III SA/Gd 658/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 10 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 10 lipca 2018 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G. po rozpatrzeniu odwołania S. M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 18 maja 2018 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – astmy oskrzelowej - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. 2017, poz. 1261 ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013, poz.1367 ze zm.). S. M. w złożonym wniosku wskazała, że przez wiele lat pracowała jako kelnerka, zajmowała się obsługą klientów w sali dla palących, od lat cierpi ona na astmę oskrzelową a czynnikiem narażenia zawodowego, który wskazała jako przyczynę choroby zawodowej był dym tytoniowy. Organy ustaliły, że S. M., obecnie przebywająca na emeryturze, rozpoczęła pracę zawodową w 1960 r. Do 1965 r. pracowała w gospodarstwie rolnym swoich rodziców. Następnie w latach 1965-1968 była zatrudniona na stanowisku sprzedawcy w A. w latach 1969-1970 na stanowisku pokojowej w Hotelu B. od maja do września 1970 r. na stanowisku sprzedawcy w C., w latach 1970-1978 na stanowisku inspektora w dziale eksploatacji w D. , w latach 1978-1982 na stanowisku młodszej kelnerki w E., w latach 1982-1989 na stanowisku młodszej kelnerki, kelnerki i starszej kelnerski w F., w latach 1989-1991 na stanowisku kelnerki w G., a w latach 1991-1992 na stanowisku kelnerki w H. Wydane wobec S. M. decyzje organy inspekcji sanitarnej oparły na orzeczeniu lekarskim z dnia 19 marca 2018 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawionym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. oraz karcie oceny narażenia zawodowego, sporządzonej w dniu 11 stycznia 2017 r., w której uwzględniono oświadczenie S. M., że pracując w latach 1978-1992 r. jako kelnerka zajmowała się obsługą klientów w sali dla palących i była narażona na szkodliwe działanie dymu tytoniowego. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G. podkreślił, że uprawniony lekarz WOMP w G., po konsultacji specjalistycznej z pulmonologiem, rozpoznał u S. M. chorobę pulmonologiczną w postaci rozstrzenia oskrzeli, a wykluczył rozpoznanie u badanej astmy oskrzelowej. Organ stwierdził, że choroba, na którą cierpi badana - rozstrzenie oskrzeli, nie figuruje w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Organ zaznaczył, że strona nie skorzystała z prawa odwołania od orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia. Tym samym jej późniejszy wniosek o weryfikację treści orzeczenia lekarskiego był bezzasadny i nie mógł zostać uwzględniony. Organ podkreślił, że dostarczona przez stronę dokumentacja medyczna z Poradni Pulmonologicznej została poddana analizie przez lekarza orzecznika i również z tej dokumentacji wynika, że u S. M. rozpoznano rozstrzenie oskrzeli, a nie astmę oskrzelową. Organ wyjaśnił, że warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej przez organ administracji jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych w okresie, w którym wystąpienie udowodnionych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym i bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem wykazanie, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Organ wskazał, że warunki te nie zostały spełnione. Brak jest bowiem dokumentacji i danych potwierdzających, że pracując jako kelnerka S. M. była w środowisku pracy narażona na czynnik alergizujący, który mógłby wywołać astmę oskrzelową (której to choroby u skarżącej nie stwierdzono). Odnosząc się do twierdzeń strony, że zachorowała i w dalszym ciągu choruje na astmę z uwagi na bierne wdychanie w środowisku pracy dymu tytoniowego, organ odwoławczy podkreślił, że z opinii lekarza orzecznika wynika, że dym tytoniowy nie jest uznawany za czynnik wywołujący astmę oskrzelową i może być rozpatrywany jedynie jako czynnik zaostrzający przebieg schorzeń pulmonologicznych. We wniesionej skardze S. M. zakwestionowała prawidłowość decyzji organu odwoławczego, zarzucając, że odmowa stwierdzenia choroby zawodowej jest dla niej krzywdząca. Zdaniem skarżącej, wbrew ustaleniom organów, wieloletnia praca w zakładach gastronomicznych w narażeniu na opary tytoniowe, zniszczyła jej zdrowie, w stopniu utrudniającym normalne funkcjonowanie, w tym wywołała astmę oskrzelową, której rozstrzenie oskrzeli jest tylko pochodną, podobnie jak problemy kardiologiczne skarżącej (uszkodzenie zastawki) i liczne infekcje. S. M. pokreśliła, że jej płuca i oskrzela są bardzo zniszczone, co potwierdzają wyniki badań. Skarżąca wskazała, że musi opłacać kosztowne leczenie z dochodów w postaci emerytury w wysokości 1045 zł i dodatku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł, co jest trudne, bowiem całość tego dochodu musi jej wystarczyć także na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania. Organ w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyeliminowanie zaskarżonej niekorzystnej dla skarżącej decyzji z obrotu prawnego mogłoby nastąpić jedynie w sytuacji, gdyby organ przy jej wydawaniu dopuścił się naruszenia przepisów prawa. W ocenie sądu, przepisy prawa procesowego jak i materialnego zostały w niniejszej sprawie przez organ zastosowane prawidłowo. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917 ze zm.), zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem spełnienie dwóch ustawowych przesłanek - rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych oraz stwierdzenie przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, lekarz i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. Astma oskrzelowa stanowi chorobę zawodową wymienioną w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. W sytuacji, gdyby u skarżącej stwierdzono astmę oskrzelową, stwierdzenie, że S. M. cierpi na chorobę zawodową wymagałoby ustalenia, że świadczyła ona pracę w warunkach, w których występował taki czynnik narażenia zawodowego, który w świetle dostępnej wiedzy medycznej mógł tę chorobę wywoływać. Skarżąca wskazywała jako czynnik narażenia dym tytoniowy (papierosowy). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Ze sporządzonego w sprawie formularza oceny narażenia zawodowego wynika narażenie skarżącej na czynnik w postaci dymu tytoniowego w czasie pracy w placówkach gastronomicznych. W wydanym w sprawie orzeczeniu lekarskim wskazano, że dym tytoniowy nie jest w świetle aktualnej wiedzy medycznej uznawany za czynnik wywołujący astmę oskrzelową i może być on rozpatrywany jedynie jako czynnik zaostrzający przebieg schorzeń pulmonologicznych. Orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, wydawane przez uprawnionego lekarza ma zasadnicze znaczenie w postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej. Skarżąca, której doręczono orzeczenie lekarskie wraz z pouczeniem o wynikającej z § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania do jednostki orzeczniczej II stopnia, nie skorzystała z tego prawa. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek materiału dowodowego, który mógłby stanowić podstawę podważenia ustaleń opinii w tym zakresie. Sądowi nie są także znane z urzędu okoliczności mogące stanowić podstawę zakwestionowania zawartego w opinii stanowiska. Okoliczność ta uniemożliwiała uwzględnienie wniesionej skargi. Nawet w sytuacji gdyby organ ustalił, że skarżąca cierpi na astmę oskrzelową, w sprawie brak byłoby podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, bowiem dym tytoniowy nie jest uznawany za czynnik wywołujący tę chorobę. W związku z powyższym, w sprawie nie było konieczne szczegółowe analizowanie czy skarżąca cierpi na astmę oskrzelową czy choruje na rozstrzenie oskrzeli, które nie jest klasyfikowane w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych jako choroba zawodowa. Zaznaczyć należy, że w tym zakresie zabrany w sprawie materiał dowodowy nie był jednoznaczny, bowiem z dokumentacji medycznej poradni pulmonologicznej, pod której opieką pozostawała skarżąca od 2014 r do 2018 r. wynikało, że przez szereg lat była ona leczona na schorzenie określane jako astma oskrzelowa lub dychawica oskrzelowa. Organ niezasadnie zatem w wydanej decyzji stwierdził, że dokumentacja ta nie potwierdza zachorowania skarżącej na astmę oskrzelową. Wydana decyzja narusza w tym zakresie prawo procesowe, bowiem zawarte w niej ustalenia organu nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Naruszenie przez organ art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Naruszenie prawa ma wpływ na wynik sprawy o charakterze istotnym wówczas, jeżeli prowadzi do wydania decyzji o treści odmiennej niż decyzja, która została by wydana, gdyby naruszenie takie nie zaistniało. Dokonanie w niniejszej sprawie ustalenia, że skarżąca cierpi na astmę oskrzelową nie mogłoby doprowadzić do wydania przez organ rozstrzygnięcia o innej treści. Przyczyną odmowy przez organ stwierdzenia choroby zawodowej była bowiem także okoliczność, że skarżąca nie pracowała w warunkach narażenia na czynnik wywołujący chorobę zawodową. Ocena organu w tym zakresie jest prawidłowa. Ewentualne uchylenie decyzji w celu ponownego zbadania kwestii kwalifikacji schorzenia, nie mogłoby zatem doprowadzić do wydania decyzji korzystnej dla skarżącej. Biorąc pod uwagę powyższe, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.