III SA/Gd 776/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem zawartym w skardze, uzupełnionym poprzez złożenie urzędowego formularza PPF w dniu 14 października 2013 r., skarżąca T. S. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz pełnoletnią córką. Mąż jak i wnioskodawczyni są emerytami. Córka pozostaje bez pracy jako osoba bezrobotna. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawczyni jest właścicielką mieszkania o powierzchni 74 m2. Wnioskodawczyni oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro. Sumę miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego kształtują; - emerytura wnioskodawczyni w kwocie 1.338 zł brutto; - dochód z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawczynię w wysokości 4.250 zł brutto; - emerytura męża w kwocie 2.147 zł brutto. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni wskazała, że z tytułu prowadzonej działalności generuje coraz mniejsze dochody. Taki stan rzeczy podyktowany jest konkurencją ze strony dużych sieci handlowych oraz zubożeniem i bezrobociem w lokalnym środowisku. Ponadto wnioskodawczyni podniosła, że z uwagi na konieczność spłaty kredytu bankowego prowadzenie działalności gospodarczej generuje coraz wyższe koszty. Celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznane prawa pomocy, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 15 października 2013 r. wnioskodawczyni została zobowiązana do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: a) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię, męża oraz córkę rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; b) kserokopii dokumentów księgowych potwierdzających wysokość dochodu brutto uzyskiwanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie ostatnich dwóch miesięcy; c) kserokopii dokumentów potwierdzających aktualną wysokość świadczeń emerytalnych otrzymywanych przez wnioskodawczynię oraz męża; d) kserokopii dokumentu (zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy) potwierdzającego, że córka jest osobą bezrobotną; e) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawczyni oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (utrzymanie lokalu mieszkalnego, opłaty za energię elektryczną, gaz, opłaty za wodę, telefon, inne); f) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię, męża oraz córkę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Stosowne wezwanie zostało wnioskodawczyni doręczone na podany przez nią adres do korespondencji w dniu 18 października 2013 r. (vide: potwierdzenie odbioru – akta sprawy – k. [...]). W dniu 4 listopada 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęły: - obliczenie dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za miesiące lipiec – wrzesień 2013 r. wskazujące na osiągnięcie przez wnioskodawczynię w przedmiotowym okresie przychodu w wysokości 155.822,21 zł (dochodu w kwocie 11.749,58 zł); - zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w B. stwierdzające posiadanie statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku przez córkę K. S.; - kserokopie druków wpłat obrazujące zapłatę należności za energię elektryczną oraz usługi telekomunikacyjne; - kserokopia faktury VAT obrazującej należności za wodę i odprowadzanie ścieków; - kserokopie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie waloryzacji świadczeń emerytalnych otrzymywanych przez wnioskodawczynię oraz jej męża; - wyciągi z dwóch rachunków bankowych wnioskodawczyni prowadzonych przez Bank Spółdzielczy w B. za okres 31 lipca – 21 października 2013 r. (jeden rachunek) oraz za okres 26 lipca – 28 października 2013 r. (drugi rachunek); - oświadczenie wnioskodawczyni stwierdzające, że ww. jest właścicielką samochodu ciężarowego marki [...] model [...] o wartości 6 tyś zł; - oświadczenie córki K. S. stwierdzające brak posiadanych rachunków bankowych; - oświadczenie córki K. S. stwierdzające, że ww. jest współwłaścicielką samochodu osobowego marki [...] model [...] o wartości 11 tyś zł. W tym stanie należało uznać, co następuje: W myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy mieć na uwadze, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy (stanowiącego ze swej istoty pomoc skierowaną do osób niemajętnych) winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i jej aktualnych możliwości płatniczych (por. w tej materii: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 października 2008 r.; sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że koszty sądowe w przedmiotowej sprawie kształtują: - wpis od skargi wynoszący 200 zł (vide: § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); - ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu wyroku sądu pierwszej instancji z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (vide: § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192); - ewentualny wpis od skargi kasacyjnej od wyroku wydanego przez sąd pierwszej instancji wynoszący połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł (vide: § 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Per saldo orientacyjne koszty sądowe w niniejszym postępowaniu wynoszą zatem 400 zł. Co oczywiste, na obecnym etapie postępowania koszty sądowe zamykają się w kwocie 200 zł stanowiącej wpis od wniesionej skargi. Gruntowna analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i dokumentacji potwierdzającej dane zawarte we wniosku na tle ww. wysokości kosztów sądowych prowadzi do uznania, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zestawienie ww. kwoty ze stanem majątkowym wnioskodawczyni a zwłaszcza generowanymi dochodami gospodarstwa domowego (po uwzględnieniu udokumentowanych wydatków związanych z kosztami utrzymania trzyosobowej rodziny) nie uzasadnia uznania, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w utrzymaniu koniecznym wnioskodawczyni i jej rodziny, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy mieć bowiem na uwadze, że wnioskodawczyni oraz jej mąż uzyskują comiesięczne świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 3.485 zł brutto. Ponadto wnioskodawczyni jako czynny przedsiębiorca generuje przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i jak wynika z przedłożonych dokumentów nie generuje z tego tytułu strat. Z przesłanego zestawienia wynika zaś wprost, że w okresie lipiec – wrzesień 2013 r. wnioskodawczyni wygenerowała dochód w wysokości 11.749,58 zł. Przedmiotowe wielkości pozwalają przypuszczać, że wnioskodawczyni winna uwzględnić możliwość poniesienia kosztów powstałych w niniejszej sprawie, czyniąc oszczędności choćby z bieżących dochodów, bądź też zabezpieczając odpowiednią ich sumę w środkach posiadanych w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Koszty sądowe należy traktować jak wydatki bieżące w budżecie domowym na równi z innymi podstawowymi wydatkami, przy czym nie można przyjmować, że prywatne zobowiązania finansowe (takie jak spłata kredytów bankowych które wnioskodawczyni wskazała w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy) powinny mieć pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 72/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie hierarchizuje się zaś ponoszonych przez stronę wydatków (nawet tych koniecznych) lecz zestawia się rozmiar kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy z jej aktualnymi możliwościami płatniczymi. Przedmiotowe zestawienie z oczywistych względów nie daje podstaw do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez wnioskodawczynię będącą czynnym przedsiębiorcą procesów sądowych w sytuacji gdy wnioskodawczyni osiąga określone comiesięczne dochody (z tytułu świadczeń emerytalnych oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej) i – jak wynika z nadesłanych dokumentów – na bieżąco reguluje wszystkie wymagalne zobowiązania. Ponadto, możliwość przyznania prawa pomocy (na przykład poprzez zwolnienie od kosztów sądowych) dotyczy sytuacji, gdy dany podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania. Z powyższego należy zaś wykluczyć sytuację, w której brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest wyłącznie subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów nie znajdującym uzasadnienia w poczynionych ustaleniach faktycznych. W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia odmawiając wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.