznych oraz badania wideostroboskopowego, przewlekłe obrzękowe zapalenie krtani o etologii popapierosowej. Rozpoznana choroba ma etiologię pozazawodową. Instytut Medycyny Pracy w Ł. także stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Strona nie była narażona na nadmierny wysiłek głosowy na stanowisku doręczyciela. Organ wyjaśnił, że warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykazanie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W niniejszej sprawie żaden z warunków nie został spełniony, wobec czego brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na w/w decyzję J. B. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając naruszenie: – art. 237 § 1 pkt 3 k.p. oraz § 2, § 6 ust. 1 pkt 5, § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez nie wykonanie prawidłowo wszystkich czynności przewidzianych w tym rozporządzeniu; – art.7-9, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla prawidłowego jej załatwienia. Zdaniem skarżącej organy wadliwie nie ustaliły związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy a wystąpieniem choroby zawodowej. Nie przeprowadzono postępowania dowodowego, który pozwoliłby na wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. W ocenie skarżącej dokonane przez organy medycyny pracy badania zostały przeprowadzone w sposób niedokładny. Nie zweryfikowano wcześniej przeprowadzonych badań, a dokonana w toku tego postępowania diagnostyka miała charakter rutynowy, bez obecności skarżącej. Zarzuciła, że na podstawie zebranego wywiadu, przedstawionej przez nią dokumentacji medycznej oraz wykonanych konsultacji specjalistycznych należało uznać zawodową etiologię przewlekłej choroby narządu głosu. Zdaniem skarżącej wykazano, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznanie schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Czynnik ten występował wyłącznie w środowisku pracy skarżącej, co uzasadnia twierdzenie, że warunki pracy stanowiły przyczynę schorzenia. Czynnik ten negatywnie wpływał na cały organizm skarżącej i stwarzał ryzyko powstania choroby narządu głosu. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 12 sierpnia 2015r. (k. 31-32) skarżąca podniosła, że nie była badana przez lekarza orzecznika II stopnia, a wydana opinia opiera się jedynie na przesłanej dokumentacji. Ważny jest fakt, że skarżąca przedstawiła wszelkie badania i specjalistyczne opinie lekarskie sprzed kilku lat, potwierdzające schorzenia narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym. Wskazała, że przez 18 lat w zakładzie pracy przebywała w zadymionym pomieszczeniu, bowiem pracownicy palili papierosy przez 8 godzin dziennie. Skarżąca była więc narażona na dym papierosowy i wdychała toksyczne substancje zawarte w dymie. Wskazane warunki pracy nie zostały wzięte pod uwagę przez organy w wydanych decyzjach. Narażona była także na toksyczność tuszu stosowanego do druku gazet. Na rozprawie w dniu 26 listopada 2015r. pełnomocnik skarżącej dodatkowo zarzucił, że pracodawca w okresie zatrudnienia skarżącej nigdy nie sporządził karty oceny narażenia zawodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Za chorobę zawodową, zgodnie z treścią art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2014r., poz. 1502) uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Wykaz chorób zawodowych wraz ze wskazaniem okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym , stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( tj. Dz.U. z 2013 r. poz.1367). W niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy przywołanego rozporządzenia - z uwagi na to, że zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonano w czasie jego obowiązywania, tj. w dniu 3 października 2012 r. Zgodnie z punktem 15 załącznika do w/w rozporządzenia chorobami zawodowymi są przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: 1) guzki głosowe twarde, 2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, 3) niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Z załącznika tego wynika też, że w przypadku tych chorób udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, powinny wystąpić w okresie 2 lat. Podkreślenia wymaga, że w świetle powyższych przepisów samo rozpoznanie choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych nie oznacza uznania tej choroby za chorobę zawodową; musi ponadto istnieć związek tej choroby z narażeniem zawodowym, a udokumentowane objawy niektórych wymienionych w załączniku chorób muszą wystąpić w określonym czasie po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym. Jednostki orzecznicze nie rozpoznały u skarżącej chorób ujętych w punkcie 15 wykazu chorób zawodowych, czyli przewlekłych chorób narządu głosu, spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat. Nie stwierdzono u niej zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. U skarżącej rozpoznano natomiast przewlekłe obrzękowe zapalenie krtani. Schorzenie to nie znajduje się w wykazie chorób zawodowych. Z dokumentacji lekarskiej skarżącej wynikało, że najwcześniejsze zapisy dotyczące dolegliwości ze strony krtani pochodzą z lat 80- tych i dotyczą stanów zapalnych krtani. Także z wywiadu wynikało, że skarżąca cierpiała na częste infekcje narządu głosu. Podkreślenia wymaga, że choć skarżąca twierdzi, że wcześniejsze badania i opinie lekarskie potwierdzają u niej przewlekłe schorzenia narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym , nie powołała się na żaden konkretny dokument, z którego okoliczność ta miałaby wynikać, wobec czego twierdzenia te należy uznać za gołosłowne. Z uwagi na to, że skarżąca pracowała w [...] S.A. do dnia 28 grudnia 1992 r. , kiedy to przeszła na emeryturę, udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej powinny wystąpić u niej do dnia 28 grudnia 1994 r. Jednostki orzecznicze dysponowały – jak wynika z twierdzeń samej skarżącej – pełną dokumentacją lekarską, w której nie było jednak żadnych zapisów dotyczących objawów schorzeń, związanych z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie nie stwierdzono, by skarżąca podczas wykonywania pracy doręczyciela narażona była na nadmierny wysiłek głosowy. Skarżąca twierdząc, że cierpi na schorzenia narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym powołuje się przede wszystkim na to, że w pracy narażona była na kontakt z dymem papierosowym i z tuszem do druku gazet. Wskazywane okoliczności -bez posiadania wiedzy fachowej - pozwalają zatem na stwierdzenie, że nie mają one żadnego związku z wymogiem narażenia na nadmierny wysiłek głosowy przez co najmniej 15 lat. Na choroby zawodowe związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym cierpią przede wszystkim - co jest znane notoryjnie - osoby, dla których głos jest "narzędziem pracy" – śpiewacy czy nauczyciele. Nie budzi wobec tego wątpliwości Sądu , że organy prawidłowo zaakceptowały istotne w niniejszej sprawie ustalenie, że skarżąca przy wykonywaniu pracy doręczyciela nie była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. Odnosząc się do twierdzeń i zarzutów skarżącej wskazać trzeba, że Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania rzetelności wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich, podobnie jak nie znalazły takich podstaw organy obu instancji. Wobec powyższego – z uwagi na to, że u skarżącej nie rozpoznano choroby zawodowej ujętej w wykazie chorób zawodowych, a przede wszystkim z uwagi na to, że skarżąca nie była narażona na nadmierny wysiłek głosowy przez co najmniej 15 lat , pozostałe zarzuty skarżącej, dotyczące wadliwie przeprowadzonego postępowania, nie mogły wywrzeć oczekiwanego przez nią skutku. Zauważyć ponadto należy, że okoliczność wydania orzeczenia lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. jedynie w oparciu o dokumentację lekarską nie stoi w sprzeczności z wymogiem "przeprowadzenia ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą", o jakim mowa w § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Z § 6 ust. 1 rozporządzenia wynika, że lekarz wydaje orzeczenie m.in. na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych oraz dokumentacji medycznej, a takimi wynikami i dokumentami Instytut dysponował. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że choć skarżąca zarzuca, że nie została zbadana przed wydaniem orzeczenia przez jednostkę orzeczniczą II instancji - nie mogła się stawić w Ł. osobiście z uwagi na stan zdrowia - to przed wydaniem orzeczenia przez jednostkę orzeczniczą I instancji poddała się jednemu pełnemu badaniu foniatrycznemu, a na kolejne nie wyraziła zgody, co wynika z treści opinii WOMP. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organy zasadnie uznały, że choroba narządu głosu , na którą cierpi skarżąca, nie może być uznana za chorobę zawodową. Sąd, nie podzielając zarzutów skargi i nie stwierdzając ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.