III SA/Gd 721/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 9 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami oddala skargę. Decyzją z dnia 10 marca 2011 r. nr [...] Burmistrz Miasta odmówił J. S. przyznania: zasiłku rodzinnego na syna J. W., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia ww. dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 5 ust. 1, ust. 3. ust. 4, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 9 ust. 1, ust. 7, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej: "ustawa o świadczeniach rodzinnych" oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881 ze zm.) - dalej: "rozporządzenie z dnia 2 czerwca 2005 r.". W uzasadnieniu organ wskazał, że J. S. wystąpiła o ustalenie prawa do przedmiotowych świadczeń przedkładając stosowne dokumenty. Burmistrz Miasta decyzją z dnia 21 grudnia 2010 r. odmówił przyznania świadczeń, z powodu przekroczenia ustawowo określonego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 lutego 2011 r. uchyliło powyższą decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że przy obliczaniu wysokości dochodu nieprawidłowo zastosowano art. 5 ust. 1, ust. 4 i ust. 4a oraz art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji przeliczył dochody trzyosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawczyni za 2009 r. W oparciu o zebrany materiał dowodowy wyliczył, że miesięczny dochód na członka rodziny wynosił 837 zł, co przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym od 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r. (504 zł). Zaznaczył przy tym, że przyznanie dodatków do zasiłku rodzinnego jest uzależnione od przyznania samego zasiłku. Strona odwołała się od tej decyzji. Decyzją z dnia 9 maja 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze u utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia 10 marca 2011 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 września 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 593/11 uchylił powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 maja 2011 r. Kolejną decyzją z dnia 19 grudnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu odwołania J. S. od - jak wskazano - decyzji Burmistrza Miasta z dnia 21 grudnia 2010 r. utrzymało w mocy wskazaną decyzję. W następstwie skargi strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 maja 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 219/12 orzekł o nieważności ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzając, że przedmiotem rozpatrzenia winno być odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 10 marca 2011 r. Stosując się do zaleceń sądu administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 sierpnia 2012 r. nr [...], na podstawie m.in. art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt. 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 3 pkt. 2, art. 5 ust. 1, ust. 4 w związku z art. 3 pkt. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 10 marca 2011 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje uprawnionym osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Stosownie zaś do art. 3 pkt. 2 powołanej ustawy poprzez dochód rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W sprawie rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy istotnym dla ustalenia dochodu wnioskodawczyni był rok 2009. Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, o której mowa w art. 4 pkt. 23, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód. Pod pojęciem utraty dochodu w rozumieniu art. 3 w pkt. 23 ustawy należy wyłącznie rozumieć utratę dochodu spowodowaną: uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utartą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utartą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Zdaniem organu odwoławczego najistotniejszym było - zgodnie z wiążącym stanowiskiem sądu administracyjnego - dokonanie wyliczenia spornego dochodu utraconego przez A. W. (partnera wnioskodawczyni) poprzez jego uśrednienie w skali miesięcznej i odjęcie jednomiesięcznego średniego dochodu utraconego od dochodu rodziny zgodnie z treścią § 17 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r., gdzie mówi się o odejmowaniu przeciętnej miesięcznej kwoty utraconego dochodu. A. W. utracił pracę w czerwcu 2009 r., a zatem dla prawidłowego ustalenia czy zasiłek rodzinny przysługuje czy nie przysługuje, należało uwzględnić zarówno dochód rodziny wnioskodawczyni jak i dochód utracony w 2009 r. Organ obliczył przeciętny miesięczny utracony dochód A. W. w następujący sposób: jego dochód uzyskany w 2009 r. z tytułu umowy o pracę wykazany w PIT 11 wynoszący 7.474,77 brutto, po odliczeniu należnego podatku dochodowego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne - 5,947,64 netto zł, podzielił przez 6 miesięcy, co stanowiło 991,27 zł. W dalszej kolejności należało uwzględnić dochód z umowy o dzieło za 2009 r. A. W. w kwocie 22.958,20 zł i dochód J. S. za 2009 r. w wysokości 10.693,93 zł, łącznie 33.652,13 zł. Dawało to miesięcznie 2.804,34 zł jako miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni, od którego należało odjąć przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu w wysokości 991,27 zł (2.804,34 zł - 991,27 zł = 1.813,07 zł : 3 osoby = 604,36 zł, tj. miesięczny dochód na osobę w rodzinie po odjęciu jednomiesięcznego średniego dochodu utraconego). Zatem dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni w 2009 r. wyniósł 604,36 zł. Rozmiar przekroczenia kryterium dochodowego o kwotę 100,36 zł (604,36 zł – 504 zł) nie pozwalał na zastosowanie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zatem nie ma podstaw do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku we wskazanym okresie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. S. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz o przyznanie świadczeń. Skarżąca podniosła, że w sprawie wydano cztery orzeczenia, w których każdorazowo inaczej ustalano poziom dochodu na jednego członka rodziny. Ostatnia decyzja, obniża już to kryterium do kwoty ok. 600 zł. Biorąc pod uwagę fakt, że wcześniej pułapy te oscylowały wokół kwoty 800 lub 900 zł, nie ma pewności, iż obecne wyliczenie jest prawidłowe. Mimo, twierdzeń organów, że wyliczenia są prawidłowe, po każdorazowym zaskarżeniu decyzji, okazywały się błędne. Zdaniem skarżącej dochody na jednego członka jej rodziny w 2010 r. nie przekraczały kwoty ustawowej uprawniającej do świadczeń rodzinnych. Dotychczasowy przebieg postępowania nie przekonał jej, że jest inaczej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekając w niniejszej sprawie Sąd był związany poglądami wyrażonym w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 maja 2012 r. , sygn. akt III SA/Gd 219/12 oraz z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 593/11. Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania prawne co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Orzekając w sprawie ponownie organ odwoławczy zobowiązany został w wyroku z dnia 21 maja 2012 r. do ponownego rozpoznania odwołania z dnia 10 marca 2011 r. Z kolei w wyroku z dnia 21 września 2011 r. Sąd wskazał, że wyliczenie przeciętnego dochodu miesięcznego członka rodziny skarżącej winno nastąpić z uwzględnieniem utraty dochodu przez A. W., przy czym winno być to dokonane w sposób, o którym mowa w § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881). Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja pozostaje w zgodności z prawem. Sąd wskazuje, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) zwana dalej ustawą. Należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1212), która co do zasady weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych. Z uwagi na fakt, iż w niniejszej sprawie wniosek w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych złożony został przez skarżącą w dniu 6 grudnia 2010 r. zastosowanie w sprawie winny znaleźć przepisy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2012 r. Zgodnie z art. 2 wskazanej ustawy świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. W myśl art. 4 w zw. z art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, a także osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł (art. 5 ust. 2). Ponadto, w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (art. 5 ust. 3 powołanej ustawy). Zasadniczo warunkujący możliwość przyznania zasiłku rodzinnego dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 omawianej ustawy). Znaczenie terminu "dochód" zdefiniowane zostało w przepisie art. 3 pkt 1 lit a – c ustawy. Na dochód, uwzględniany w limicie kryterium dochodowego, składają się m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych podatkiem dochodowym od osób fizycznych pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, (art. 3 pkt 1 lit a). W myśl art. 5 ust. 4 ustawy w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. Przez utratę dochodu, zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. c ustawy, rozumie się utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. W rozpoznawanej sprawie organ opierając się na zawartych w aktach sprawy dokumentach, w tym zaświadczeniach z Urzędu Skarbowego w C. z dnia 8 lipca 2010 r. i 20 lipca 2010 r., ustalił, że dochód rodziny skarżącej w 2009 r. wyniósł 33.652,13 zł. Organ ustalił również, że A. W. utracił pracę w czerwcu 2009r., obliczył zatem przeciętny miesięczny utracony przez niego dochód w sposób wynikający § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881) - zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku z dnia 21 września 2011 r. W myśl powołanego wyżej art. 5 ust. 4 ustawy organ od dochodu rodziny skarżącej za 2009 r. odjął kwotę utraconego dochodu A. W. w wysokości 991,27 zł i ustalił kwotę przypadającą na jednego członka rodziny tj. 604,36 zł, która przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy. Rozmiar przekroczenia kryterium nie obligował organów do zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy. Odnosząc się do powyższego Sąd stwierdził, że organ odwoławczy w sposób prawidłowy dokonał ustalenia kwoty utraconego dochodu podlegającego odliczeniu, nie ustrzegł się jednak błędu przy ustaleniu miesięcznego dochodu rodziny wnioskodawczyni, jednak błąd ten nie miał wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Ustalając dochód rodziny organ prawidłowo uwzględnił dochód uzyskany w 2009 r. przez A. W. z tytułu umowy o dzieło i dochód uzyskany w 2009 r. przez J. S. Jednak jak wynika z akt sprawy A. W. w 2009 r. uzyskał nadto dochód z tytułu umowy o pracę w okresie pierwszych sześciu miesięcy 2009 r. w wysokości 5947,84 zł i dochód ten, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit a ustawy, winien zostać doliczony do dochodu rodziny. Sam organ stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że A. W. pracował przez okres 6 miesięcy, a utracił dochód za kolejne 6 miesięcy 2009 r. Zatem dochód uzyskany z tytułu umowy o pracę winien być doliczony do dochodu rodziny, zaś dochód utracony, odjęty (co też organ uczynił). Dokonanie błędnego obliczenia dochodu przez organ nie oznacza jednak, że zachodziły przesłanki do uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazać bowiem należy, że naruszenie prawa materialnego – zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. tylko wówczas skutkuje uchyleniem decyzji, gdy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje, bowiem w swojej decyzji organ dokonał zaniżenia dochodu rodziny skarżącej, bezsporne jest zatem, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie w 2009 r. przekraczał kryterium o którym mowa w art. 5 ust. 1, nie dawał również podstaw do zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy (próg dochodowy obliczony z uwzględnieniem art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynosi 504 zł + 68 zł = 572 zł). Z kolei należy odnieść się do twierdzenia skargi, że skarżąca nadal stoi na stanowisku, że dochody na jednego członka rodziny w roku 2010 nie przekraczały kwoty uprawniającej ją do świadczeń rodzinnych, zaś dotychczasowy przebieg procesu decyzyjnego nie wskazywał jednoznacznie, że jej przekonanie jest błędne. Wskazać należy, że w ww. kwestii wypowiedział się Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 593/11. Sąd stwierdził tam, że: "Rozważając zarzut skarżącej odnoszący się do braku urealnienia przy wyliczeniu dochodu za rok 2009 jej sytuacji aktualnej, wynikającej z uzyskania prawa do urlopu wychowawczego (w roku 2010) nie sposób uznać go za uzasadniony. Taki sposób obliczenia dochodu stanowiącego bazę dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego pozostawałby w sprzeczności z legalną definicją dochodu zawartą w słowniczku pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych. (...) zarzut skargi odnoszący się do braku urealnienia przy wyliczeniu dochodu za rok 2009 jej sytuacji aktualnej w roku 2010 nie zasługuje na aprobatę. Zasada wyliczenia dochodu obejmująca rok bazowy poprzedzający okres zasiłkowy, przyjęta przez organ jest prawidłowa." Wskazać należy zatem ponownie na przytoczoną wyżej treść art. 153 p.p.s.a., jak również na treść art. 170 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wobec powyższego Sąd nie może po raz kolejny wypowiadać się w powyższej kwestii, została ona bowiem przez Sąd w prawomocnym wyroku rozstrzygnięta. Stwierdzić należy tym samym, że nie ma racji skarżąca twierdząc, że kwestia ta nie została w sposób jasny wyjaśniona. Mając powyższe na względzie Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a.