III SA/Gd 747/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 1 października 2012 r., nr [[...]] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia 13 kwietnia 2012 r.( nr [[...]], na mocy której M. R. zatrzymano prawo jazdy kategorii B. Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego. Komendant Powiatowy Policji złożył w dniu 27 kwietnia 2009 r. do Starosty wniosek [[...]] o skierowanie M. R. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami z uwagi na fakt, że otrzymał on 28 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Starosta decyzją z dnia 27 kwietnia 2009 r. skierował wymienionego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Ponieważ M. R. nie poddał się sprawdzeniu kwalifikacji, Starosta decyzją z dnia 4 marca 2010 r., nr [[...]] na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit a ustawy - Prawo o ruchu drogowym cofnął mu uprawnienia do kierowania pojazdami. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na mocy decyzji z dnia 17 sierpnia 2010 r., nr [[...]]. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r., wydanym w sprawie sygn. akt III SA/Gd 493/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję organu odwoławczego w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie rozpoznał odwołania skarżącego od decyzji Starosty z dnia 27 kwietnia 2009 r. w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Stwierdził także, że wątpliwości wynikające jedynie z zebranego materiału dowodowego organ drugiej instancji jest władny usunąć sam. W konsekwencji decyzją z dnia 20 lipca 2011 r., nr [[...]] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty z dnia 4 marca 2010 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień i umorzyło postępowanie w tej sprawie. Organ zaznaczył, że wobec nierozpoznania odwołania M. R. od decyzji skierowania go na kontrolne skierowanie kwalifikacji, postępowanie w tej sprawie nie zostało prawomocnie zakończone. Tym samym orzekanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień uznano za przedwczesne. Z kolei decyzją z dnia 19 marca 2012 r., nr [[...]], po rozpoznaniu odwołania M. R., Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty z dnia 27 kwietnia 2009 r. w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Następnie wobec M. R. zostało wszczęte postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Decyzją Starosty z dnia 13 kwietnia 2012 r., [[...]] orzeczono o zatrzymaniu wydanego w 2008 r. M. R. prawa jazdy na podstawie art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, do czasu ustania przyczyn zatrzymania, tj. uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego w zakresie posiadanych uprawnień. W złożonym odwołaniu M. R. zakwestionował prawidłowość powyższego rozstrzygnięcia podnosząc, że decyzją z dnia 19 marca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję w sprawie jego skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Tak więc decyzja w sprawie zatrzymania prawa jazdy jest sprzeczna z tym rozstrzygnięciem. Wskazał również, że wszystkie mandaty mają przedawnione punkty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 października 2012 r., nr [[...]], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Wskazano, że w aktach sprawy znajduje się sporządzony przez Komendanta Wojewódzkiego Policji wniosek o sprawdzenie kwalifikacji M. R. do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień, z którego wynika, że w okresie od dnia 16 czerwca 2008 r. do 9 kwietnia 2009 r. wielokrotnie naruszał on przepisy ruchu drogowego uzyskując łącznie 28 punktów karnych. Okoliczność ta znalazła potwierdzenie także w piśmie wyjaśniającym Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 25 maja 2012 r. W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji uznał, że miał obowiązek zatrzymać prawo jazdy do czasu ustania przyczyn zatrzymania, czyli uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego przez M. R. W odniesieniu do treści odwołania wskazano, że fakt wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 19 marca 2012 r. decyzji uchylającej w całości decyzję Starosty z dnia 27 kwietnia 2009 r. w sprawie skierowania M. R na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie uniemożliwia procedowania i wydania decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Ponadto ustawa nie określa terminu po upływie, którego nie można wydać decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Ustawodawca nie ustanowił w tym postępowaniu instytucji przedawnienia. Nie ma również znaczenia czy wykroczenie uległo przedawnieniu w świetle przepisów Kodeksu wykroczeń. M. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na przedmiotową decyzję. Skarżący zaakcentował, że organy administracji nie wykonały wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 493/10, w którym Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Nie podjęły także żadnych działań w celu skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W ocenie skarżącego, zatrzymane prawo jazdy powinno mu zostać zwrócone z chwilą ustania przyczyny zatrzymania, tj. z dniem 20 lipca 2011 r., w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W odniesieniu do treści skargi wskazano, iż fakt wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 19 marca 2012 r. decyzji uchylającej w całości decyzję Starosty z dnia 27 kwietnia 2009 r. w sprawie skierowania M. R. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. B, czy też uprzednie wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia 20 lipca 2011 r., a także wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 493/10, nie uniemożliwia procedowania i wydania decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Sprawy te dotyczą bowiem innych, odrębnie uregulowanych instytucji prawnych (zatrzymanie prawa jazdy, skierowanie na kontrolne badanie kwalifikacji do kierowania, cofnięcie uprawnienia do kierowania), których realizacja może toczyć się równocześnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle tych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 października 2012 r., nr [[...]] utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia 13 kwietnia 2012 r., nr [[...]] o zatrzymaniu prawa jazdy. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 138 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.), zwana dalej "ustawą" lub "ustawą Prawo o ruchu drogowym". Skarżący M. R. kwestionował możliwość zatrzymania prawa jazdy na obecnym etapie postępowań administracyjnych. Przede wszystkim, zdaniem skarżącego, z uwagi na bezczynność organu w zakresie rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym, organ nie miał podstaw do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Organy z kolei nie kwestionowały, że na etapie wniesionej do sądu skargi, wniosek o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie został jeszcze rozpatrzony poprzez wydanie decyzji administracyjnej, która pozostawałaby obecnie w obrocie prawnym. Przy czym organy wskazują, że wobec treści art. 135 § 1 pkt 1 lit. g ustawy Prawo o ruchu drogowym, okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, której przedmiotem jest kwestia - zatrzymania prawa jazdy. Z reprezentowanych stanowisk wynika, że organ i strona są zgodne co do stanu faktycznego sprawy, jak i braku ostatecznego zakończenia innych toczących się wobec skarżącego postępowań administracyjnych. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczyła dopuszczalności zatrzymania dokumentu prawa jazdy, w zakresie w jakim organy przyjęły, że zaistniały w sprawie stan faktyczny uzasadnia zastosowanie względem skarżącego art. 135 § 1 pkt 1 lit. g ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepis art. 135 ustawy Prawo o ruchu drogowym enumeratywnie wymienia sytuacje powodujące zatrzymanie prawa jazdy kierowcy. Jedną z nich jest -przekroczenie przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego (art. 135 § 1 pkt 1 lit. g). Natomiast decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wydaje w tym przypadku starosta (art. 138 § 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji). Należy podkreślić, że zatrzymanie prawa jazdy ma charakter czasowy i nie można go utożsamiać z trwałą utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania (art. 138 § 2 ustawy), z zastrzeżeniem art. 144 ust. 4 ustawy. Oznacza to, że w przypadku osób, które na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych podlegają kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem zwraca się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Z akt sprawy wynika, że organy zgromadziły materiał dowodowy potwierdzający, że skarżący w okresie od dnia 16 czerwca 2008 r. do 09 kwietnia 2009 r. naruszał przepisy ruchu drogowego uzyskując łącznie 28 punktów karnych. Liczba uzyskanych punktów karnych oraz okres naruszeń, pozostawały poza sporem w niniejszej sprawie. Okoliczność ta spowodowała, że Komendant Wojewódzki Policji pismem z dnia 21 kwietnia 2009 r. (znak: [[...]]) skierował do Starostwa Powiatowego, wniosek o sprawdzenie kwalifikacji M. R. do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień, który powinien zostać rozpoznany. Przekroczenie przez skarżącego dopuszczalnego limitu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego znajduje także potwierdzenie w piśmie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 22 maja 2012 r. (znak: [[...]]) skierowanym do Starosty. W niniejszej sprawie została zatem spełniona jedyna wymagana dla wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy przesłanka określona w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skarżący w okresie krótszym niż rok okresie niewątpliwie przekroczył bowiem dopuszczalną liczbę punktów karnych, tj. liczbę 24 punktów). Stwierdzenie tego faktu było zatem wystarczającą podstawą dla wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącego (do czasu zdania egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami). Sąd podziela stanowisko organów, że wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 19 marca 2012 r. decyzji uchylającej w całości decyzję Starosty z dnia 27 kwietnia 2009 r. w sprawie skierowania Pana M. R. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie - art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy w zakresie prawa jazdy kat. B, nie uniemożliwia procedowania i wydania decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy. W zaskarżonej decyzji zasadnie wskazano, że się to dwie, odrębnie uregulowane instytucje prawne, których realizacja może toczyć się równocześnie. Postępowanie w sprawie skierowania uprawnionego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ma na celu wyjaśnienie czy w świetle dokonanych naruszeń prawa osoba ta rzeczywiście ma wymagane kwalifikacje, tj. wiedzę i umiejętności do prowadzenia pojazdu, co może skutkować wszczęciem kolejnego postępowania w przedmiocie trwałej utraty uprawnień do kierowania pojazdami. Postępowanie zaś w sprawie zatrzymania prawa jazdy ma z kolei charakter prewencyjny, tzn. ma na celu ochronę bezpieczeństwa ruchu drogowego czasowo eliminując z niego tych kierowców, którzy mogą stanowić zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego, na co wskazują popełniane przez nich wykroczenie drogowe. Reasumując, wobec skarżącego toczyły się trzy odrębne postępowania w zakresie: skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, zatrzymania prawa jazdy w związku z przekroczeniem dopuszczalnego limitu punktów karnych. Zarówno uchylenie decyzji wydanej w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jak i umorzenie postępowania wszczętego w zakresie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami stanowiło konsekwencję wykonania przez organy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 grudnia 2010 r., zapadłego w sprawie sygn. akt III SA/Gd 493/10. Podkreślenia wymaga, że wskazany wyrok dotyczył wyłącznie prawidłowości działania organów w zakresie wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. W wyroku tym, wskazano na naruszenie procedury polegające na rozstrzygnięciu sprawy cofnięcia uprawnień z powodu niestawienia się kierowcy na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji, bez faktycznego rozpoznania odwołania, jakie złożył on w zakresie skierowania na sprawdzenia jego kwalifikacji do kierowania pojazdami. W tym wyroku, w żaden sposób nie odniesiono się do postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy (niniejsze postępowanie zostało wszczęte w dniu 29 marca 2012 r.). Przebieg postępowań w tych sprawach spowodował, że wniosek Komendanta Powiatowego Policji z dnia 27 kwietnia 2009 r. o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami dalej oczekuje na rozpoznanie przez Starostę. Jednak brak rozpoznania wniosku nie zmienia wynikających z niego faktów, tj. okoliczności przekroczenia przez skarżącego z uwagi na naruszenia przepisów ruchu drogowego limitu 24 punktów karnych, co stanowi wystarczającą podstawę do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 w zw. z 135 § 1 pkt 1 lit g ustawy. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można uznać, aby były podstawy do usunięcia z ewidencji przypisanych punktów, trudno też mówić o "przedawnieniu punktów". Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 3) Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 488), które obowiązywało w dacie orzekania przez organ odwoławczy, punkty przypisane nie podlegają usunięciu, jeżeli przed upływem roku od dnia popełnienia naruszenia dopuszczono się kolejnych naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Analogiczna regulacja była zawarta w poprzednio obowiązującym Rozporządzeniu. Odnośnie zaświadczenia z dnia 18 kwietnia 2011 r., załączonego do skargi, a które znajduje się również w aktach administracyjnych, to w piśmie Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia 22 maja 2012 r. (znak: [[...]]) odniesiono się jego treści i kwestii "przedawnienia punktów". Jak wyjaśniono, w dacie wystawienia zaświadczenia Komenda nie dysponowała wiedzą, że decyzja o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami, która skutkowała usunięciem z systemu punktowego, została uchylona. Po uzyskaniu tej informacji w dniu 30 kwietnia 2012 r. nastąpił powrót do stanu poprzedniego. Obecnie zaś punkty nabyte przed wystawieniem wniosku o sprawdzenie kwalifikacji nie uległy przedawnieniu, a liczba 28 punktów karnych jest aktualna. Pismo to potwierdza również, że nie istniały przesłanki do usunięcia przypisanych punktów. Z uwagi na fakt, że na podstawie zaskarżonej decyzji zwrot zatrzymanego prawa jazdy będzie możliwy dopiero po pozytywnym zdaniu egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje, wniosek ten powinien być niezwłocznie rozpoznany przez organ administracji. Organ nie może pozostawać biernie. Brak działania będzie narażał organ na skuteczne podniesienie zarzutu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia sprawy, a także na możliwość wymierzenia grzywny. Sąd nie znalazł podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej. Nie dopatrzył się również istotnych naruszeń prawa, które przemawiałyby za wyeliminowaniem tych decyzji z obrotu prawnego. Z powyższych względów Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.