III SA/Gd 627/24

WyrokWSA w Gdańsku2025-03-20

Skład orzekający: Janina Guść, Bartłomiej Adamczak, Adam Osik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu egzekucyjnego o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest zgodne z prawem, gdy zobowiązany podnosi zarzuty dotyczące m.in. określenia obowiązku niezgodnie z prawem, braku wymagalności obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wynikający z przepisów prawa i skonkretyzowany w rozporządzeniu, jest wymagalny, gdy dziecko osiągnęło wiek określony w przepisach. Lekarskie badanie kwalifikacyjne jest integralną częścią procedury szczepienia i nie stanowi przesłanki do odroczenia obowiązku, jeśli nie stwierdzono przeciwwskazań lub nie przedstawiono stosownego zaświadczenia. Zarzut braku doręczenia upomnienia uznano za niezasadny, gdyż upomnienie zawierało wszystkie wymagane elementy i zostało skutecznie doręczone, a obowiązek w nim wskazany był tożsamy z obowiązkiem w tytule wykonawczym w zakresie szczepień BCG i WZW typu B.
Stan faktyczny
Skarżąca R. W. wniosła skargę na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania jej małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące m.in. określenia obowiązku niezgodnie z prawem, braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań i skierowania do specjalistów, a także braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Organy administracji uznały obowiązek za wymagalny i prawidłowo przeprowadzono postępowanie egzekucyjne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Asesor WSA Adam Osik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 12 września 2024 r., nr OPES.906.119.2024.DV w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. R. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 12 września 2024 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne: Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kwidzynie, po uzyskaniu informacji z punktu szczepień N. Sp. z o.o. z siedzibą w K. o niewykonaniu obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae, odrze, śwince, różyczce i pneumokokom u dziecka - A. W. (ur. [...] 2021 r.), pismem z dnia 30 listopada 2024 r. wezwał matkę dziecka - R. W. (zwaną dalej także "skarżącą", "zobowiązaną") do stawienia się, w terminie 21 dni od daty otrzymania wezwania, w wymienionym punkcie szczepień w celu rozpoczęcia obowiązkowych szczepień ochronnych albo przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego istnienie u dziecka przeciwskazań do wykonania ww. szczepień, albo poinformowania o wykonaniu szczepień. W związku ze stwierdzeniem dalszego uchylania się R. W. od wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kwidzynie dnia 8 lutego 2024 r. wysłał do strony upomnienie wzywające do rozpoczęcia realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka, w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Upomnienie zawierało pouczenie o potencjalnym skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W dniu 10 maja 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kwidzynie sporządził wniosek do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy o nr SE.E.20.4132.19.2023. Postanowieniem z dnia 29 maja 2024 r. (nr SO-IX.756.258.2024.ŁL) Wojewoda Pomorski nałożył na zobowiązaną - R. W. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1.000 zł w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania małoletniej córki szczepieniom ochronnym i jednocześnie wezwał zobowiązaną do dobrowolnego wykonania obowiązku w zakresie szczepień ochronnych w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia postanowienia. Pismem z dnia 24 czerwca 2024 r. zobowiązana wniosła zarzuty na postanowienie egzekucyjne podnosząc: 1) określenie obowiązku niezgodnie z treścią wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 924 – zwanej dalej także w skrócie "u.z.z.l.") poprzez pominięcie przez wierzyciela art. 17 ust. 2 i 4 tej ustawy; 2) na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. a/ ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. - zwanej także w skrócie: "u.p.e.a.") brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym; 3) na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art.15 ww. ustawy. Pismem z dnia 4 lipca 2024 r. Wojewoda Pomorski przekazał zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kwidzynie i jednocześnie, postanowieniem z dnia 4 lipca 2024 r. (nr SO-IX.756.258.2024.KS), zawiesił postępowanie egzekucyjne. W konsekwencji, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kwidzynie postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2024 r. (nr SE.E.20.4132.19.2023) – działając na podstawie art. 17 § 1, art. 18, art. 34 § 2 pkt 2 lit. b/ i § 3 i art. 33 § 2 pkt 6a u.p.e.a. oraz art. 124 k.p.a. - oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym to obowiązek wynikający wprost z przepisów prawa, a podstawę prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym stanowi wskazany w tytule wykonawczym art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ u.z.z.l. Wskazany przepis stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane, na zasadach określonych w ustawie, do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Ponadto, zgodnie z treścią art. 2 pkt 26 u.z.z.l., szczepienia ochronne to podanie szczepionki przeciwko chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z.l. Minister Zdrowia wydał w dniu 27 września 2023 r. rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2077 - zwane dalej: "rozporządzeniem z dnia 27 września 2023 r."), w którym określono m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. Organ przytoczył treść § 3 ww. rozporządzenia po czym wskazał, że schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (ust. 2). Mając na uwadze, że A. W. urodziła się [...] 2021 r., to powinna mieć wykonane szczepienia podstawowe przeciwko gruźlicy (BCG) - pojedyncza dawka - w 1 dobie życia przed wypisem ze szpitala oraz przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby WZW typu b pierwsza dawka - w pierwszej dobie życia, 24 godziny po urodzeniu, a jak wynika z karty uodpornienia szczepień tych w terminie nie otrzymała. Bezspornym jest, że zobowiązana uchybiła terminom szczepień dziecka, skoro tego nie uczyniła do osiągnięcia przez małoletnią 3 roku życia. Odnośnie zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa organ przytoczył treść przepisów art. 5 pkt 3 i art. 17 ust. 2-4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 416 - zwanej dalej w skrócie: "u.p.i.s.") i wyjaśnił, że przepisy te nie stanowią podstawy prawnej ustawowego obowiązku wykonania szczepienia ochronnego. Skoro zaś przepisy te wskazują na konieczność wykonania określonych czynności przed wykonaniem samego szczepienia i nie podlegają nadzorowi inspekcji sanitarnej, podniesiony zarzut należy uznać za chybiony. Jednocześnie organ wskazał, że wezwanie do dobrowolnego zaszczepienia dziecka zobowiązana odebrała w dniu 18 grudnia 2023 r., zaś upomnienie w dniu 21 lutego 2024 r., natomiast tytuł wykonawczy wystawiono w dniu 10 maja 2024 r., czyli w okresie, gdy zobowiązana pozostawała w zwłoce, bowiem jej córka z dniem 10 maja 2024 r. była w 3 roku życia. Organ zauważył też, że w doręczonym zobowiązanej upomnieniu wskazano na obowiązek wykonania szczepień ochronnych przeciwko wymienionym w nim jednostkom chorobowym BCG, WZW t. B (pierwsza dawka szczepienia podstawowego), błonica, tężec, krztusiec (pierwsza dawka szczepienia podstawowego), Poliomyelitis (pierwsza dawka szczepienia podstawowego), Hemophilus Influenzae (pierwsza dawka szczepienia podstawowego), odra, świnka i różyczka (pierwsza dawka szczepienia podstawowego) oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcus Pneumoniae (pierwsza dawka szczepienia podstawowego), natomiast w tytule wykonawczym wskazano jako obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej zaszczepienie dziecka przeciwko BCG, WZW t. B (pierwsza dawka szczepienia podstawowego). Tym samym egzekucja administracyjna wszczęta została na podstawie prawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego, bowiem wskazano na obowiązek zaszczepienia dziecka przeciwko jednostkom chorobowym określonym w upomnieniu. Organ podkreślił również, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego w każdym przypadku jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W rozumieniu u.z.z.l. szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Według tej ustawy, szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mającym działanie służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych, regulujących zasady ich udzielania. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, wymaganym realizacją w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych są zwolnione z obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadku przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej zgodnie z art. 17 ust. 5 u.z.z.l. Zgodnie z rozporządzeniem z dnia 27 września 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11). Z posiadanej dokumentacji medycznej córki zobowiązanej wynika, że dziecko nie zostało zaszczepione już na oddziale noworodkowym przeciwko gruźlicy (BCG) i pierwszej dawce WZW typu B, a obecnie ukończone ma już 3 lata. Ponadto w dokumentacji brak jest zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień u dziecka zobowiązanej lub też o konieczności odroczenia obowiązku zaszczepienia. Odnośnie zarzutu braku doręczenia upomnienia organ wskazał na treść art. 15 u.p.e.a. i wyraził zdanie, że nie powinien budzić wątpliwości fakt, iż istotą upomnienia jest uprzedzenie zobowiązanego o zagrożeniu wszczęciem egzekucji, a upomnienie doręczone zobowiązanej w niniejszej sprawie - co sama przyznaje - niewątpliwie taki walor posiada. Zgodnie z treścią art. 15 § 3e u.p.e.a., minister właściwy do spraw finansów publicznych zobowiązany został do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowego zakresu danych zawartych w upomnieniu, co też uczynił, wydając w dniu 4 grudnia 2020 r. rozporządzenie w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. z 2020 r., poz. 2194), przy czym jak wynika z treści ww. przepisu ustawy egzekucyjnej, określenie danych zawartych w upomnieniu ma na celu zapewnienie prawidłowości pouczenia zobowiązanego o skutkach niewykonania obowiązku i niezastosowania się do upomnienia, i z całą pewnością cele te w niniejszej sprawie zostały zachowane. W wyniku rozpoznania zażalenia R. W., postanowieniem z dnia 12 września 2024 r. (nr OPES.906.119.2024.DV) Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny – działając na podstawie art. 17 § 1 w zw. z art. 34 § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ odwoławczy w pełni zaakceptował i przyjął jako własne stanowisko przedstawione przez organ I instancji. Organ wyjaśnił, że z zebranego materiału dowodowego wynika bezspornie, iż będąc osobą zobowiązaną strona nie wykonała ciążącego na niej obowiązku zaszczepienia dziecka, który to obowiązek wynika wprost z przepisów prawa. Artykuł 68 ust. 4 Konstytucji RP przewiduje, że władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, co wymaga m.in. wprowadzenia regulacji ustawowej. Z uwagi na to, że konstytucyjną zasadą jest nakładanie na obywateli obowiązków poprzez ustawy, a nie normy niższego rzędu, obowiązek poddania się szczepieniom został wyrażony w art. 5 ust. pkt 1 lit. b/ oraz art. 5 ust. 2 w zw. z art. 17 u.z.z.l. oraz w związku z przepisami ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 581). Jednocześnie art. 17 ust. 10 pkt 1 i 4 u.z.z.l. nakłada na ministra właściwego do spraw zdrowia obowiązek określenia, w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby, a także sposób przeprowadzania szczepień ochronnych. W związku z powyższym zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, a zgodnie z § 3 ust. 2 tego rozporządzenia schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek oraz terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się zatem wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w ww. rozporządzeniu. Zatem obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu wynika wprost z przepisów prawa i jest bezpośrednio wykonalny. Uchybienie przez rodziców temu obowiązkowi powoduje konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Sąd Najwyższy stwierdził w wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r. (sygn. akt V KK 306/15, publ.: KZS 2016 Nr 11, poz. 45, Legalis, www.sn.pl, KZS 2017 Nr 2, poz. 63), że "obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia. (...) Z art. 5 ust. 1 ustawy z 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane, na zasadach określonych w tej ustawie, do poddania się szczepieniom ochronnym.(...) Obowiązek poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. (...) Wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego zamierzonym rezultatem ma być poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Zaniechanie poddania się obowiązkowemu szczepieniu, pomimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej rodzi odpowiedzialność kamo-administracyjną przewidzianą w art. 115 § 1 k.w. Tej samej odpowiedzialności podlega też ten, kto sprawując pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, pomimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej, nie poddaje jej określonemu szczepieniu ochronnemu (art. 115 § 2 k.w.)". Artykuł 17 ust. 2 u.z.z.l. stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ u.z.z.l. osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Tak więc obowiązek poddania się obowiązkowemu szczepieniu, poprzedzony lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, wynika wprost z przepisów prawa. Poprzedzające szczepienie ochronne lekarskie badanie podmiotowe i przedmiotowe, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia, nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Jedynym dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień ochronnych jest zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, którego strona na obecnym etapie postępowania nie przedłożyła, a w którym zawarta byłaby dokładna informacja jakiego szczepienia dotyczy i jakiego okresu czasu dotyczy odroczenie. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego na konsultację specjalistyczną. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej okres przeciwskazania do wykonania szczepienia. Realizacja obowiązkowych szczepień ochronnych i kwalifikacja do ich podania u dziecka leży w gestii lekarza, który decyduje o tym po przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego. Oczywistym jest, że osoby chore nie są kwalifikowane do szczepień, nawet z możliwością dłuższego odroczenia wykonania wakcynacji, jednakże wówczas wymagane jest stosowne zaświadczenie od lekarza. Strona na żadnym etapie postępowania nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych i odraczającego wykonanie obowiązku szczepień ochronnych dziecka lub potwierdzenia rozpoczęcia szczepień wyrównawczych, wskazała jedynie na skierowania do specjalistów. Zważyć należy, iż to nie matka czy prawny opiekun kwalifikuje dziecko do szczepienia, a tylko i wyłącznie lekarz, który ma ku temu odpowiednie kwalifikacje. Nadto Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zważył, iż zgodnie z informacją uzyskaną od lekarza pediatry strona podczas wizyty kwalifikacyjnej nie przedstawiła żadnego dokumentu uzasadniającego odroczenie szczepień i mimo stwierdzenia braku przeciwwskazań nie wyraziła zgody na szczepienie. R. W. w skardze na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosła o uchylenie wydanych w sprawie postanowień organów obu instancji, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku na dzień wszczęcia postępowania, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań, skierowanie małoletniej do poradni specjalistycznych, brak indywidualnego kalendarza szczepień i brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym potwierdzającego kwalifikację małoletniego dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych; 2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, poprzez zobowiązanie do poddania małoletniej nieistniejącym w harmonogramie szczepieniom ochronnym, brak tożsamości obowiązku określonego w upomnieniu, tytule wykonawczym i zaskarżonym postanowieniu; 3. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu; 4. naruszenie art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów skarżącej; 5. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku i brak jego tożsamości z obowiązkiem określonym w upomnieniu; 6. naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącej; 7. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.z.z.l. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego; 8. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że część B 5 - treść obowiązku tytułu wykonawczego, zawiera jedynie informację o treści art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ u.z.z.l. Ponadto treść tytułu wykonawczego wskazuje, że obowiązek nie został wykonany. Natomiast z treści tej nie wynika, aby wierzyciel domagał się wykonania jakiegokolwiek obowiązku. Zdaniem skarżącej pomiędzy obowiązkiem określonym w upomnieniu i tytule wykonawczym występuje brak spójności. Wierzyciel wystawiając upomnienie wezwał skarżącą do rozpoczęcia obowiązkowych szczepień ochronnych. Tymczasem obowiązek w tytule wykonawczym nie został w ogóle zdefiniowany. Również zaskarżone postanowienie zawiera zupełnie inną treść obowiązku - zobowiązuje skarżącą do poddania małoletniej zupełnie innym szczepieniom niż to zostało określone w tytule wykonawczym. A zatem brak jest tożsamości obowiązku. Stanowisko takie wynika również z orzecznictwa sądów administracyjnych. Ponadto strona podniosła, że wierzyciel w tytule wykonawczym wskazał na szczepienia, które nie istnieją (BCG i WZW t. B). Tak określony obowiązek jest również niewykonalny. Tym samym organ obu instancji w sposób istotny naruszyły obowiązujące przepisy. Odnosząc się do podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku skarżąca podniosła, że wymagalność tę może określić jedynie lekarz. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że obowiązek został przez stronę w całości wykonany, co wynika bezpośrednio z przedłożonej do akt sprawy dokumentacji medycznej małoletniej, do której organ II instancji w ogóle się nie odniósł. Podczas lekarskiego badania kwalifikacyjnego w dniach 29 sierpnia 2022 r., 27 lipca 2023 r. i 12 marca 2024 r. u małoletniej nie zostały wykluczone żadne przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych. Jednocześnie kwalifikacja do szczepień nie została potwierdzona stosownym zaświadczeniem o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym o którym mowa w art. 17 ust. 4 u.z.z.l., a małoletnia została skierowana do poradni specjalistycznej - genetycznej, neurologicznej oraz alergologicznej dla dzieci, celem wykluczenia alergii, mogących stanowić przeciwwskazanie do obowiązkowych szczepień ochronnych. A zatem sam lekarz nie określił wymagalności obowiązku. Takie stanowisko również wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, na potwierdzenie czego skarżąca przywołała obszerny fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 lipca 2023 r. (sygn. akt III SA/Gd 227/23). Następnie skarżąca podniosła, że PWIS odnosząc się do zażalenia dokonuje własnej interpretacji zarzutów i pomija bardzo istotne kwestie niezbędne do właściwego rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczące nieprawidłowości w prowadzeniu sprawy oraz rażących błędów tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ przytacza przepisy dotyczące podstawy prawnej obowiązku, których strona nie kwestionuje. Wskazana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku jest jednak niepełna. Strona podniosła, że doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w ogóle nie odnosi się do zarzutów złożonych przez skarżącą oraz przedstawionych przez nią dowodów, w tym w szczególności dokumentacji medycznej małoletniej. Skarżąca ponownie podniosła zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia wskazując, że doręczone upomnienie wzywa do rozpoczęcia szczepień ochronnych, nie zaś do zaszczepienia dziecka. Pomiędzy wystawionym upomnieniem a tytułem wykonawczym niewątpliwie powinna zachodzić tożsamość obowiązku. Zobowiązanej tymczasem nie zostało doręczone upomnienie wzywające do zaszczepienia dziecka. Wymogi zawarte w przepisach dotyczących upomnienia są istotne, gdyby nie były nie zostałyby wskazane jako obowiązkowe elementy tego dokumentu, co potwierdza również orzecznictwo sądów administracyjnych. Strona zaznaczyła, że nigdy nie kwestionowała obowiązku szczepień, jednakże ograniczenie podstawy prawnej obowiązku do art. 5 u.z.z.l. jest niewystarczające. Znamiennym jest, że w tytule wykonawczym nie została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji, co jest istotnym uchybieniem. Rozpoznając zażalenie organ w ogóle się do tej kwestii nie odniósł. Na uwagę zasługuje również fakt, że z uzasadnienia postanowienia powinno jasno wynikać, dlaczego stanowisko organu jest prawidłowe. Obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu I instancji, zatem organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Tego w skarżonym postanowieniu brak. Zdaniem skarżącej, jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego jest ponadto stwierdzenie, że egzekwowany obowiązek wobec konkretnej osoby istnieje i jest wymagalny. Badanie to winno obejmować dzień wystawienia upomnienia, które bezpośrednio poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej, a przede wszystkim dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Na chwilę tę obowiązek nie jest wymagalny, ani wykonalny. Wprawdzie schemat szczepień ochronnych wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, jednakże konkretyzacja terminu należy każdorazowo do lekarza, który przeprowadza lekarskie badanie kwalifikacyjne. W aktach sprawy brak jest dowodu na pozytywną kwalifikację dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych, mimo istnienia i przedstawienia organom dowodu na wypełnienie przez stronę skarżącą obowiązku. Skarżąca podniosła również, że zarówno rozpatrujący zażalenie organ, ale przede wszystkim wierzyciel, uzasadnienia swoich rozstrzygnięć ograniczają do przytaczania przepisów dotyczących podstawy prawnej obowiązku, wymagalności szczepień nie odnosząc w żaden sposób tych przepisów do stanu faktycznego sprawy. Reasumując skarżąca stwierdziła, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż postępowanie zainicjowane wystawionym upomnieniem obarczone jest rażącymi błędami, a obowiązek którego wykonania domaga się wierzyciel został przez stronę wykonany jeszcze przed wszczęciem postępowania, natomiast zarówno ustawowa procedura wykonywania szczepień, jak i prowadzone przez organy w sprawie postępowanie jest obarczone licznymi brakami, które w efekcie skutkują brakiem wymagalności obowiązku, jego niewykonalnością, jak też świadczą o bezprzedmiotowości prowadzonego względem strony skarżącej postępowania. W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego postanowienia, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem oceny Sądu skarżąca uczyniła postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 12 września 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kwidzynie z dnia 5 sierpnia 2024 r. o oddaleniu zarzutów zobowiązanej – skarżącej R. W. w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym niedopełnienia obowiązku poddania swojej małoletniej córki A. W. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Stosownie do art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.) egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 (m.in. dla obowiązków o charakterze niepieniężnym pozostających we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego – art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.) jest dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kwidzynie, co wynika z art. 2, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 u.p.i.s. Zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest z kolei osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie jest to matka dziecka, co do której istnieje ustawowy obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, który wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ u.z.z.l. Z kolei stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w wyniku wystawienia wobec skarżącej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kwidzynie tytułu wykonawczego z dnia 10 maja 2024 r. (nr SE.E.20.4132.19.2023), przesłanego do Wojewody Pomorskiego wraz z wnioskiem złożonym na podstawie art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a., w myśl którego organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda. Wojewoda Pomorski - stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. - wszczął postępowanie egzekucyjne, nakładając w jego rezultacie na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia (postanowienie z dnia 29 maja 2024 r., nr SO-IX.756.258.2024.ŁL). Zaznaczenia wymaga, że w sprawie, w związku z niedopełnieniem obowiązku szczepień ochronnych, po bezskutecznym upomnieniu skarżącej pismem z dnia 8 lutego 2024 r., Powiatowy Inspektor zainicjował wszczęcie postępowania egzekucyjnego mającego na celu przymuszenie strony skarżącej do wykonania ciążącego na niej obowiązku. W tym celu wystawił ww. tytuł wykonawczy, który – stosownie do art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. – wskazuje na osobę zobowiązaną, a także na treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdza, że obowiązek jest wymagalny. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu (w tym przypadku – skarżącej) przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego (w tym przypadku – Wojewody Pomorskiego) zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Stosownie do treści art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutów jest: 1/ nieistnienie obowiązku; 2/ określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3/ błąd co do zobowiązanego; 4/ brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5/ wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6/ brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Postępowanie dotyczące zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33-35 u.p.e.a., jest szczególnym postępowaniem - postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Jest ono toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się środek zaskarżenia zobowiązanego, czyli zarzut. Skarżąca, w okolicznościach niniejszej sprawy kwestionowała właśnie zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na: określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c/ u.p.e.a.), brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c/ u.p.e.a.) oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.). W tym kontekście należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że wbrew argumentacji skarżącej treść wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku podlegającego egzekucji jest jasna, zrozumiała, ale przede wszystkim wynika z przepisów prawa i jest z nimi zgodna. Cytując pole B. (dane dotyczące obowiązku o charakterze niepieniężnym) pkt 5. (treść obowiązku) wskazać należy, że przedmiotowe zobowiązanie dotyczyło: "(...) uzupełnienia obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka - córka A. W., ur. [...].2021 r. (PESEL: [...]) w zakresie następujących chorób zakaźnych przeciwko: - BCG, WZW T. B (pierwsza dawka szczepienia podstawowego) (...)". Z kolei w polu B. punkt 1. została podana podstawa prawna nałożonego obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. "ustawa z dnia 05.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.) – art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych § 2 pkt 2 i 12 i § 3 ust. 2 schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży (t.j. Dz. U. 2023.2077)". Wymieniony w tytule wykonawczym przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ u.z.z.l. zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.l.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.z.z.l., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2 są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W przepisie art. 17 ust. 2 ustawy wskazano ponadto, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 u.z.z.l.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.l.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.l.). Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie go przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17 i sygn. akt II OSK 43/18). Zgodnie z art. 17 ust. 10 u.z.z.l., minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia m.in: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2), schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a). Jednocześnie w art. 17 ust. 11 u.z.z.l. przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Wspomnienia wymaga okoliczność, że w wyroku z dnia 9 maja 2023 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19, orzekł, że: I. Artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej". Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909. Co istotne, na dzień wystawienia zarówno upomnienia, tytułu wykonawczego, jak i na dzień wniesienia zarzutów, na terytorium RP obowiązywało jako akt powszechnie obowiązujący, podjęte w wyniku powołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydane na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.zl., które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej (m.in. wskazany w tytule wykonawczym przepis art. 5 ust. 1, ale i art. 17 ust. 1 u.z.z.l.), skonkretyzowany został w ww. rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego ewentualnej legalności. Powołane i obowiązujące rozporządzenie określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. Wskazane w tytule wykonawczym szczepienia (BCG i WZW t. B - pierwsza dawka szczepienia podstawowego) zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. Mianowicie, w § 2 rozporządzenia wskazano, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: błonica; gruźlica; inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, krztusiec, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra, ospa wietrzna, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), różyczka, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wścieklizna, zakażenia wywołane przez rotawirusy (pkt 1-14). W rozporządzeniu tym wskazano również, w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie. W tym kontekście należy zatem stwierdzić, że organy obu instancji prawidłowo oceniły zarzut skarżącej wskazujący na określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa jako niezasadny. Wymienione zarówno w upomnieniu, jak i tytule wykonawczym szczepienia BCG i WZW t. B są tożsame i wynikają z powszechnie obowiązujących uregulowań. Natomiast podniesiony w tym kontekście zarzut skargi jest niezrozumiały, albowiem w piśmie kierowanym do organu I instancji z dnia 20 kwietnia 2024 r., czy oświadczeniu z dnia 26 kwietnia 2024 r. do NZOZ w K., skarżąca sama przyznała świadomość ciążącego na niej na podstawie art. 5 ust. 2 u.z.z.l. obowiązku. Bezspornie zatem dziecko skarżącej powinno mieć wykonane szczepienia podstawowe przeciwko gruźlicy, tj. BCG: schemat jednodawkowy (liczba dawek), pojedyncza dawka w 1 dobie życia (wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia), przed wypisem ze szpitala (termin wykonania szczepienia) oraz przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby, tj. WZW typu B: schemat 4-dawkowy (liczba dawek), 1. dawka - w 1. dobie życia (wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia), przed wypisem ze szpitala (termin wykonania szczepienia). Jednakże, jak wynika z Karty uodpornienia prowadzonej dla A. W., szczepień tych we wspólnym dla obu wymienionych rodzajów szczepionek terminie córka skarżącej nie otrzymała. Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w jego treści szczepienia były w stosunku do dziecka strony skarżącej zarówno obowiązkowe, jak i wymagalne. Czyni to niezasadnym również zarzut braku wymagalności przedmiotowego obowiązku. Konkludując, ze wskazanych przepisów wynika norma prawna ustanawiająca prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określa ona wszystkie istotne cechy tego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Wskazać również należy, że sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. W komunikacie tym wskazuje się, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jest wydawany celem wykonania obowiązku nakładanego ustawą (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy). Komunikat ten jest w istocie dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków. Z kolei obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Lekarskie badanie kwalifikacyjne jest bowiem integralnym i niezbędnym elementem procedury przeprowadzania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Badanie to jest elementem szczepienia ochronnego, bez którego nie może ono zostać przeprowadzone. Ma ono na celu ustalenie, czy stan zdrowia osoby pozwala na jej zaszczepienie, a w konsekwencji określenie jaką szczepionką dziecko może być zaszczepione. Badanie to jest nierozerwalnie związane z czynnością techniczną polegającą na wprowadzeniu szczepionki do organizmu człowieka. Tego przepisu nie można więc odczytywać, że badanie to jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Oznacza to, że egzekwowanie obowiązku szczepień obejmuje także egzekwowanie nierozerwalnie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania się przez dziecko lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. Inaczej rzecz ujmując, odmowa poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest tożsama z odmową wykonania szczepienia obowiązkowego (por. wyroki NSA: z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2435/17 oraz z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 2821/18). Lekarskie badanie kwalifikacyjne ma na celu ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie, bowiem - stosownie do art. 17 ust. 5 ustawy - w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Wykonanie tego obowiązku obciąża więc zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, a niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA: z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17 i sygn. akt II OSK 43/18 oraz z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19). Innymi słowy, badanie lekarskie nie przesądza o wymagalności obowiązku, jak zdaje się uznawać strona skarżąca stwierdzając, że to lekarz jedynie może określić wymagalność obowiązku. Obowiązek ten – jak to zostało już powyżej podkreślone - wynika z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. W realiach sprawy, obowiązek jest wymagalny, ponieważ córka skarżącej osiągnęła określony w tych przepisach wiek. Sam natomiast obowiązek składa się z dwóch nierozłącznych etapów, tj.: poprzedzającego szczepienie badania kwalifikacyjnego i szczepienia właściwego. W sprawie badanie kwalifikacyjne potwierdziło niewystąpienie przeciwskazań medycznych do szczepienia, skarżąca była więc zobowiązana przepisami prawa do umożliwienia poddania dziecku szczepieniu. Rozpoznając przedmiotową sprawę, Sąd stwierdził, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kwidzynie zgromadził wystarczające dowody na potwierdzenie okoliczności braku wykonania u córki skarżącej przedmiotowych szczepień ochronnych. Zauważyć należy, że ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji wynika, że matka A. W. od jej narodzin odmawia realizacji przedmiotowego obowiązku konsekwentnie. Odmowa ta miała bowiem miejsce nie tylko w pierwszej dobie życia córki, lecz w późniejszym okresie jeszcze kilkukrotnie. Z pism NZOZ-POZ w K. wynika tymczasem, że lekarz przeprowadzający lekarskie badanie kwalifikacyjne A. W. stwierdził brak przeciwskazań do wykonania szczepienia, i to pomimo podnoszonej w toku sprawy przez matkę potrzeby przeprowadzenia konsultacji alergologicznej, genetycznej czy neurologicznej. W tym kontekście nadmienić należy przede wszystkim, że znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy kopie skierowań do lekarzy wymienionych specjalności nie stanowią samoistnie o konieczności odroczenia obowiązku szczepień. Jak zostało to wyjaśnione, decyzja w tym przedmiocie należy do lekarza przeprowadzającego to badanie. Jednocześnie też należy zauważyć, że okres, który upłynął od daty wystawienia przedmiotowych skierowań (tj. 27 lipca 2023 r.) do dnia wystawienia tytułu wykonawczego (10 maja 2024 r.) czy też nawet do zakończenia postępowania i wydania zaskarżonego postanowienia przez Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (12 września 2024 r.) pozwalał na zakończenie przynajmniej jednej z wymienionych konsultacji. Strona na taką okoliczność do dnia wniesienia skargi nie powołała się. Nie przedłożyła także żadnego dokumentu od specjalisty, z którego wynikałoby, że na czas podjętej w określonym skierowaniu diagnostyki należałoby odroczyć wykonanie szczepień. Przedłożona w tym zakresie dokumentacja jest dość skąpa i w istocie poza samą okolicznością skierowania dziecka do dalszej diagnostyki oraz oświadczeniem skarżącej w pismach z dnia 20 i 26 kwietnia 2024 r. (kierowanych odpowiednio do organu I instancji i ), że dziecko nadal oczekuje na termin, strona nie zadbała o rzetelne i wiarygodne przedstawienie podnoszonych przez nią okoliczności, które wskazywałyby na niemożność wykonania wskazanych szczepień u dziecka. Z tych względów brak było podstaw do uznania zasadności odroczenia obowiązku szczepień w przypadku dziecka skarżącej, a w konsekwencji uznania, że egzekwowany obowiązek nie jest wymagalny. Reasumując, w sprawie wykazane przez organ zostało, że określony w tytule wykonawczym obowiązek dotyczący wskazanych w nim obowiązkowych szczepień ochronnych miał charakter wymagalny, skoro już przed dniem jego wystawienia doszło do uchybienia terminowi wyznaczonemu dla przyjęcia szczepionek przeciwko wymienionym w tytule wykonawczym chorobom. Odnosząc się natomiast do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia wyjaśnić należy, że na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 15 § 3e u.p.e.a. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wydał w dniu 4 grudnia 2020 r. rozporządzenie w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. z 2020 r., poz. 2194). Zgodnie z treścią § 2 pkt 4 lit. a/ tego rozporządzenia, upomnienie zawiera wskazanie treści obowiązku (...). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie jest - co istotne - kwestionowane, że skierowane do skarżącej upomnienie zostało skutecznie doręczone. Mając zaś na uwadze, że strona skarżąca podważa w istocie jedynie treść doręczonego jej upomnienia, co miałoby wpłynąć na prawidłowość dalszego postępowania egzekucyjnego, podkreślić należy, iż z treści upomnienia z dnia 8 lutego 2024 r. wynika jednoznacznie, że zostało ono wystosowane w związku z niedopełnieniem przez stronę obowiązku szczepień u córki A. W. przeciwko: "BCG, WZW t. B (pierwsza dawka szczepienia podstawowego), błonica, tężec, krztusiec (pierwsza dawka szczepienia podstawowego), Poliomyelitis (pierwsza dawka szczepienia podstawowego), Hemophilus Influenzae (pierwsza dawka szczepienia podstawowego), odra, świnka i różyczka (pierwsza dawka szczepienia podstawowego) oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcus Pneumoniae (pierwsza dawka szczepienia podstawowego)". O ile w tytule wykonawczym dochodzony obowiązek został ograniczony, albowiem w jego treści wskazano zaszczepienie dziecka jedynie przeciwko BCG i WZW t. B (pierwsza dawka szczepienia podstawowego), to jednak zauważyć należy, że w przypadku właśnie wymienionych w tytule wykonawczym szczepień: BCG i WZW t. B (pierwsza dawka szczepienia podstawowego), obowiązek ten jest bezsprzecznie tożsamy. Skarżąca w skierowanym do niej upomnieniu została wezwana do wykonania u córki szczepień przeciwko BCG i WZW t. B (pierwsza dawka szczepienia podstawowego) i ten sam zakres szczepień został wskazany w tytule wykonawczym. Analizując treść samego upomnienia dostrzec należy z kolei, że posiada ono wszystkie elementy, które miały znaczenie dla skuteczności wszczętego postępowania egzekucyjnego. Zobowiązana została wskazana w sposób, który pozwala jednoznacznie stwierdzić, o jaki podmiot (o kogo konkretnie) chodzi. Skarżąca wiedziała, jaki organ i w jakiej sprawie do niej występuje, a w konsekwencji, że doręczone jej upomnienie nie jest pomyłką. Poza prawidłowymi danymi osobowymi skarżącej upomnienie zawiera szczegółowo określony obowiązek. W tym kontekście podstawowy cel upomnienia, jakim jest zapewnienie prawidłowości pouczenia zobowiązanej o skutkach niewykonania obowiązku i niezastosowania się do upomnienia, został niewątpliwie zrealizowany. Skarżąca zaś nie miała podstaw by podważać zasadność skierowanego do niej upomnienia. Niezrealizowanie wskazanego w upomnieniu obowiązku nie wynika więc z ewentualnych błędów po stronie organu, lecz z postawy samej skarżącej, która podnosząc zarzuty wskazujące na wadliwości proceduralne zdaje się dążyć do powstrzymania i zwiększenia szansy na uniknięcie wykonania ustawowego obowiązku lub poniesienia konsekwencji związanych z jego niewykonaniem (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 644/23). Sąd nie miał tym samym wątpliwości, że samo upomnienie, jak i jego doręczenie były prawidłowe, a zobowiązana posiadała wiedzę na temat przedmiotu obowiązku i innych jego elementów, co było niezbędne dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nadmienić na marginesie należy, mając w szczególności na względzie obfitą korespondencję organu I instancji ze stroną skarżącą (m.in. wezwanie do wykonania obowiązku oraz odpowiedzi na kierowane przez skarżącą liczne pisma i wnioski), że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżąca cały czas doskonale zdawała sobie sprawę czego przedmiotowa sprawa dotyczy, tj. wykonania i jakiego dokładnie obowiązku organ od niej wymaga. Nieuzasadnione okazały się także zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów postępowania. W szczególności należało uznać, że organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny, bez pomijania jakiegokolwiek dowodu w sprawie. Wyniki swoich ustaleń organy przedstawiły w uzasadnieniach wydanych postanowień, które były prawidłowe w swej budowie, odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii wymagalności obowiązku poddania dziecka poszczególnym szczepieniom. W ocenie Sądu w sprawie nie wystąpiły też wątpliwości interpretacyjne, na które wskazuje jeden z zarzutów skargi. Powołując się na rozstrzygnięcie takich wątpliwości przez organ na niekorzyść strony, skarżąca nie wskazała jednak w treści uzasadnienia skargi żadnej z nich. Sąd zaś kontrolując wydane postanowienia na takie nie natrafił. Na uwzględnienie nie zasługiwał ponadto zarzut dotyczący naruszenia przez Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów zażalenia. Jak już to zostało podniesione, również postępowanie organu odwoławczego odpowiada prawu. Organ II instancji zajął stanowisko odnośnie inicjujących sprawę zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wbrew przeciwnym twierdzeniom skarżącej wypowiedział się też odnośnie wszystkich istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia argumentów. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi, a także przepisów postępowania. Kontrola sądowa zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia wykazała, że akty te nie naruszają w tym zakresie prawa. Z opisanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Złożona w sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło