III SA/Gd 654/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 2 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 30 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do klasyfikacji taryfowej towaru oraz określenia długu celnego postanawia odmówić przyznania A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem zawartym w skardze z dnia 29 lipca 2015 r., uzupełnionym następnie poprzez złożenie urzędowego formularza PPPr w dniu 7 września 2015 r. A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że kapitał zakładowy spółki wynosi 351.450 zł. Wartość środków trwałych spółki według bilansu za ostatni rok wynosi 0 zł. W 2014 r. spółka osiągnęła zysk netto na poziomie 20.040,78 zł. Na rachunku bankowym spółki (na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy) znajdowało się 9.994,16 zł. W kasie spółka posiadała ponadto 388,84 zł. W świetle zawartej w rubryce nr 10 formularza PPPr informacji spółka posiada zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w kwocie 1.712,78 zł) oraz wobec urzędu skarbowego (w kwocie 210 zł). Uzasadniając złożony wniosek spółka wskazała, że uiszczenie wysokiej kwoty wpisu sądowego grozi wyrządzeniem znacznej szkody i spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków takich jak utrata płynności finansowej a nawet upadłość. W ocenie spółki na zasadność złożonego wniosku wskazuje ponadto fakt, że istnieją uzasadnione podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 września 2015 r., spółka została wezwana do przedłożenia następujących dokumentów i oświadczeń: a) odpisu zeznania podatkowego CIT - 8 złożonego przez spółkę za rok 2014; b) deklaracji VAT-7 składanych przez spółkę za miesiące maj – lipiec 2015 r.; c) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość przychodów, kosztów ich uzyskania oraz osiągniętego przez spółkę dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy; d) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez spółkę rachunków bankowych (w tym wyciągów z kont i lokat dewizowych) obrazujących historię (wszystkie wypłaty i wpłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; e) oświadczenia, czy z majątku spółki prowadzona jest aktualnie egzekucja sądowa bądź administracyjna - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących jej stan i dokonane czynności egzekucyjne; f) oświadczenia, czy spółka posiada wymagalne zobowiązania wobec banków, kontrahentów, dostawców mediów oraz innych podmiotów, których nie spłaca – a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia; g) oświadczenia, czy spółka posiada przysługujące jej wymagalne i niesporne wierzytelności wobec kontrahentów i innych podmiotów - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących aktualny stan tych wierzytelności. W dniu 23 września 2015 r. spółka przekazała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku: - deklarację CIT – 8 za rok 2014 (obrazującą osiągnięcie przychodów w kwocie 1.289.401,24 zł i dochodów w kwocie 65.187,53 zł); - deklaracje VAT – 7 za miesiące maj - lipiec 2015 r.; - zestawienie przychodów i kosztów za miesiące czerwiec – sierpień 2015 r. z wydrukami kont grupy 4 oraz 7 (koszty według rodzaju – przychody i koszty związane z ich uzyskaniem); - wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego dla spółki zawierający wyłącznie dokonane na rachunku transakcje wraz z ich kwotą (bez wskazania aktualnego salda (stanu) rachunku); - zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 10 września 2015 r. (obejmujące łączną kwotę należności głównej 13.433 zł oraz odsetki i kwotę kosztów egzekucyjnych); - pisemne potwierdzenie przekazania środków pieniężnych tytułem zajęcia rachunku bankowego; - oświadczenie podpisane przez osoby uprawnione do reprezentacji spółki w przedmiocie braku zobowiązań na rzecz banków, dostawców kontrahentów i dostawców mediów; - oświadczenie podpisane przez osoby uprawnione do reprezentacji spółki w przedmiocie szacowanych zobowiązań oraz przysługujących spółce wierzytelności. W tym stanie uznano, co następuje. W świetle art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie częściowym (poprzez zwolnienie od kosztów sądowych) obejmować może zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Z kolei w myśl art. 246 § 2 pkt 2 ww. aktu normatywnego osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie powołanego przepisu wskazuje wprost, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić gdy strona wykaże, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stwierdzić przy tym należy, iż dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy znaczenie ma nie tylko sytuacja finansowa danego podmiotu na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja tegoż podmiotu we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kompleksowa analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala bowiem ocenić czy trudności podmiotu wnioskującego o prawo pomocy mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. w tej materii: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08 oraz z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 66/99; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowym podkreśla się ponadto, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i jej aktualnych możliwości płatniczych (por. w tej materii m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 października 2008 r.; sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że koszty sądowe w przedmiotowej sprawie kształtują: - wpis od skargi wynoszący 3 % wartości przedmiotu zaskarżenia (vide: § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); - ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł (vide: § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi); - ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wynoszący 100 zł (vide: § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi); - ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (vide: § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Mając na uwadze ww. regulację normatywną jak i okoliczności faktyczne związane z sytuacją spółki uznano, że skarżąca nie wykazała zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. Należy mieć bowiem na uwadze, że w okresie od stycznia do czerwca 2015 r. spółka zanotowała nadwyżkę przychodów (364.166,76 zł) nad kosztami (335.889,76 zł). Pomimo nadwyżki sumy kosztów nad sumą przychodów w miesiącu sierpniu 2015 r. spółka nie utraciła płynności finansowej i - co istotne - reguluje wszystkie wymagalne należności publicznoprawne jak i należności wobec banków, kontrahentów i dostawców mediów. Okoliczność ta wynika wprost z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego. W takiej sytuacji nie ma jakichkolwiek podstaw do traktowania skarżącej spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym. Podkreślenia wymaga bowiem, że koszty związane z postępowaniem przed sądem administracyjnym należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze, które – jak wynika z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego – spółka na bieżąco wypłaca (zob. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 630/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle przedstawionych przez spółkę dokumentów źródłowych brak jest więc podstaw do przyjęcia, że spółka jako nadal działający podmiot gospodarczy nie jest w stanie zgromadzić dostatecznych środków na realizację obowiązku poniesienia kosztów sądowych, który to obowiązek na obecnym etapie postępowania sprowadza się do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 3 % wartości przedmiotu zaskarżenia. Zapatrywania tego nie zmienia w żaden sposób fakt zainicjowania przeciwko spółce administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Niezależnie od powyższych kwestii należy wskazać, że podmiotem zwracającym się o udzielenie preferencji w postaci zwolnienia od kosztów sądowych jest spółka handlowa – spółka kapitałowa. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) przewiduje rozwiązania, za pomocą których podmiot ten, jeśli nie jest w stanie uzyskać z zewnątrz niezbędnych do działalności środków finansowych, może skorzystać z instytucji dopłat wspólników na rzecz spółki czy też z instytucji podwyższenia kapitału zakładowego. Możliwość taką potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 lutego 2014 r. (sygn. akt II FZ 146/14; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazując, że dopłaty mogą być wnoszone m.in na pokrycie kosztów sądowych w prowadzonych przez dany podmiot postępowaniach. Zdaniem referendarza sądowego, skoro spółka nie wykazała niemożliwości zgromadzenia środków finansowych we własnym zakresie, choćby w wyniku dopłat, to z uwagi na treść art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało wniosek strony o przyznanie prawa pomocy oddalić. Na dokonaną przez referendarza sądowego ocenę nie może mieć wpływu część argumentacji zawartej w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uzasadnieniem dla takiego stanowiska jest wskazanie, że argumentacja ta zdaje się determinować ocenę zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy przez pryzmat oceny legalności zaskarżonej do sądu decyzji jak i ewentualnych skutków uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. W reasumpcji, referendarz sądowy przyjmując za podstawę art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym przez spółkę zakresie, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.