III SA/Gd 718/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant: Asystent Sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenia Ogrodowego Rodzinnego Ogrodu Działkowego na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Gospodarstwa Wodnego z dnia 28 sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w Gospodarstwa Wodnego na rzecz skarżącego Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenia Ogrodowego Rodzinnego Ogrodu Działkowego 369 (trzysta sześćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w G. (w skrócie jako - "PGWWP Zarząd Zlewni w G.") informacją z dnia 2 sierpnia 2019 r., nr [...] ustaliło Polskiemu Związkowi Działkowców Zarząd Rodzinny Ogrodu Działkowego im. [...] w S. (dalej zwany jako - "skarżący ROD") za okres II kwartału 2019 r. opłatę zmienną w wysokości 9.212 zł za pobór wód podziemnych. Jako podstawę prawną wskazano art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j.: Dz.U. poz. 1566 ze zm., dalej zwaną jako "u.p.w.") w związku z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym przez Prezydenta Miasta decyzją z dnia 17 czerwca 2015 r., znak: [...]. Skarżący ROD złożył reklamację, nie zgadzając się z wysokością ustalonej opłaty. Reklamujący podniósł, że opłata została ustalona wg jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności wynoszącej 0,115 zł za 1 m3, natomiast podmiot w wykazie zawierającym informacje o ilości i jakości pobranej wody podziemnej wskazuje, iż woda została wykorzystana do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, pobranych za pomocą urządzeń pompowych z przypisaną stawką 0,05 zł za 1 m3 pobranych wód. PGWWP Zarząd Zlewni w G. nie uznało reklamacji, gdyż koła działkowców zakwalifikowane są w Polskiej Klasyfikacji Działalności jako jednostki realizujące pewien rodzaj działalności społeczno-gospodarczej wg następującej klasyfikacji: sekcja - Pozostała działalność usługowa; dział 94 - Działalność pozostałych organizacji członkowskich; grupa 94.9 - Działalność organizacji członkowskich. Zgodnie z rozporządzaniem Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U., poz. 2502) wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności została określona w § 5 ust. 1 pkt 36 lit. a i wynosi 0,115 zł za 1 m3. Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w G. decyzją z dnia 28 sierpnia 2019 r., nr [...] określił Polskiemu Związkowi Działkowców Zarząd Rodzinny Ogrodu Działkowego im. [...] w S. za okres II kwartału 2019 r. opłatę zmienną w wysokości 9.212 zł za pobór wód podziemnych. Jako podstawę prawną wskazano art. 273 ust. 6 w związku z art. 272 ust. 1 u.p.w., art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.p.w. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.). Organ wskazał, że skarżący ROD korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Prezydenta Miasta decyzją z dnia 17 czerwca 2015 r., znak: [...] na pobór wód podziemnych co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 u.p.w. obowiązany jest ponosić opłaty za usługi wodne. W związku nie uwzględnieniem reklamacji w sprawie zaistniała przesłanka obligująca do wydania decyzji określającej wysokość opłaty zmiennej za okres II kwartału 2019 r. w wysokości 9.212 zł za pobór wód podziemnych. Opłata została ustalona w oparciu o przepisy art. 272 ust. 1 u.p.w. oraz § 5 ust. 1 pkt 36 lit. a ww. rozporządzenia, których treść organ przywołał. Ponadto, organ przedstawił sposób wyliczenia opłaty, który stanowi iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności (94.99.Z) jako sekcja - Pozostała działalność usługowa; dział 94 - Działalność organizacji członkowskich; grupa 94.9 - Działalność pozostałych organizacji członkowskich (0,115 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (2,0) i ilości pobranych wód podziemnych (40.054 m3). Polski Związek Działkowców Zarząd Stowarzyszenie Ogrodowe w W. Rodzinny Ogrodu Działkowego im. [...] w S. zaskarżył w całości powyższą decyzję do tut. Sądu, wskazując na naruszenie, przez błędną wykładnię i zastosowanie, następujących przepisów: 1. art. 298 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. u.p.w. w związku z art. 35 i 36 ustawy poprzez przyjęcie, iż skarżący jest podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat za pobór wody i jest podmiotem korzystającym z usług wodnych, 2. art. 272 ust. u.p.w. w związku z § 5 ust. 1 pkt 36 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne poprzez przyjęcie, iż skarżący jest zobowiązany ponosić opłatę w wysokości określonej w pkt 36 lit. a zamiast w pkt 39. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według spisu lub norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie sądowej w dniu 6 lutego 2020 r. Sąd odroczył ogłoszenie orzeczenia na dzień 20 lutego 2020 r., zobowiązując skarżący ROD do przedłożenia doręczonej decyzji z dnia 28 sierpnia 2019 r., nr [...]. W terminie publikacyjnym zobowiązanie zostało wykonane (vide: - k. 33 i 43-44 sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi skarżący ROD uczynił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 28 sierpnia 2019r., nr [...] mocą której organ - w następstwie nieuznania wniesionej reklamacji - orzekł o określeniu skarżącemu opłaty zmiennej za okres II kwartału 2019 r. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2502). Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Wydana w niniejszej sprawie decyzja stanowi kwalifikowaną formę aktu administracyjnego z uwagi na to, że jej podejmowanie następuje w prawnie uregulowanym trybie (w postępowaniu administracyjnym). Decyzja administracyjna jest jedną z postaci indywidualnego aktu administracyjnego (por. J. Borkowski, Decyzja administracyjna, Łódź 1998, s. 31-38). Zgodnie z art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej zwanej - "k.p.a."). decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie (...). Wymienione składniki decyzji, służą pełnemu określeniu elementów stosunku prawnego zarówno materialnego, jak też procesowego. Podpis pod decyzją jest niezbędnym warunkiem istnienia decyzji. Istota podpisu pod treścią decyzji administracyjnej sprowadza się do utożsamienia się organu administracyjnego z treścią danej decyzji, którą jest związany od chwili jej doręczeniu adresatowi. Z drugiej strony, podpis pod decyzją służy do zidentyfikowania osoby piastuna kompetencji z organem administracyjnym, a więc do sprawdzenia, czy decyzję wydała osoba do tego uprawniona. Wynika z tego, że podpis pod decyzją winien być podpisem odręcznym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 954/98). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że brak podpisu osoby reprezentującej organ na decyzji - jest wadą istotną - prowadzącą do oceny, że chodzi wówczas o pismo będące projektem decyzji. Konsekwencją tego jest, że projekt taki nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków, z którymi przepisy łączą konsekwencje prawne (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt II GSK 508/07). Decyzja niezawierająca podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jej wydania powoduje, że pismo takie traci charakter decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 1982 r., sygn. akt I SA 547/82, niepubl.). Przyjmuje się również w orzecznictwie sądów administracyjnych, że brak odręcznego podpisu pod decyzją sprawia, że - decyzję tę należy uznać za wydaną z rażącym naruszeniem prawa - bowiem nie zawiera ona jednego z istotnych jej elementów. Wada taka nie może być też usunięta poprzez uzupełnienie podpisu po doręczeniu decyzji stronie, ponieważ nie przewidują tego przepisy dotyczące prostowania i uzupełniania decyzji, zawarte w art. 111-113 kpa. Decyzja taka winna być zatem zweryfikowana w trybie instancyjnym lub unieważniona (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 56/09). Sąd orzekający w pełni podziela przedstawione poglądy. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy wydana w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 28 sierpnia 2019 r., nr [...] nie zawiera podpisu (nie ma podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji). W doręczonej skarżącemu ROD decyzji również takiego podpisu brak (vide: decyzja w aktach administracyjnych oraz decyzja przedstawiona tut. Sądowi w terminie publikacyjnym - k. 43-44 akt sądowych). Trzeba też zaznaczyć, że decyzja rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej wydania, czyli sporządzenia i podpisania oraz opatrzenia datą, ale skutki prawne wywołuje dopiero z chwilą doręczenia (ogłoszenia). Zgodnie z art. 110 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. W świetle poczynionych rozważań, nie może budzić wątpliwości, że zaskarżona decyzja jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się, że przesłanka rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wymaga spełnienia łącznie trzech odrębnych elementów, to jest oczywistości naruszenia prawa, uwzględnienia charakteru przepisu oraz skutków społeczno-gospodarczych decyzji niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującej zasady praworządności. Należy również wskazać, że w doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, iż rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Podstawą zastosowania tej przesłanki może być zatem niebudzący wątpliwości stan prawny. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne i bezsporne (zob. w tej materii m.in.: B. Adamiak, J. Jendrośka, "Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym", PiP 1986, nr 1, s. 69 i n.). Natomiast zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji (...) w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W okolicznościach niniejszej sprawy, spełniona została wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa. Wskazać też trzeba, że stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, że rozstrzygnięcie Sądu nie wymaga wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Powyższe obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl)