III SA/Gd 686/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 10 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 czerwca 2013 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia 6 maja 2013 r. (nr [...]), którym organ ustalił koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją Wójta Gminy z dnia 14 lutego 2012 r. (nr [...]) dokonano rozgraniczenia nieruchomości K. M. (działki nr [...] obręb C. D.) z nieruchomościami przyległymi (działki: nr [...], nr [...], nr [...],[...], nr [...], nr [...], obręb C. D.). Postanowieniem z dnia 17 lutego 2012 r. organ ustalił koszty rozgraniczenia. Postanowienie to zostało uchylone przez organ odwoławczy. Kolejnym postanowieniem z dnia 29 maja 2012 r. ustalono koszty rozgraniczenia w kwocie 3.690 zł i zobowiązano uczestników postępowania do ich uiszczenia w częściach równych. Postanowienie zostało utrzymane przez organ odwoławczy. Następnie K. M. (dalej: "strona", "skarżący") zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2013 r. (sygn. akt III SA/Gd 653/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił ww. postanowienia organów obu instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia 6 maja 2013 r. (nr [...]) Wójt Gminy, na podstawie art. 264 § 1 i 2 oraz art. 124 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: "k.p.a." oraz art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16 poz. 93 ze zm.), ustalił koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia ww. nieruchomości w kwocie 3.000 zł i zobowiązał każdego uczestnika postępowania do uiszczenia tych kosztów w wysokości: K. M. - 1.312,50 zł; E. K. - 562,50 zł; Gmina C. D. - 750,00 zł; S. i H. G. - 187,50 zł; Z. G. - 187,50 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 152 Kodeksu cywilnego właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania, gdyż granice gruntów stały się sporne. Organ zaznaczył, że w trakcie postępowania zweryfikowano koszty rozgraniczenia do kwoty 3.000 zł brutto, które wynikają z umowy z dnia 12 stycznia 2012 r. podpisanej między wykonawcą - Zakład Geodezyjny [...] Spółka cywilna B., a organem. Uwzględniając zalecenia sądu administracyjnego koszty rozgraniczenia ustalono osobno dla każdej granicy między dwiema nieruchomościami objętymi postępowaniem - stosownie do brzmienia art. 152 k.c. (zał. nr 1 do decyzji) - a potem je zsumowano. Do rozliczenia kosztów rozgraniczenia przyjęto 5 uczestników postępowania, którzy brali w nim udział. Nie uwzględniono wniosku strony o objęcie nim również właściciela działki nr [...] - Nadleśnictwo Ł., gdyż nie był on stroną postępowania, a szczegółowe wyjaśnienie tej okoliczności zawiera ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Strona złożyła zażalenie na to postanowienie twierdząc, że błędnie dokonano zarówno rozgraniczenia nieruchomości, jak i rozliczenia kosztów. W szczególności geodeta powinien wezwać jako uczestnika postępowania także właściciela działki nr [...]. Zdaniem strony organ pierwszej instancji nie uwzględnił wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 653/12. Strona wniosła o unieważnienie rozgraniczenia i kosztów w ww. sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 czerwca 2013 r. (nr [...]) – działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz 262 § 1 pkt 2 k.p.a. – orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że sprawa rozgraniczenia przedmiotowej nieruchomości została zakończona decyzją z dnia 14 lutego 2012 r. i obecnie nie ma możliwości kwestionowania prawidłowości rozgraniczenia, czy postępowania z nim związanego, co potwierdził sąd administracyjny. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo zrealizował wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2013 r. (sygn. akt III SA/Gd 653/12). Organ wyjaśnił, że rozliczenie kosztów nastąpiło w oparciu o ustaloną w umowie z geodetą kwotę 3.000 zł. W załączniku do postanowienia organ zamieścił opis sposobu wyliczenia kwot do uiszczenia przez poszczególnych uczestników postępowania rozgraniczeniowego, osobno dla każdej granicy między nieruchomościami, zgodnie z interpretacją art. 152 k.c. dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w powołanym wyroku. K. M. zaskarżył opisane wyżej postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia, jak również uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: - naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez wszczęcie postępowania przez organ administracji i obciążenie kosztami postępowania przy pominięciu jednego z uczestników, tj. Nadleśnictwa Ł., którego nieruchomość graniczy z nieruchomością strony, nadto zarzucił, że nie wyraził zgody na rozszerzenie rozgraniczenia o działki wskazane z piśmie z dnia 5 grudnia 2011 r.; - naruszenie art. 152 k.c. w zw. z art. 262 § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; - naruszenie art. 32 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 33 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez nie wezwanie wszystkich stron i nie przeprowadzenie czynności zgodnie z tymi przepisami. W uzasadnieniu skarżący podniósł m.in., że stosownie do treści art. 32 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne Nadleśnictwo Ł. winno brać udział w rozgraniczeniu jego nieruchomości oraz ponieść koszty tego rozgraniczenia. Wskazał, też, że nie wyrażał zgody na rozszerzenie rozgraniczenia o działki wskazane w piśmie z dnia 5 grudnia 2011 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia 30 sierpnia 2013 r. skarżący wskazał na postępowania geodezyjne prowadzone od 2009 r. a dotyczące wznowienia znaków granicznych i rozgraniczenia jego działki z działkami sąsiednimi. Wskazał, że od 5 marca 2012 r. w Sądzie Rejonowym w L. (sygn. akt NS 133/12) toczy się sprawa o rozgraniczenie sądowe działki nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej zwanej "p.p.s.a.", polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, m.in. postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 czerwca 2012 r. (nr [...]), które utrzymało w mocy postanowienie Wójt Gminy C. D. z dnia 6 maja 2013 r. (nr [...]) wydane w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości. Organ pierwszej instancji ustalił koszty tego postępowania w wysokości 3.000 zł i zobowiązał uczestników postępowania do uiszczenia tych kosztów w kwocie: K. M. - 1.312,50 zł; E. K. - 562,50 zł; Gmina C. D. - 750,00 zł; S. i H. G. - 187,50 zł; Z. G. - 187,50 zł. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonych postanowień był art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 121), dalej zwanej "k.c.", oraz art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej zwanej "k.p.a.". W myśl art. 152 k.c. właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Natomiast zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Podkreślenia wymaga, że niniejsza sprawa była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Okoliczność ta ma istotne znaczenie zważywszy na treść art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią następstwo dokonanej przez sąd oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia jego wadliwości (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2011, s. 426). Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należało zatem udzielić odpowiedzi na pytanie czy wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2013 r. (sygn. akt III SA/Gd 653/12) zostały przez organy wykonane. W przywołanym orzeczeniu Sąd formułując zalecenia, co do dalszego postępowania zobowiązał organy do ustalenia wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją Wójta Gminy z dnia 14 lutego 2012 r. wobec rozbieżności pomiędzy treścią fakturą a umową zawartą z wykonawcą rozgraniczenia (geodetą). Sąd zobowiązał organy do dokonania rozdziału tych kosztów pomiędzy strony postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z zaprezentowaną wykładnią art. 152 k.c. Sąd stwierdził, że "ponieważ ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne, także koszty z tym związane winny obciążać uczestników tego postępowania rozgraniczeniowego. Zawarte w przepisie art. 152 k.c. sformułowanie po połowie nie może stanowić podstawy do rozdziału kosztów w inny sposób np. proporcjonalnie czy stosunkowo. W przypadku zaś postępowania rozgraniczeniowego z udziałem więcej niż dwóch nieruchomości koszty z nim związane winny być obliczane osobno dla każdej granicy między dwiema nieruchomościami objętymi postępowaniem zgodnie z dyspozycją art. 152 k.c. Innymi słowy powinny zostać wyliczone odrębnie dla każdej granicy rozgraniczającej dwie nieruchomości a dopiero później mogą być sumowane w stosunku do poszczególnych właścicieli nieruchomości. Dokonanie podziału kosztów w inny sposób narusza przepis art. 152 k.c.". Analiza zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, że wskazania Sądu zawarte w powołanym wyroku zostały w pełni zrealizowane. Mianowicie, organy ustaliły wysokość kosztów rozgraniczenia w oparciu o treść umowy z dnia 12 stycznia 2012 r., zawartej pomiędzy organem (Wójtem Gminy) a Zakładem Usług Geodezyjnych [...] Spółka cywilna w B. reprezentowanym przez geodetę R. T. jako wykonawcą (umowa nr [...]). Zawarta umowa zawiera bowiem oświadczenia woli stron, z których wynika, że Wójt Gminy jako zamawiający zobowiązał się zapłacić wykonawcy za czynności ustalenia granic w postępowaniu rozgraniczeniowym nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] położoną w C. D. wynagrodzenie w wysokości 3.000 zł brutto (a nie netto, jak sugerować mogła treść wystawionej faktury). Ponadto, zgodnie z dokonaną przez Sąd wykładnią art. 152 k.c. wyliczenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego zostało dokonane osobno dla każdej granicy między dwiema nieruchomościami (tj. dla każdego odcinka od punktu granicznego do punktu granicznego), a następnie zsumowane w stosunku do każdego z uczestników (szczegółowe przedstawienie wyliczenia zawiera załącznik do decyzji organu I instancji). Koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały rozdzielone pomiędzy uczestników postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją Wójta Gminy z dnia 14 lutego 2012 r. (nr [...]). W tym miejscu – w odniesieniu do treści skargi – należy przypomnieć skarżącemu, że kwestie dotyczące zakresu dokonanego rozgraniczenia oraz partycypacji w kosztach rozgraniczenia właściciela działki nr [...] (Nadleśnictwa Ł.) były już przedmiotem oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2013 r. (sygn. akt III SA/Gd 653/12) i ocena ta wiąże Sąd zgodnie z art. 153 p.p.s.a. W powołanym wyroku Sąd wskazał, że: "Jak wynika z akt administracyjnych rozgraniczenie w niniejszej sprawie, w jego stadium administracyjnym, zostało zakończone decyzją Wójta Gminy z dnia 14 lutego 2012 r., nr [...]. Przy czym, postępowanie to zostało zainicjowane przez K. M. - właściciela działki nr [...], który w złożonym wniosku domagał się rozgraniczenia z działkami nr [...], nr [...] oraz nr [...] (vide: wniosek z dnia 26 lipca 2011 r. w aktach administracyjnych). Wójt Gminy postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2011 r. upoważnił geodetę do dokonania czynności związanych z ustaleniem granic w tym zakresie (vide: postanowienie z dnia 9 sierpnia 2011 r. w aktach administracyjnych). Następnie Wójt Gminy postanowieniem z dnia 5 grudnia 2011 r. rozszerzył postępowanie rozgraniczeniowe i upoważnienie geodety do dokonania czynności związanych z ustalaniem przebiegu granic działek nr [...], nr [...] i nr [...]. Rozszerzenie postępowania rozgraniczeniowego było następstwem wstępnej analizy dokumentów oraz wywiadu terenowego dokonanych przez geodetę (vide: postanowienie z dnia 5 grudnia 2011 r. oraz pismo geodety z dnia 31 października 2011 r. w aktach administracyjnych). Można dodać, że postanowienie rozszerzające zakres postępowania rozgraniczeniowe zostało doręczone skarżącemu. Przy czym przed wydaniem powyższego postanowienia organ dwukrotnie zwracał się do skarżącego o zajęcie stanowiska odnośnie potrzeby rozszerzenia zakresu rozgraniczenia o kolejne nieruchomości (vide: pisma z dnia 8 i 22 listopada 2011 r. w aktach administracyjnych). W piśmie z dnia 10 listopada 2011 r. skarżący wniósł o "rozgraniczenie w całości granicy działek nr [...] i [...]..." i ustalenie "właściwe granice i powierzchnię gruntu działki [...]...". Ostatecznie w piśmie z dnia 24 listopada 2011 r. skarżący m.in. oświadczył "Pismo otrzymane z Urzędu Gminy w dniu 23.11.1011 r., o zajęcie jednoznacznego stanowiska na temat rozszerzenia postępowania, to pozostawiam dla geodety p. R. T., który posiada pełną dokumen... i z taką potrzebą powinien się kierować do właścicieli działek [...][...] własność gminy C. D. i [...] własność H. i S. G...." oraz sprostował numer działki z [...] na [...] (vide: pisma skarżącego z dnia 10 i 24 listopada 2011 r. w aktach administracyjnych). Należy podkreślić, że po złożeniu wniosku, w toku postępowania rozgraniczeniowego, jak wynika z akt sprawy, skarżący nie domagał się rozgraniczenia z działką nr [...]. Z treści decyzji Wójta Gminy z dnia 14 lutego 2012 r., nr [...] wynika jednoznacznie, że dokonano rozgraniczenia działki skarżącego nr ewidencyjny [...] z działkami o numerach ewidencyjnych: [...] - własność E. K.; [...],[...],[...] - własność Gminy C. D.; [...] - własność Z. G.; [...] - współwłasność S. G. i H. G. Skoro nie dokonano rozgraniczenia z działką nr [...], to brak było podstaw do uwzględnienia w postanowieniu o kosztach właściciela tej nieruchomości - podmiotu, który nie brał udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym. W tym kontekście zarzuty podnoszone w skardze, a dotyczące braku obciążenia kosztami rozgraniczenia właściciela działki nr [...], są nieuprawnione. Należy tu dodać, że prawidłowość przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego i zgłaszane w tym zakresie przez skarżącego zarzuty, nie mogą być przedmiotem niniejszego postępowania". Mając powyższe na uwadze Sąd nie dopatrzył się w rozpoznawanej sprawie naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia, a w szczególności naruszenia powołanych w skardze przepisów art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a., art. 152 k.c. w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. (błędnie wskazanym jako art. 262 § 2 pkt 2 k.p.a.) oraz art. 32 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 33 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznając kontrolowane postanowienia za zgodne z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.