III SA/Gd 695/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat A. E.-J. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi I. T. i K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt III SO/Gd 48/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącym prawo pomocy przez ustanowienie adwokata przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego. Okręgowa Rada Adwokacka [...] wyznaczyła na pełnomocnika skarżących z urzędu adwokat A. E.-J. W piśmie z dnia 5 sierpnia 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...] poinformowała Sąd, że na skutek pisma skarżących, za adwokat A. E.-J. został wyznaczony, zgodnie ze wskazaniem, adwokat P. R. Dnia 8 sierpnia 2016 r. pełnomocnik stawiła się w tut. Sądzie i wykonała fotografie z akt niniejszej sprawy. W piśmie z dnia 11 sierpnia 2016 r. adwokat A. E.-J. wniosła o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 24 sierpnia 2016 r. wezwał wnioskodawczynię do wskazania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, jakich czynności dokonała w ramach pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu w niniejszej sprawie. Odpowiadając na powyższe wnioskodawczyni w piśmie z dnia 2 września 2016 r. wskazała, że wezwała skarżących korespondencyjnie do kontaktu telefonicznego celem umówienia spotkania, osobiście zapoznała się w Sądzie z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, sporządziła ich fotokopię oraz przygotowała się do prowadzenia sprawy, tj. dokonała analizy jej stanu faktycznego i prawnego. Podjęła zatem wszelkie niezbędne i możliwe na danym etapie sprawy czynności, do jakich zobligowany jest pełnomocnik. Wskazała także, że informację o wyznaczeniu w sprawie innego pełnomocnika otrzymała od Okręgowej Rady Adwokackiej po zapoznaniu się z aktami sprawy. Zgodnie z brzmieniem art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako p.p.s.a.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej; oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 341/08 i z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl; również S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007). W ocenie referendarza sądowego, w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wnioskodawczyni, działając jako wyznaczony pełnomocnik nie podjęła czynności, które można by uznać za rzeczywiste udzielenie skarżącym pomocy prawnej, za którą należałoby się wynagrodzenie. Zdaniem orzekającego podjęte przez wnioskodawczynię czynności polegające na wezwaniu skarżących do kontaktu telefonicznego, zapoznaniu się z aktami sprawy oraz ich analizie faktycznej i prawnej, same w sobie – bez podjęcia dalszych czynności procesowych – nie są wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie rzeczywiście udzielona. Są to jedynie czynności poprzedzające faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. W postępowaniu przed Sądem w pierwszej instancji powinny one znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, poprzez wyrażenie przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz – w razie potrzeby – złożenie w imieniu strony niezbędnych wniosków procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I OZ 768/13; dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. II CKN 341/98, czynności pełnomocnika nie mające charakteru pomocy prawnej nie mogą stanowić podstawy do przyznania mu wynagrodzenia ze środków Skarbu Państwa. W świetle powyższego bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie pozostaje podniesiona przez wnioskodawczynię okoliczność, że z aktami sprawy zapoznała się zanim poinformowano ją o wyznaczeniu dla skarżących innego pełnomocnika z urzędu. Z tych względów, na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.