III SA/Gd 746/21
WyrokWSA w Gdańsku2021-11-19
Skład orzekający: WSA Paweł Mierzejewski, WSA Janina Guść, WSA Bartłomiej Adamczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi dorosłej osoby niepełnosprawnej, jeśli niepełnosprawność powstała po ukończeniu 25. roku życia, a zakres sprawowanej opieki nie wyklucza całkowicie możliwości podjęcia zatrudnienia?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeśli opiekun rezygnuje z zatrudnienia lub go nie podejmuje w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Sama konieczność sprawowania opieki nie jest wystarczająca, jeśli jej zakres i wymiar czasowy nie wykluczają całkowicie możliwości podjęcia pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W przypadku, gdy niepełnosprawność powstała po ukończeniu 25. roku życia, należy stosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), który uznał za niezgodny z Konstytucją art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie różnicującym prawo do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na datę powstania niepełnosprawności ojca (po 25. roku życia) oraz na ograniczony zakres sprawowanej opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że choć przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niezgodny z Konstytucją, to zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią pracy zarobkowej. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 4 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia ojca i zakres opieki nie wymagały rezygnacji z zatrudnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2021 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 2 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
I. B. (dalej także jako "wnioskodawczyni" albo "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 2 czerwca 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 8 kwietnia 2021 r. nr [...], którą organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem N. T. (ur. [...] 1945 r.).
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 22 marca 2021 r. I. B. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nad ojcem N. T., legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym.
W wyniku przeprowadzonego na wniosek I. B. postępowania Wójt Gminy [...] wydał w dniu 8 kwietnia 2021 r. decyzję nr [...], którą na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej powoływanej w skrócie jako "u.ś.r.") odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Uzasadniając motywy zapadłego rozstrzygnięcia administracyjnego organ z odwołaniem się do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. wyjaśnił, że z wydanego na stałe orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 6 listopada 2014 r. nr [...] wynika, iż niepełnosprawność wymagającego opieki N. T. istnieje od 64-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 18 maja 2012 r., czyli po ukończeniu 25 roku życia.
Ponadto na podstawie przeprowadzonego wywiadu w miejscu zamieszkania N. T. ustalono, że I. B. na co dzień nie mieszka z rodzicami, opieka nad ojcem sprawowana jest w wymiarze od 1 do 2 godzin dziennie, a z czynnościami dnia codziennego, takimi jak higiena, ubieranie się, spożywanie posiłków, N. T. radzi sobie samodzielnie. Samodzielnie porusza się również po terenie miasta, załatwiając swoje sprawy i robiąc drobne zakupy. Czynności związane z przygotowywaniem posiłków wykonuje żona. Córka natomiast dawkuje lekarstwa, wozi ojca do lekarza, podwozi do sklepu, kiedy ojciec musi zrobić większe zakupy, a w niedzielę zawozi do kościoła. Wymiar opieki został potwierdzony przez I. B. Zdaniem organu pierwszej instancji, charakter i zakres wykonywanej pomocy nie absorbują wnioskodawczyni do tego stopnia, by nie mogła ona podjąć pracy zarobkowej tym bardziej, że nie świadczy całodobowej opieki, lecz tylko doraźną pomoc w razie zgłaszanej potrzeby.
W wyniku rozpoznania odwołania wnioskodawczyni reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżoną decyzją z dnia 2 czerwca 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego po czym wskazał, że stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie przesłanki dotyczącej daty powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. było błędne. Przy rozważaniu tej kwestii konieczne było bowiem wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną wnioskodawczyni. Warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, co wynika wprost z treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wspomnianego wyroku wskazał, że przepis ten w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Powołując się na dorobek orzecznictwa Kolegium wskazało, że prawo do przedmiotowego świadczenia powinno przysługiwać niezależnie od tego, kiedy powstała niepełnosprawność osoby, nad którą sprawowana jest opieka.
Zdaniem organu odwoławczego, decyzję odmowną uzasadniał natomiast brak spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ zebrane
w sprawie dowody pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawczyni nie jest osobą,
która w myśl tego przepisu nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Pomimo tego, że z materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że ojciec wnioskodawczyni posiada znaczny stopień niepełnosprawności ze wskazaniem, iż wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie sposób jednak przyjąć, aby wnioskodawczyni z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje przy ojcu rzeczywiście nie mogła, na tle stwierdzonej w wywiadzie środowiskowym samodzielności ojca, podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
W aktach sprawy znajduje się wywiad środowiskowy, z którego wynika,
że opieka sprawowana przez wnioskodawczynię nad ojcem sprowadza się jedynie
do opisanych przez organ pierwszej instancji czynności wspierających. Wnioskodawczyni pomaga w praniu, rzadziej przy sprzątaniu domu, nie robi codziennych zakupów oraz nie przygotowuje posiłków, gdyż robi to jej matka, która mieszka wspólnie z ojcem. Pracownik socjalny potwierdził, że ojciec wnioskodawczyni porusza się przy pomocy kuli, ale jest samodzielny i jest widywany sam bez opieki na terenie miasta – korzysta z komunikacji miejskiej lub prosi o podwózkę "znajomych". Pracownik socjalny ustalił również, iż ojciec wnioskodawczyni, mimo orzeczonej niepełnosprawności jest sprawny na tyle, że samodzielnie może wykonywać czynności pielęgnacyjno - higieniczne oraz inne czynności dnia codziennego.
Dodatkowo z oświadczeń I. B. z dnia 19 i z dnia 31 marca 2021 r. wynika, że opieka nad ojcem zajmuje jej dziennie do 2 godzin.
Organ odwoławczy uznał więc, że ze względu na zakres deklarowanych czynności i sposób ich wykonywania wnioskodawczyni nie tyle sprawuje opiekę nad ojcem, uniemożliwiającą jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zawodowej,
co bardziej świadczy mu pomoc, która nie uprawnia do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Nie kwestionując złego stanu zdrowia ojca i konieczności wsparcia go przez córkę (do czego jest ona zobowiązana zgodnie z regulacjami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi
w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze na decyzję organu odwoławczego reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika I. B. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, to jest art. 17 ust. 4 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą.
W uzasadnieniu skargi zawarto analizę przepisów regulujących zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego oraz wniosek, że organ nie wziął w ogóle pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny
w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki, jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych w złożonym oświadczeniu. Organ dokonał natomiast pobieżnej oceny oświadczenia odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. Zdaniem skarżącej, wskazane dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają, że jej ojciec potrzebuje w opisanym zakresie codziennej i stałej opieki. Co nadto istotne okoliczność, że ojciec skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji potwierdza okoliczność, że matka skarżącej również należy do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd bada zaskarżony akt (w realiach niniejszej sprawy decyzję administracyjną) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy,
bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem oceny Sądu skarżąca uczyniła decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem.
Wskazać w tym miejscu należy, że w art. 17 u.ś.r. szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce lub ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny
i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji
i edukacji.
Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.
Ponadto należy wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja
z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały
w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone
w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę
do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt
I OSK 516/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować
z zatrudnienia (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
13 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2820/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie organy obu instancji odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, aczkolwiek analiza uzasadnień decyzji wydanych przez organy daje asumpt do przyjęcia, że ich rozstrzygnięcia uwarunkowane były ustaleniem częściowo odmiennych przesłanek negatywnych.
Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, że w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zakreślona przez przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność ojca skarżącej, zgodnie z wydanym względem niego orzeczeniem, powstała w wieku, który nie mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym we wskazanym przepisie. Ponadto zdaniem tego organu, charakter i zakres wykonywanej pomocy nie absorbują I. B. do tego stopnia, by nie mogła ona podjąć pracy zarobkowej tym bardziej, że nie świadczy całodobowej opieki, lecz tylko doraźną pomoc w razie zgłaszanej potrzeby.
Organ odwoławczy dokonując szczegółowych ustaleń odnośnie czynności opiekuńczych i ich wymiaru czasowego wskazał z kolei, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest uzasadnione wówczas, gdy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z powodu zakresu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w ogóle nie jest w stanie pracować zawodowo, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W realiach sprawy taka sytuacja z uwagi na ustalony zakres czynności opiekuńczych i ich wymiar nie zachodzi. Skarżąca ma zatem możliwość podjęcia pracy.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do argumentacji zaprezentowanej przez organ pierwszej instancji w zakresie mającym za przedmiot zastosowanie w sprawie
art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazać należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych zdążyło już uporać się ze sporem prawnym co do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa
w art. 17 u.ś.r., pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej,
która pozostaje pod jego opieką (stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r.), nie powstała przed ukończeniem 18 – go roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.
Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia
21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie
w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny
z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.
Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa
do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie,
przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone
w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu,
która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji było zatem w analizowanym zakresie a limine wadliwe, co słusznie dostrzegł organ odwoławczy.
Ocenie poddać w tej sytuacji należało natomiast negatywne ustalenie organów orzekających, a konkretnie, czy w sprawie wystąpił związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną przez skarżącą opieką.
Z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika aby opieka nad niepełnosprawnym ojcem (co należy podkreślić nie zamieszkującym wspólnie ze skarżącą) sprawowana przez skarżącą wykluczała całkowicie podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia lub pracy zarobkowej. W postępowaniu ustalono bezsprzecznie, że ojciec skarżącej pomimo konieczności wsparcia ze strony osoby trzeciej wykonuje określone czynności samodzielnie.
Z wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia skarżącej z dnia 31 marca
2021 r. wynika wprost, że I. B. nie mieszka z rodzicami. Opieka nad ojcem sprawowana jest jedynie w wymiarze od 1 do 2 godzin dziennie, a z czynnościami dnia codziennego (higiena, ubieranie się, spożywanie posiłków) ojciec N. T. radzi sobie samodzielnie. O braku potrzeby sprawowania opieki nieustannie świadczy to, że ojciec skarżącej choć schorowany samodzielnie porusza się po terenie miasta i załatwia podstawowe sprawy. Sprawowana opieka sprowadza się w istocie jedynie do dawkowania lekarstw oraz okazjonalnego zawożenia do lekarza, sklepu, czy do kościoła. Część czynności, jak przygotowywanie posiłków, wykonuje matka skarżącej.
Związane z opieką nad ojcem czynności skarżącej rozpatrywane kompleksowo nie są zatem, jak zasadnie uznały organy orzekające, czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiającą podjęcie przez skarżącą (ur. 25 maja 1981 r.) jakiejkolwiek pracy. Należy mieć przy tym na uwadze, że czynności składające się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego to zbiór czynności, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Z ustaleń poczynionych w sprawie bezspornie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym ojcem, w świetle zasad doświadczenia życiowego, jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Nie kwestionując złego stanu zdrowia ojca skarżącej i konieczności jego wsparcia (do czego skarżąca jest zobowiązany zgodnie
z regulacjami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy;
tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359), należy podkreślić za organem odwoławczym, który nie zanegował faktu należytego sprawowania opieki przez skarżącą, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się ojcem, ma możliwość, na tle stwierdzonej w wywiadzie środowiskowym częściowej samodzielności ojca, podjęcia pracy. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad ojcem,
jak i kwestii związanych z jego stanem zdrowia oraz możliwością samodzielnego funkcjonowania w określonych sferach życia. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która to zawiera w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.
W skardze z kolei nie zawarto jakichkolwiek argumentów pozwalających na podważenie zasadności wydanych rozstrzygnięć. Argumentacja uzasadnienia skargi ograniczona została do przytoczenia przepisów prawa materialnego i prostego zaprzeczenia poczynionym przez organy ustaleniom oraz wyciągniętym na ich podstawie prawidłowym wnioskom.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło