III SA/Gd 70/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: asesor WSA Krzysztof Retyk po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewody z dnia 27 stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Starosty Powiatu z dnia 12 stycznia 2004 r. nr [...]. M. R. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 1 grudnia 2003 r. Do wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego dołączyła m.in. świadectwo pracy od osoby fizycznej, z którego wynika, iż od 15 lutego 1976 r. do 30 listopada 2003 r. była zatrudniona jako gospodyni domowa, a umowa o pracę został rozwiązana za wypowiedzeniem pracodawcy z powodu likwidacji etatu z przyczyn ekonomicznych. W związku z powyższym, decyzją z dnia 12 stycznia 2004 r. nr [...], Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy odmówił M.R. przyznania od dnia 2 grudnia 2003 r. prawa do świadczenia przedemerytalnego. Natomiast decyzją z dnia 14 stycznia 2004 r. nr [...] uznał ją za osobę bezrobotną od dnia rejestracji oraz przyznał od dnia 9 grudnia 2003 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 603, 90 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji z dnia 12 stycznia 2003 r. nr [...] Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy, powołując się na przepis art. 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedno Dz. U. z 2000 r. Nr 58, poz. 514 z późno zm.), zwaną dalej ustawą, stwierdził iż M. R. nie spełnia warunku określonego w tym przepisie do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Zdaniem Organu I instancji pomimo ukończenia przez M. R. 52 roku życia oraz posiadania 30 letniego okresu uprawniającego do emerytury nie spełnia ona warunku polegającego na zwolnieniu z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Organ I instancji wskazał, iż ostatnim pracodawcą nie był zakład pracy lecz osoba fizyczna nie prowadząca działalności gospodarczej ani innej działalności w zorganizowanej formie lecz zatrudniająca ją w swoim gospodarstwie domowym. W odwołaniu M. R. stwierdziła, że u ostatniego pracodawcy przepracowała 28 lat jako gospodyni domowa. Pracodawcą tym był Ks. K. Dz., który z uwagi na przyczyny ekonomiczne wypowiedział jej umowę o pracę. Skarżąca wskazała również, iż nigdy nie zdarzyły się jakiekolwiek opóźnienia w regulowaniu składek na ZUS. Zdaniem skarżącej, dokonana interpretacja przepisów ustawy przez Organ I instancji dyskryminuje ją albowiem jako osoba zatrudniona u osoby fizycznej, a nie w "zakładzie pracy" nie może skorzystać ze świadczenia przedemerytalnego. Rozpatrując sprawę w wyniku odwołania Wojewoda , decyzją z dnia 27 stycznia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji w uzasadnieniu wskazał, iż Organ I instancji prawidłowo stanął na stanowisku, że przy rozwiązaniu stosunku pracy M.R. z jej pracodawcą nie miał zastosowania przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 19, z póź.zm.) albowiem wskazane przez pracodawcę przyczyny rozwiązania stosunku pracy nie mogą być traktowane jako przyczyny dotyczące zakładu pracy określone w art. 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy. Zdaniem Organu II instancji definicję "zakładu pracy" należy wyprowadzić z przepisów kodeksu pracy obowiązujących sprzed nowelizacji ustawą z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie kodeksu pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 24, poz. 110). Organ II instancji uznał, iż skoro ustawodawca ustawą nowelizującą Kodeks pracy nie wprowadził własnej definicji "zakładu pracy", to odpowiednie stosowanie do pracodawców, w rozumieniu art. 3 kodeksu pracy, przepisów ustawy o zwolnieniach grupowych oznacza, iż należy je stosować, zgodnie z utartymi poglądami, do wszystkich jednostek organizacyjnych zatrudniających pracowników, a do osób fizycznych tylko wtedy, gdy zatrudniają one pracowników w celu prowadzenia działalności gospodarczej lub innej działalności w zorganizowanej formie z wyłączeniem osobistej obsługi pracodawcy. Tym samym Organ II instancji uznał, iż konsekwencją powyższego jest to, iż przepisy określające przyczyny zwolnienia dotyczące zakładu pracy nie mają zastosowania do sytuacji, w której następuje zatrudnienie pracowników w celu osobistej obsługi pracodawcy lub w gospodarstwie domowym. A zatem, zdaniem Organu II instancji, charakter pracy M.R. polegający na osobistej obsłudze swojego pracodawcy nie wypełniał normy art. 1 ust. 1 ustawy o zwolnieniach grupowych i nie nastąpił z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Organ II instancji wskazał, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawa ma zastosowanie do sytuacji, w której następuje zatrudnienie pracowników w celu osobistej obsługi pracodawcy lub pracy w gospodarstwie domowym, jednakże organy administracji publicznej mogą wyłącznie orzekać na podstawie obowiązujących przepisów prawa w dniu rejestracji M.R. tj. 1 grudnia 2003 r., a w tym dniu nie spełniała warunków uzyskania świadczenia przedemerytalnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżąca M. R. podtrzymała argumenty podniesione wcześniej w odwołaniu od decyzji Organu I instancji. Zdaniem skarżącej miejsce jej ostatniej pracy wypełnia definicję "zakładu pracy" oraz brak jest podstaw do różnienia sytuacji prawnej osób zatrudnionych u osób fizycznych od zatrudnionych w zakładach pracy. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd nie będąc związany, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną uchylił zaskarżoną decyzję Organu II instancji oraz decyzję Organu I instancji. Sąd uznał, że uchylone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez zastosowanie przez Organy administracji publicznej błędnej wykładni prawa materialnego polegającej, na opacznym rozumieniu przepisu niebudzącego wątpliwości. Sąd uznał również, iż uchylone decyzje naruszają art. 32 konstytucji RP, zgodnie z którym wszyscy są wobec prawa równi, poprzez wyeliminowanie uprawnień do świadczenia przedemerytalnego osób, które są zwolnione z pracy z przyczyn ekonomicznych przez pracodawcę będącego osobą fizyczną. Skarżąca zatrudniona była na podstawie umowy o pracę u pracodawcy będącego osoba fizyczną. W przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 58, poz. 514 z późno zm.). Zdaniem Sądu błędna jest wykładnia dokonana przez organy administracji publicznej, pojęcia "zakład pracy", a odnosząca się do definicji zakładu pracy w art. 3 Kodeksu pracy przed jego nowelizacją ustawą z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw. Zgodnie z brzmieniem art. 3 kodeksu pracy przed nowelizacją z 2 lutego 1996 r. " zakładem pracy jest jednostka organizacyjna zatrudniająca pracowników, choćby nie posiadała osobowości prawnej. W szczególności zakładem pracy jest przedsiębiorstwo państwowe, urząd lub inna państwowa jednostka organizacyjna, spółdzielnia, organizacja społeczna." Po nowelizacji art. 3 brzmiał następująco: "Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników." Oznacza to, iż art. 3 Kodeksu pracy wprowadzając definicję pracodawcy objął wszystkie podmioty zatrudniające pracowników, w tym również osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą lub osoby fizyczne zatrudniające pracowników w celach niezarobkowych. Pojęcie "zakład pracy" od nowelizacji kodeksu pracy funkcjonuje w prawie pracy, jednakże tylko w znaczeniu przedmiotowym, a więc do określenia wyodrębnionego mienia pracodawcy, niezbędnego do prowadzenia przez pracodawcę działalności gospodarczej. W myśl art. 37k. ust. 1 pkt 2 ustawy świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. Natomiast art. 2 pkt 20a ustawy stwierdził, iż ilekroć w ustawie jest mowa o: ) "przyczynach dotyczących zakładu pracy" - oznacza to rozwiązanie stosunku pracy (stosunku służbowego) z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy. jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, a także wygaśnięcie stosunku pracy (stosunku służbowego) z powodu śmierci pracodawcy lub gdy przepisy ustawy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy w przypadku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy. Zdaniem Sądu, już z zestawienia tych dwóch unormowań wynika, iż " przyczyny dotyczące zakładu pracy" ustawa odnosi wyraźnie i jednoznacznie do przyczyn będących podstawą zwolnienia leżących po stronie pracodawcy. Sąd uznał, iż trudno odnieść cytowane przepisy tylko i wyłącznie do pracodawcy prowadzącego działalność gospodarczą, a nie do pracodawcy, który tej działalności nie prowadzi. Zinterpretowanie w ten sposób cytowanych przepisów mogłoby nastąpić wówczas gdyby ustawodawca takie sformułowanie zawarł. Należy uznać, iż dokonana przez organy administracji publicznej wykładnia przepisu art. 37 k ust. 1 pkt 2, a w szczególności Organu II instancji w kontekście nie obowiązującej treści art. 3 kodeksu pracy, prowadzi do zróżnicowania sytuacji prawnej osób zwalnianych z przyczyn ekonomicznych zatrudnionych w "zakładzie pracy" od osób zatrudnionych u pracodawcy ) będących osobami fizycznymi. Sąd nie widzi różnicy w sytuacji prawnej pomiędzy osobą zatrudnioną w "zakładzie pracy" l osobą zatrudnioną u pracodawcy będącą osobą fizyczną, który to pracodawca opłaca składki do ZUS za swojego pracownika. Zdaniem Sądu nie ma również różnicy w zwolnieniu z pracy z przyczyn ekonomicznych dokonanych przez pracodawcę będącego osobą fizyczna od pracodawcy będącego spółką czy przedsiębiorstwem państwowym. Na koniec Sąd pragnie zwrócić uwagę na wspomnianą zmianę przepisów ustawy, która w sposób czytelny umożliwia w przypadku takim jak znajduje się skarżąca nabyć prawo do świadczenia przedemerytalnego. Zmiany tej nie należy jednakże traktować jako przeciwstawieństwo tego co było, lecz jako potwierdzenie oraz sprecyzowanie przez ustawodawcę wcześniejszej woli wyrażonej w ustawie. Mając powyższe na względzie Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt a Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz.U. Nr 153 poz.1270) w związku art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. 1. Nr 153, poz. 1271).