III SA/Gd 720/12

WyrokWSA w Gdańsku2012-12-20

Skład orzekający: Elżbieta Kowalik-Grzanka, Tamara Dziełakowska, Jolanta Sudoł

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, która została ustanowiona rodziną zastępczą dla tego dziecka, ale nie jest z nim spokrewniona, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Skarżąca, ustanowiona rodziną zastępczą dla dziecka, nie jest z nim spokrewniona i nie ciąży na niej ustawowy obowiązek alimentacyjny, co wyklucza przyznanie świadczenia.
Stan faktyczny
Prezydent Miasta odmówił B. N. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad A. N., która została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Skarżąca wraz z mężem ustanowiono rodziną zastępczą i opiekunem prawnym dla A. N., jednakże nie są oni spokrewnieni z dzieckiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na brak spełnienia przesłanek ustawowych do przyznania świadczenia. Skarżąca wniosła skargę do sądu, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Tamara Dziełakowska, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 17 września 2012 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta decyzją z dnia 6 grudnia 2011 r., nr [...] odmówił B. N. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad A. N. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 2, art. 3, art. 17, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 1, ust. 2a, ust. 3a, ust. 4, art. 25 ust. 1, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz.881 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 129, poz. 1058) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że B. N. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A. N. Z załączonego do wniosku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 23 czerwca 2010 r. wynika, że A. N. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Strona przedłożyła postanowienie Sądu Rejonowego dla K. Ś. Wydział III Rodzinny z dnia 4 października 1999 r., na podstawie którego ustanowiono rodzinę zastępczą terapeutyczną dla małoletniej A. B. w osobach B. i F. N. Ustalono również, że miejscem zamieszkania małoletniej jest miejsce zamieszkania rodziny zastępczej. Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w S. G. z dnia 20 stycznia 2000 r. wynika, że B. i F. N. zostali opiekunami prawnym dla ww. małoletniej. Natomiast decyzją Starosty Powiatu z dnia 1 lipca 2003 r. orzeczono zmianę nazwiska małoletniej A. B. na N. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Wnioskodawczyni, mimo że z mężem tworzy rodzinę zastępczą dla A. N., nie jest z nią spokrewniona . Stosownie do cytowanego przepisu nie może zatem korzystać z przedmiotowego świadczenia. B. N. odwołała się od tej decyzji twierdząc, że nie ma różnicy między rodziną zastępczą spokrewnioną i niespokrewnioną. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 września 2012 r., nr [...], działając w oparciu o art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 17 ust. 1 a contrario oraz art. 20, art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu przywołał unormowanie zawarte w art. 17 o świadczeniach rodzinnych, w tym art. 17 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. B. N. nie mieści się w wyznaczonym przez przepis w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Wnioskodawczyni nie jest matką, siostrą ani krewną w linii prostej A. N. Pomiędzy nią a osobą którą się opiekuje nie występuje stosunek przysposobienia, nie jest ona również opiekunem faktycznym A. w rozumieniu art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem nie wystąpiła do sądu z wnioskiem o przysposobienie dziecka. Rodzinie zastępczej przysługiwałoby świadczenie pielęgnacyjne tylko wtedy, gdyby tworzyły ją osoby wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy, czyli z tytułu obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym, a nie z tytułu sprawowania funkcji rodziny zastępczej. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że rodzina zastępcza otrzymuje pomoc pieniężną, znacznie większą niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149 poz. 887 ze zm.). Co do zasady rodzina zastępcza nie jest uprawniona do świadczeń rodzinnych na dziecko w niej przebywające ze względu na wyższe świadczenia na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. Dodatkowo organu odwoławczy podniósł, że w sprawie brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej a sprawowaniem przez nią opieki nad A. N. Mimo sprawowania opieki nad dzieckiem o znacznym stopniu niepełnosprawności wnioskodawczyni w latach 1996-2011 była zarejestrowana w Urzędzie Pracy, a zatem należy domniemywać, że była osobą poszukującą pracy i gotową do podjęcia zatrudnienia w przypadku, gdyby pracę znalazła. Wyrejestrowanie w dniu 13 czerwca 2011 r. nastąpiło ze względu na zawinione przez stronę przyczyny powodujące utratę statusu osoby bezrobotnej. Jak wynika z treści art. 17 ust. 1 powoływanej ustawy (sformułowanie "w celu sprawowania opieki"), świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem należnym za samo sprawowanie opieki, jest to świadczenie należne za rezygnację z aktywności zawodowej wymuszoną koniecznością sprawowania opieki nad najbliższą osobą. Wnioskodawczym tymczasem nie wykazała, aby była zatrudniona przed rozpoczęciem sprawowania opieki i z pracy tej zrezygnowała w związku z podjęciem opieki, czy też, by nie podejmowała pracy właśnie z powodu sprawowania opieki. Opisana wyżej decyzja organu odwoławczego została zaskarżona przez B. N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i jej zmianę przez przyznanie przedmiotowego świadczenia ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wskazała, że organ dokonał rozszerzającej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych niezasadnie pozbawiając ją prawa do świadczenia. Skarżąca twierdziła, że zarejestrowała się jako osoba bezrobotna tylko dlatego, gdyż taki był warunek korzystania z publicznej opieki zdrowotnej, jednakże cały czas zajmowała się niepełnosprawną i z opieki tej nie zamierzała zrezygnować. Żaden z urzędników Powiatowego Urzędu Pracy nie poinformował jej wcześniej o możliwości dopisania się do ubezpieczenia męża, co uprawniałoby ją do korzystania z opieki zdrowotnej. Zauważyła, że organ odwoławczy w podstawie prawnej podał art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych a contrario, zaś w uzasadnieniu brak związku przyczynowego. Świadczy to o braku pewności słuszności i zasadności rozstrzygnięcia oraz czyni je wewnętrznie sprzecznym. Na zakończenie wskazała, że A. N. nadal pozostaje pod opieką skarżącej, chociaż już jest pełnoletnia i nie będzie umieszczona w domu opieki społecznej, przez co nie obciąży budżetu gminy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest niezasadna i nie może zostać uwzględniona. Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 września 2012 r., nr [...], którą organ utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego B. N. z tytułu opieki nad niepełnosprawną A. N. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Poza sporem było, że A. N. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 23 czerwca 2010 r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe (vide: - k. 7 akt administracyjnych). Ponadto bezspornym było, że skarżąca wraz z mężem została ustanowiona rodziną zastępczą, a także opiekunem prawnym dla A. N. (vide: - k. 9 i 11 akt administracyjnych). Okoliczności niniejszej sprawy były bezsporne oraz wynikały z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Przechodząc do dalszych rozważań, to zasadnicze znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy miała natomiast wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 17 tej ustawy w dacie wydania zaskarżonej decyzji brzmiał on następująco: Art. 17. 1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 1a. Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. 2-2d. (uchylone). 3. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 420,00 zł miesięcznie. 4. Świadczenie pielęgnacyjne przysługujące za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień. Należną kwotę świadczenia zaokrągla się do 10 groszy w górę. 5. Świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; 1a) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę w rodzinie lub poza rodziną; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej; 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną; 5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Jak wynika z cytowanego przepisu do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest uprawniona osoba spełniająca przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niemniej w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazano dodatkowe przesłanki negatywne, które powodują, że świadczenie mimo, że należne w świetle art. 17 ust. 1 tej ustawy, jednak nie może być przyznane. Zawiera on zamknięty i rozłączny katalog okoliczności, których zaistnienie bezwzględnie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uwarunkowane jest zatem spełnieniem wymogów art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przy braku przesłanek wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Op 143/2011, baza Lex Polonica nr 2627384). Przede wszystkim skarżąca nie jest osobą spokrewnioną z A. N., (została wraz z mężem ustanowiona rodziną zastępczą i opiekunem prawnym). I co jest istotnym, nie ciąży na niej również obowiązek alimentacyjny wobec podopiecznej. W powoływanym art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych odwołano się do obowiązku alimentacyjnego. Pojęcie prawne obowiązku alimentacyjnego zostało natomiast uregulowane przepisami Działu III - zatytułowanego "Obowiązek alimentacyjny" ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.), zwanej dalej k.r.i o. Przepisy tego Działu regulują w zasadzie obowiązek alimentacyjny między krewnymi. Zgodnie z przepisem art. 128 k.r.i o. - obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Można tu dodać, że wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną, do której należą rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itd. oraz linię zstępną, do której należą dzieci, wnuki, prawnuki itd. Krewnymi zaś w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, zaś stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. Ustawowy obowiązek alimentacyjny może istnieć tylko między osobami określonymi w art. 128 k.r.i o lub w innych przepisach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (np. małżonkami czy pomiędzy przysposabiającym a przysposobionym). Przepisy kreujące obowiązek alimentacyjny są normami bezwzględnie obowiązującymi. Zarówno obowiązek alimentacyjny i odpowiadające mu prawo do świadczeń alimentacyjnych mają charakter ściśle osobisty (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 1975 r., III CZP 76/75, OSNCP 1976, poz. 207). Należy tu zwrócić uwagę, że w art. 17 ust. 1a ustawy ustawodawca doprecyzował krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje przede wszystkim osobom najbliższym, tj. matce, ojcu, dzieciom, czyli osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu. Z kolei dalszym krewnym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko w przypadku, gdy nie ma osób najbliższych, albo osoby te nie mogą wypełnić swojego obowiązku. Zatem do świadczenia tego uprawnieni są krewni osoby wymagającej opieki i to z najbliższego kręgu, natomiast dalsi krewni tylko w warunkach precyzyjnie określonych w ustawie. Osobom obcym, które sprawują faktyczną opiekę nad osobą tej opieki wymagającą, ustawodawca uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie przyznał. Należy podkreślić, że w świetle przywołanej regulacji prawnej ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie może nasuwać wątpliwości, że - istnienie obowiązku alimentacyjnego - po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest przesłanką konieczną, warunkującą przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że niespełnienie tej przesłanki wyklucza możliwość jego przyznania. Tego warunku skarżąca nie spełnia. Skarżąca nie jest również opiekunem faktycznym dziecka w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta bowiem formułuje w przepisie art. 3 pkt 14 legalną definicję tego pojęcia stanowiąc, że jest to osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Niewątpliwie w rozumieniu przepisów ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy czym innym jest ustanowienie kogoś opiekunem prawnym (art. 145 i nast. k.r.i o.), a czym innym przysposobienie (art. 114 i nast. k.r.i o.). W niniejszej sprawie brak podstaw, aby skarżąca mogła być uznana za opiekuna faktycznego. Należy zatem uznać, że skarżąca nie należy do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, na co prawidłowo wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Ponadto, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. w razie umieszczenia osoby wymagającej opieki w rodzinie zastępczej, za wyjątkiem rodziny zstępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Obecne brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy zostało ustalone na podstawie art. 13 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz. U. nr 219, poz. 1706 ze zm.); obowiązuje od dnia 1 stycznia 2010 r. Z przywołanego przepisu wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w razie umieszczenie osoby wymagającej opieki w rodzinie zastępczej. Przy czym na zasadzie wyjątku od tej reguły ustawodawca przewidział, że można przyznać świadczenie na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej, gdy jest to rodzina spokrewniona i na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji rodziny zastępczej. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. nr 149, poz. 887 ze zm.) rodzinę zastępczą lub rodzinny dom dziecka tworzą małżonkowie lub osoba niepozostająca w związku małżeńskim, u których umieszczono dziecko w celu sprawowania nad nim pieczy zastępczej z zastrzeżeniem art. 55 i 58. Natomiast rodzinę zastępczą spokrewnioną tworzą małżonkowie lub osoba, o której mowa w ust. 1 będący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka (art. 41 ust. 2 tej ustawy). Poza sporem było, że skarżąca wraz z mężem nie tworzy dla osoby podopiecznej rodziny zastępczej spokrewnionej (są osobami obcymi). Tym samym występuje negatywna przesłanka przyznania skarżącej świadczenia - umieszczenie w rodzinie zastępczej. Jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach, istnienie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest przesłanką konieczną, warunkującą przyznanie tego świadczenia. Obowiązek alimentacyjny łączy się z ściśle ze pokrewieństwem. Z obowiązkiem alimentacyjnym, jak i z istnieniem pokrewieństwa, ustawodawca związał uprawnienie do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, czemu dał wyraz zarówno w regulacji zawartej w art. 17 ust. 1 ustawy, jak i w art. 17 ust. 5 ustawy - przewidując wyjątek dla rodziny zastępczej spokrewnionej. W odniesieniu do dalszego zarzutu skargi należy stwierdzić , że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że osoba zarejestrowana jako osoba bezrobotna może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne (szerzej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 923/2001). Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela to stanowisko. W konsekwencji Sąd uznaje, że argumentacja organu odwoławczego odnosząca się do faktu zarejestrowania skarżącej w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. G. nie zasługuje na aprobatę. Niemniej jednak - w świetle wyżej poczynionych rozważań - nie powoduje to, że zaskarżona decyzja była wadliwa. Podsumowując Samorządowe Kolegium Odwoławcze, prawidłowo uznało, że skarżąca nie spełniała ustawowych przesłanek pozwalających na przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle dokonanych rozważań nie może również zasługiwać na uwzględnienie zarzut, błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Członkom rodziny zastępczej sprawującym opiekę nad osobą niepełnosprawną, co do zasady nie przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. Wyjątkiem jest rodzina zastępcza spokrewniona z dzieckiem. W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie tworzy dla osoby podopiecznej rodziny zastępczej spokrewnionej, a zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy podkreślić, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego nakładają na organ obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym, co oznacza, że przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu wszystkich przesłanek wynikających z przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło