III SA/Gd 784/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 20 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia 30 maja 2019 r. nr [...]. Decyzją z dnia 30 maja 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, Burmistrz Miasta odmówił M. W., po rozpoznaniu jego wniosku z dnia 14 maja 2019 r. , prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad G. W. Organ stwierdził, że M. W., opiekujący się matką G. W., zaliczony został od dnia 8 stycznia 2019 r. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, co w związku z art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. d ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiło podstawę do odmowy przyznania stronie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. W., decyzją z dnia 20 września 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję. Zdaniem organu odwoławczego skarżącemu, z uwagi na brzmienie art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. d ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako osobie zaliczonej do znacznego stopnia niepełnosprawności, nie przysługuje specjalny zasiłek opiekuńczy. Natomiast po 29 lutym 2020 r. i w sytuacji, gdy skarżący będzie posiadał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności innej treści, będzie uprawniony do ponownego złożenia wniosku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję M. W. wskazał, że w związku z decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 kwietnia 2019 r. o odmowie przyznania mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, został pozbawiony środków do życia. Jednocześnie wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Sąd Okręgowy odwołania od ww. decyzji ZUS. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 784/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił zawieszenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów, niż wskazał skarżący w skardze. Zaskarżone decyzje dotyczyły prawa skarżącego do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U z 2018 r. , poz., 2220 ze zm. ), zwanej dalej "ustawą" , specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast w myśl art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. d ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z mocy art. 24 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. Wynika z tego, że prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustalane jest na okres zasiłkowy. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 10 ustawy przez okres zasiłkowy rozumie się okres od dnia 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia 30 maja 2019 r. o odmowie przyznania M. W. prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego w związku z opieką nad G. W. Decyzje te wydane zostały po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 14 maja 2019 r., dotyczącego okresu zasiłkowego 2018/2019. Podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było ustalenie, że skarżący został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Zauważyć jednak należy, że – jak wynika z akt administracyjnych - na skutek wcześniejszego wniosku skarżącego z dnia 12 września 2018 r., dotyczącego przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie zasiłkowym 2018/2019 w związku z opieką nad matką G. W., Burmistrz Miasta decyzją z dnia 5 listopada 2018 r. przyznał skarżącemu wnioskowany specjalny zasiłek opiekuńczy, na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. , czyli na okres zasiłkowy 2018/2019. Następnie, wobec uzyskania przez skarżącego orzeczenia zaliczającego go do znacznego stopnia niepełnosprawności, decyzją z dnia 12 marca 2019 r. Burmistrz Miasta uchylił w całości decyzję własną z dnia 5 listopada 2018 r. od 1 marca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. i odmówił skarżącemu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad G. W. od 1 marca 2019 r. do 31 października 2019 r. Od decyzji tej skarżący nie wniósł odwołania (pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 grudnia 2019 r., k. 22 akt). Wynika z powyższego, że ostateczna decyzja Burmistrza Miasta z dnia 12 marca 2019 r. rozstrzyga kwestię prawa skarżącego do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką od 1 marca 2019 r. do 31 października 2019 r. (w okresie zasiłkowym 2018/2019). W tej sytuacji kontrolowane w sprawie decyzje - decyzja Burmistrza Miasta z dnia 30 maja 2019 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2019 r., obejmujące - z uwagi na złożenie przez skarżącego wniosku w dniu 14 maja 2019 r. jedynie czas od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. okresu zasiłkowego 2018/2019 - dotyczą sprawy już uprzednio rozstrzygniętej opisaną powyżej decyzją ostateczną Burmistrza Miasta z dnia 12 marca 2019 r. W tej sytuacji decyzja Burmistrza Miasta z dnia 30 maja 2019 r. oraz decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2019 r. dotknięte są kwalifikowaną wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., bowiem dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wydanie przez organ administracji publicznej decyzji tożsamej podmiotowo i przedmiotowo w sprawie, która już wcześniej została rozstrzygnięta decyzją ostateczną, narusza zasadę trwałości decyzji, wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. oraz pewność obrotu prawnego. Przedmiotem i kontrolowanych w niniejszym postępowaniu decyzji, i decyzji z dnia 12 marca 2019 r. była kwestia prawa skarżącego do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad G. W. w okresie zasiłkowym 2018/2019 ( maj – październik). Oba postępowania dotyczą skarżącego, który wnosił o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką. W obu przypadkach podstawą odmowy przyznania skarżącemu prawa do przedmiotowego świadczenia było legitymowanie się przez niego orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 27 lutego 2019 r., zaliczającego skarżącego do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. W zaistniałym stanie faktycznym zachodzi zatem konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wydanych przez organy obu instancji. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Uwzględnienie skargi w oparciu o przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji czyni zbędną potrzebę dokonania merytorycznej oceny zarzutów zawartych w skardze. Wyjaśnić jednak należy, że skarżący legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 27 lutego 2019 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostawała zatem okoliczność wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji z dnia 30 kwietnia 2019 r., którą skarżącemu odmówiono prawa do renty, jak również fakt wniesienia przez skarżącego odwołania od tej decyzji do Sądu Okręgowego. Wynik postępowania przez sądem powszechnym zainicjowanego tymże odwołaniem nie miał wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, co skutkowało wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowienia z dnia 11 grudnia 2019 r. o odmowie zawieszenia niniejszego postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Na marginesie nadmienić trzeba, że skarżący sam w skardze wskazuje, że jego stan zdrowia jest bardzo zły i że niemożliwe jest czynienie założenia, że w lutym 2020 r. poprawi się ono na tyle, by wydano wobec niego orzeczenie uprawniające go do skutecznego ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Organ I instancji rozpatrując wniosek skarżącego z dnia 14 maja 2019 r. o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego powinien, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., odmówić wszczęcia postępowania.