III SA/Gd 679/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2016 r., złożonym na formularzu PPF w dniu 30 sierpnia 2016 r., skarżący K. K. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że na skutek zatrzymania prawa jazdy stracił pracę, ostatni pracodawca od dwóch miesięcy nie wypłacił mu należnego wynagrodzenia, obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, posiada samochód marki [...], na dzień złożenia wniosku zgromadził środki w kwocie 6.306,19 zł, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami (przy czym nie podał ani posiadanych przez nich składników majątku, ani też źródeł i wysokości osiąganych dochodów), na opłaty za mieszkanie przeznacza miesięcznie kwotę 700 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Jedynym miernikiem oceny, czy stronie może być przyznane prawo pomocy jest kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10). Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. W postanowieniu z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II GZ 344/15 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że istota instytucji prawa pomocy pozwala na przyznanie tego prawa w sytuacjach wyjątkowych, w których strona skarżąca ponad wszelką wątpliwość udowodni, że nie jest i nie będzie w stanie w przyszłości wygospodarować środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Referendarz sądowy stwierdził, że okoliczności ustalone na podstawie oświadczenia skarżącego o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, nie pozwalają przyjąć, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania, które kształtuje: 1/ wpis od skargi w kwocie 200 zł (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej jako rozporządzenie); 2/ ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi nie mniej jednak niż 100 zł (§ 3 rozporządzenia); 3) ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia) oraz 4) ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Przeciwko przyjęciu, że skarżący nie ma możliwości finansowych poniesienia kosztów niniejszego postępowania sprawie świadczy fakt, że posiada on środki (na rachunku bankowym i w gotówce) w kwocie wielokrotnie przewyższającej koszty sądowe. Nadto skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami, partycypując jedynie w kosztach utrzymania mieszkania w kwocie 700 zł miesięcznie. Porównując rozmiar kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz wysokość ponoszonych przez skarżącego stałych miesięcznych wydatków z kwotą posiadanych przez niego oszczędności referendarz sądowy uznał, że skarżący ma realne możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zdaniem orzekającego ich uiszczenie nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego. Dokonując oceny możliwości finansowych skarżącego referendarz sądowy miał na uwadze, że skarżący pozostaje bez pracy. Jednak wobec dokonanych ustaleń okoliczność ta sama w sobie nie uzasadnia zwolnienia skarżącego z obowiązku uiszczenia kosztów niniejszego postępowania. Z tych wszystkich względów uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.