III SA/Gd 769/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Wojewody z dnia 24 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu na pobyt stały 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 8 czerwca 2015 r. nr[...], 2) zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego P. T. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z przedstawionych sądowi akt administracyjnych wynika, co następuje: w dniu 24 lutego 2015 r. P. T. został zameldowany na pobyt stały przy ul. [...] 12 w S.. Zameldowania dokonano na podstawie przedstawionego przez P. T. wniosku, odpisu zwykłego księgi wieczystej n r[...], prowadzonej w VII Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w S. z dn. 23 lutego 2015 r. i informacji z rejestru gruntów z dn. 24 lutego 2015 r. (nr jedn. Rej.[...]), z treści których wynikało, że wnioskodawca jest współwłaścicielem ww. nieruchomości (wspólnie z żoną – K. T.) (k-45,46,47 akt adm.). W dniu 18 marca Spółka A. Sp. z o.o. w S. wystąpiła do Prezydenta Miasta S. z wnioskiem o uchylenie czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu P. T. przy ul. [...] 12 w S.. Decyzją z dnia 8 czerwca 2015 r. Prezydent Miasta S. działając na postawie art. 31 ust. 1 oraz art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. 2015, poz. 388) oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. 2013, poz. 594) orzekł o usunięciu zapisu o zameldowaniu P. T. na pobyt stały przy ul. [...] 12 w S.. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w toku postępowania przed organem ustalono, iż aktem notarialnym z dnia 13 lutego 2015 r. K. T., działając w imieniu własnym oraz męża – P. T., przeniosła własność przedmiotowej nieruchomości na spółkę A. Sp. z o.o. w S.. Organ wskazał, że w postępowaniu administracyjnym o usunięcie zapisu o zameldowaniu organ ustala wyłącznie to, czy w dacie zameldowania spełnione były wymagania określone w art. 28 ustawy o ewidencji ludności, tzn., czy w momencie dokonywania zameldowania osoba meldująca się przedstawiła potwierdzenie pobytu w lokalu na formularzu meldunkowym "zgłoszenie pobytu stałego" dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz czy okazała do wglądu tytuł prawny do lokalu. W ocenie organu ww. przesłanki w tym przypadku nie zostały spełnione, ponieważ P. T. ( który na formularzu zgłoszenie pobytu stałego nr 4 potwierdził fakt przebywania w lokalu), w momencie dokonywania czynności meldunkowej nie przysługiwało już prawo własności do budynku przy ul. [...] 12 w S.. W końcowej części uzasadnienia organ poinformował, że jeżeli osoba przebywa pod wskazanym adresem, a dane zgłoszone do zameldowania budzą wątpliwości, to o zameldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. W odwołaniu od decyzji P. T. podniósł, że wnioskował o zawieszenie postępowania w sprawie, powołując się na prowadzenie przez Prokuraturę Rejonową w S. postępowania wyjaśniającego w przedmiocie popełnienia przez K. T. przestępstwa przywłaszczenia mienia i wskazywał, że ww., dokonując wniesienia spornej nieruchomości jako aportu do spółki A. Sp. z o.o. w S., działała z przekroczeniem pełnomocnictwa udzielonego jej przez skarżącego. Nadto - Sąd Rejonowy odmówił dokonania rejestracji zmiany danych Spółki. Efektem powyższego jest stan, w którym P. T. nie tylko nie posiada prawa własności nieruchomości, lecz także - nie otrzymał świadczenia ekwiwalentnego w postaci udziałów w Spółce. Co więcej, wskazany powyżej Sąd Rejonowy [...] stwierdził, że K. T. przenosząc własność nieruchomości działała z przekroczeniem udzielonego jej pełnomocnictwa. Okoliczność prowadzenia, nie tylko przez sąd rejestrowy, ale także przez prokuraturę, postępowań związanych z ustalaniem prawa własności spornej nieruchomości, w ocenie odwołującego się, w dostateczny sposób uzasadniała konieczność zawieszenia postpowania do czasu wyjaśnienia, czy K. T. miała prawo w imieniu P. T. rozporządzić prawem własności nieruchomości. Ponadto w toku postępowania P. T. wystąpił o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność, że dom przy ul. [...] 12 w S. stanowi jego centrum życiowe, czego organ nie uczynił. W ocenie odwołującego się, organ w istotny sposób naruszył art. 7 Kpa, ponieważ okoliczności sprawy nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Postępowanie wyjaśniające ograniczyło się bowiem jedynie do ustalenia, czy w chwili zameldowania P. T. był właścicielem nieruchomości. W odwołaniu podniesiono także zarzut naruszenia art. 31 ust. 1 oraz art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności. Organ pominął bowiem podnoszone przez P. T. zarzuty, że przeniesienie prawa własności nieruchomości na Spółkę A. nastąpiło bez jego zgody, a dom przy ul. [...] 12 w S. stanowi centrum życiowe odwołującego się. Wydanie decyzji było zatem przedwczesne. Organ nie wziął także pod uwagę, że uprawnienie do lokalu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o zameldowanie i wymeldowanie. Przy zameldowaniu liczy się tylko to, czy dana osoba rzeczywiście zamieszkuje w danym lokalu. Decyzją z dnia 24 lipca 2015 r. Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, stwierdzając, że odwołanie P. T. nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że dokonane w dniu 24 lutego 2015 r. zameldowanie P. T. było niezgodne z ustawą o ewidencji ludności. Podkreślono, że zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy, jeżeli ujawnione zostaną jakiekolwiek wątpliwości co do prawidłowości zameldowania, organ ma obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego i wydania stosownego rozstrzygnięcia w sprawie błędnego zameldowania. Postępowania administracyjne w sprawie usunięcia zapisu o zameldowaniu dotyczy momentu zameldowania. Z akt sprawy wynika zaś, że w dniu 24 lutego 2015 r.(dzień zameldowania) P. T. nie miał już tytułu prawnego do lokalu, w związku z czym nie miał prawa do potwierdzenia na druku meldunkowym swojego pobytu w tym lokalu. Brak potwierdzenia pobytu osoby dokonującej zameldowania przez właściciela lokalu/domu oznacza, że zgłoszenie nie spełnia wymogów art. 28 ust. 2 cyt. ustawy. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutami naruszenia art. 7 kpa przy wydaniu decyzji przez organ I instancji. Pomimo podjętych przez P. T. działań w celu wykazania, że nieruchomość została bez jego wiedzy przywłaszczona przez Spółkę, to na dzień zameldowania tytuł prawny do spornego lokalu, potwierdzony wypisem z KRS i odpisem księgi wieczystej posiadała Spółka A. i zgodnie z przepisami meldunkowymi, tylko jej przedstawiciel mógł potwierdzić - na druku meldunkowym - pobyt skarżącego w domu przy ul.[...]12 w S.. Organ stanął na stanowisku, że zainicjowane przez P. T. sprawy sądowe nie stanowiły przesłanki warunkującej zawieszenie postępowania, ich zakończenie nie stanowiło bowiem zagadnienia wstępnego w sprawie o usunięcie zapisu o zameldowaniu. Zdaniem organu, nie było także potrzeby prowadzenia wskazanych przez P. T. czynności wyjaśniających na temat, czy zamieszkuje on w spornym lokalu. Postępowanie w sprawie usunięcia zapisu o zameldowaniu ogranicza się bowiem jedynie do oceny prawidłowości złożonego wniosku pod względem formalnym. Ponieważ zgłoszenie pobytu stałego odwołującego się nastąpiło z naruszeniem prawa, nie było konieczności badania okoliczności zamieszkiwania P. T. w spornym lokalu. W tym zakresie organ wyjaśnił, że osobie, która przebywa w danym lokalu, a nie przedłożyła druku meldunkowego zwierającego potwierdzenie jej pobytu przez właściciela, przysługuje prawo złożenia wniosku o dokonanie zameldowania w drodze decyzji administracyjnej. P. T. takiego wniosku jednak nie złożył. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. T. wystąpił o uchylenie decyzji Wojewody [...]ego oraz – ewentualnie decyzji organu I instancji, podtrzymując zarzuty przedstawione uprzednio w odwołaniu. Skarżący zwrócił uwagę, że w przypadku, w którym dane zgłoszone do zameldowania, na podstawie których zameldowania dokonano, budzą wątpliwości, organ uprawniony jest do ich powtórnego zweryfikowania i ich rozstrzygnięcia w formie decyzji wydanej na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Skarżący powołał się na uchwałę składu 7 sędziów SN z dnia 31 października 1991 r. III AZP 6/91, w której udzielono pozytywnej odpowiedzi na pytanie, czy zastosowanie regulacji takiej, jak zamieszczona aktualnie w art. 31 ust. 1 cyt. ustawy, może mieć zastosowanie również po uprzednim dokonaniu czynności zameldowania, (co pierwotnie budziło wątpliwości). Udzielając pozytywnej odpowiedzi, SN wyraźnie wskazał, że rozstrzyganie powstałych wątpliwości powinno w każdym przypadku (tj. niezależnie czy badanie takie prowadzone jest na etapie poprzedzającym dokonanie czynności zameldowania, czy też post factum ) zamierzać do ustalenia, czy zapis o zameldowaniu odpowiada lub będzie odpowiadać zasadniczej funkcji instytucji meldunku, jaką jest "rejestracja prawdziwych danych o ludności i jej ruchu naturalnym". W przedmiotowej sprawie, wbrew twierdzeniom organów, należało ustalić nie to, czy zgłoszenie meldunkowe zostało złożone zgodnie z prawem, ale - czy w sprawie zaistniały materialnoprawne przesłanki do zameldowania skarżącego na pobyt stały. Wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. 2014 r., poz. 1647 ze zm.) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje (orzeczenia) pod kątem ich zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie są brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. 2012, poz. 270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 134 § 2 cyt. ustawy, Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że w podstawie prawnej (sentencji) decyzji organów obu instancji powołano się na różne podstawy prawne ich wydania, zatem organ odwoławczy winien wyjaśnić w uzasadnieniu rzeczywistą treść przepisów stosowanego prawa. Powołany w decyzjach organów obu instancji przepis art. 31 ust. 1 ustawy stanowi, że: - jeżeli dane zgłoszone do zameldowania budzą wątpliwości, o zameldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej, a art. 28 – że obywatel polski dokonuje zameldowania na pobyt - w tym przypadku - stały w formie pisemnej na formularzu we właściwym organie gminy, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport oraz – potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego, oraz do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu. Z przedstawionych sądowi akt sprawy wynika, że P. T., zgłaszając w dniu 24 lutego 2015 r. w UM w S., swój pobyt stały w domu przy ul. [...] 12 w S., w/w, konieczne dokumenty, przedłożył.(k-46, 46a,47 akt adm.) Wśród tych dokumentów znajduje się odpis zwykły KW nr [...] Sądu Rejonowego VII Wydziału Ksiąg Wieczystych w S. z dn.16.02.2015 r., z którego wynika, że P. T. wraz z żoną K., są współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] 12 w S.; taki stan własności wynikał również z przedłożonego dokumentu – informacji z rejestru gruntów z dn. 24 lutego 2015 r. W opisanej sytuacji zgłoszenie stałego pobytu w domu objętym ustawową wspólnością małżeńską zostało prawidłowo przyjęte. Z dokumentów przedłożonych przy wniosku z dn. 19.03.2015 r. o wszczęcie postępowania w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania P. T. na pobyt stały w w/w domu, a w szczególności – z wypisu z KW dotyczącej spornej nieruchomości wynika, że zmianę właściciela ( Spółkę A.) wpisano w KW w dniu 27 lutego 2015 r. W trakcie toczącego się postępowania w przedmiocie usunięcia zapisu o zameldowaniu P. T. w domu przy ul. [...] 12 w S. skarżący, działając przez pełnomocnika, ustnie i pisemnie wyjaśniał, że toczy się postępowanie odnoście bezprawnego przeniesienia własności części spornej nieruchomości na Spółkę A. przez K. T., żonę skarżącego. W dniu 7 kwietnia 2015 r. skarżący złożył wnioski o zawieszenie postępowania w sprawie i o wyznaczenie terminu do wskazania i przesłuchania świadków na wyżej opisane okoliczności. Żądanie przesłuchania świadków pełnomocnik skarżącego ponowił w dniu 11 maja 2015 r. W opisanej sytuacji, mimo formalnej odmowy dopuszczenia dowodu w postaci przesłuchania świadków i zawieszenia postępowania, wydanie w dniu 8 czerwca 2015 r. decyzji o usunięciu z ewidencji zapisu o zameldowaniu w przedmiotowym domu P. T. było co najmniej przedwczesne. Decyzje wydano bowiem nie tylko bez zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego sprawy, lecz również – w świetle już dostępnych organowi dowodów – z istotnym naruszeniem przepisów art. 28 ust. 2 i 4 ustawy. Z przepisów tych wynika bowiem, jakie dokumenty należy przedłożyć przy dokonywaniu zameldowania. Dokumenty wymienione w przepisie, w tym – wypis z KW ( o czym była już mowa powyżej),skarżący przedłożył, a ich wiarygodność nie została skutecznie zakwestionowana. Zatem – skoro zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała, późniejsze (tj. 18 marca 2015 r.) złożenie wniosku o usunięcie zapisu o zameldowaniu oparte o kwestionowanie prawa własności P. T. do nieruchomości nie mogło być – w opisywanych okolicznościach - podstawą do podjęcia prawidłowej decyzji o usunięciu tego zapisu. Błędną decyzję organu I instancji zaaprobował organ odwoławczy, twierdząc w uzasadnieniu, wbrew stanowi faktycznemu sprawy wynikającemu z dowodów zgromadzonych przed organem I instancji, a co więcej – wbrew dołączonemu do odwołania postanowieniu (co prawda – w odpisie i bez potwierdzenia zgodności), że "sprawa była oczywista", zatem – nie było potrzeby przeprowadzania w toku postępowania dalszych dowodów. Skoro, zdaniem organu odwoławczego, "w postępowaniu wyjaśniającym w sprawie usunięcia zapisu o zameldowaniu należało ograniczyć się jedynie do prawidłowości złożenia wniosku meldunkowego pod względem formalnym", a P. T. w dniu 24 lutego 2015 r. – co wynika z akt – dopełnił wszystkich, wymaganych przepisami ustawy formalności, to na jakiej podstawie orzeczono o usunięciu zapisu o jego zameldowaniu w domu przy ul. [...] 12 w S.? Być może sporne między stronami postępowania kwestie, czy i kiedy przeszła na Spółkę A. własność nieruchomości przy ul. [...] 12 w S. zostały lub zostaną w najbliższym czasie rozstrzygnięte, a jeśli będzie to ostatecznie ustalona data sprzed 24 lutego 2015 r., organ I instancji będzie musiał uwzględnić to przy ponownym rozpoznawaniu wniosku Spółki A. o usunięcie wpisu o zameldowaniu P.T., przy czym rozważy wówczas, czy i jakie miało to znaczenie w świetle przedłożonego przez skarżącego wypisu z KW, obejmującego dzień zgłoszenia pobytu stałego w lokalu. Wskazania co do dalszego postepowania wynikają z przedstawionych wyżej rozważań Sądu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na mocy art. 145 §1 pkt. 1 lit. a i b cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 tego aktu.