III SA/Gd 799/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Wojewody z dnia 5 lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego M. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 5 listopada 2015 r., nr [...], Burmistrz Miasta U. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego M. W. (dalej jako: "strona", "skarżący") z lokalu nr [...] przy ulicy M. [...] w U. Kierowana do strony przesyłka pocztowa zawierająca ww. decyzję wraz z pouczeniem o przysługującym stronie prawie do wniesienia odwołania, została doręczona w dniu 18 listopada 2015 r. Przesyłkę odebrała siostra strony – E. W. Odwołanie od tej decyzji, datowane na dzień 30 listopada 2015 r., wpłynęło do organu I instancji w dniu 4 grudnia 2015 r. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2016 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 - zwanej dalej k.p.a.), Wojewoda [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ podał, że decyzja z dnia 5 listopada 2015 r., została doręczona M. W. w dniu 18 listopada 2015 r. Przesyłkę odebrała siostra strony – E. W. Zatem czternastodniowy termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg od dnia 19 listopada 2015 r. i upłynął w dniu 3 grudnia 2015 r. W dniu 4 grudnia 2015 r. do organu I instancji wpłynęło odwołanie. Pismo zostało nadane w zagranicznej placówce pocztowej jako przesyłka nierejestrowana. Na kopercie znajduje się pieczęć zagranicznego operatora pocztowego oraz data nadania (nieczytelna pieczęć placówki pocztowej). Z uwagi na to, że przesyłka została nadana jako list nierejestrowany, na kopercie brak stempla polskiego operatora pocztowego. Organ podkreślił, że przesyłki nierejestrowane, nadane w zagranicznym urzędzie pocztowym nie posiadają stempla pocztowego polskiego operatora pocztowego i nie są ewidencjonowane. Zdaniem organu odwoławczego to na stronie odwołującej się ciążył obowiązek zadbania, żeby zostały spełnione wszystkie wymogi formalne odwołania, w tym, aby zostało ono nadane w terminie. Datę nadania pisma w urzędzie pocztowym potwierdzają dwa dowody: stempel pocztowy na kopercie przesyłki (w przypadku przesyłek nierejestrowanych) oraz dowód nadania (w przypadku przesyłek rejestrowanych). Jakkolwiek nadanie pisma przesyłką zwykłą jest równie skuteczne, jak nadanie go przesyłką poleconą (rejestrowaną), jednakże tylko nadanie przesyłką rejestrowaną daje nadawcy gwarancję, że data oddania pisma w placówce pocztowej będzie datą nadania. Powyższe rozróżnienie, o ile nie ma znaczenia dla przesyłek nadanych w kraju, o tyle ma duże znaczenie dla przesyłek nadanych za granicą, gdyż tylko przysyłki rejestrowane będą zawierały stempel pocztowy polskiej placówki pocztowej potwierdzający wpływ przesyłki na terytorium RP. Wybór sposobu wniesienia odwołania należy do strony. Może ona ją złożyć bezpośrednio w urzędzie, uzyskując potwierdzenie daty złożenia pisma przez prezentatę na jego odpisie, ale może też nadać pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, lub dla osób przebywających za granicą - w polskiej placówce konsularnej. Wprawdzie, zdaniem organu, nadający przesyłkę nie ponosi odpowiedzialności za funkcjonowanie poczty, czytelność stempli pocztowych na kopercie, jak i możliwość jednoznacznego na ich podstawie ustalenia daty nadania pisma, to korzystając z prostszej formy wysyłki podejmuje ryzyko wynikające z pozbawienia się możliwości dowodzenia daty nadania w sposób pewny. W przedmiotowej sprawie, oprócz stempla zagranicznego operatora pocztowego z nieczytelną datą nadania pisma, nie ma żadnego innego dowodu potwierdzającego datę wpłynięcia przesyłki do polskiego operatora pocztowego. W tym wypadku, zdaniem organu, jedyną możliwą do przyjęcia datą, na podstawie której można ustalić termin wniesienia odwołania jest data jego wpływu do Urzędu Miejskiego w U. Skoro zatem przedmiotowe pismo wpłynęło do organu w dniu 4 grudnia 2015 r., a termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 3 grudnia 2015 r. to uznać należało, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, iż do odwołania nie został załączony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ani z treści złożonego odwołania nie wynikało, że taki był zamiar skarżącego, nie znaleziono zatem podstaw do rozpatrzenia sprawy pod kątem ewentualnego przywrócenia terminu, zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. W skardze na powyższe postanowienie M. W. domagał się przywrócenia terminu do złożenia środka odwoławczego oraz uchylenia zaskarżonego postanowienia z uwagi na brak zawinienia. W ocenie skarżącego nadanie przesyłki u operatora za granicą jest równoznaczne z nadaniem u polskiego operatora pocztowego. Skarżący nadał swoje odwołanie na stacji benzynowej w M. (świadczącej usługę pocztową) w dniu 30 listopada 2015 r. i to jest data nadania pisma, która dla organu nie jest odczytywalna ze stempla pocztowego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej "P.p.s.a") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego w stopniu wpływającym na wynik sprawy bądź w przypadku naruszeń prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Z art. 134 § 1 P.p.s.a, w postępowaniu sądowoadministracyjnym wywodzona jest zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega uwzględnieniu jakkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zaskarżone postanowienie ma charakter procesowy. Z powyższych względów ocenie Sądu podlega wyłącznie kwestia czy w niniejszej sprawie faktycznie doszło czy też nie do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sąd w niniejszej sprawie nie jest uprawniony do orzekania co do zgodności z prawem decyzji Burmistrza Miasta U. w przedmiocie wymeldowania. Podstawę materialnoprawną wydanego w niniejszej sprawie postanowienia stanowił art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ właściwy do rozpatrzenia odwołania bada z urzędu zachowanie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie dopuszczalności odwołania oraz wniesienie go w terminie jest koniecznym warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu I instancji. W razie ustalenia, że odwołanie zostało wniesione po terminie, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W orzecznictwie wskazuje się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., sygn. akt SA/Łd 2990/95; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96, Lex nr 29004). W myśl art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Termin określony w tym przepisie jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, powoduje konieczność stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Ponadto jest to termin ustawowy, wiąże więc wszystkie osoby i organy występujące w postępowaniu administracyjnym. Z powyższych rozważań wynika, że zarzut w końcowej części skargi, iż z uwagi na brak zawinienia oraz niewielkie opóźnienie jest ona zasadna i powinna być uwzględniona jest całkowicie chybiony. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut sprowadzający się do obowiązku uznania takich samych skutków w zakresie zachowania terminu do dokonania czynności, wywołanych nadaniem przesyłki u polskiego operatora pocztowego z nadaniem jej u operatora za granicą. W tym zakresie w całości należy podzielić stanowisko Wojewody [...], który powołując się na postanowienie NSA z dnia 9.03.2011r. w sprawie o sygn. akt II GSK 281/11 prawidłowo wyjaśnił, że to na stronie odwołującej się ciąży obowiązek zadbania, żeby zostały spełnione wszystkie wymogi formalne odwołania, w tym aby zostało ono nadane w terminie. Datę nadania pisma w urzędzie pocztowym potwierdzają dwa dowody: stempel pocztowy na kopercie przesyłki (w przypadku przesyłek nierejestrowanych) oraz dowód nadania (w przypadku przesyłek rejestrowanych). Nadanie pisma przesyłką zwykłą lub poleconą (rejestrowaną) nie ma znaczenia dla przesyłek nadanych w kraju natomiast zasadnicze znaczenie ma dla przesyłek nadanych za granicą. Tylko bowiem przesyłki rejestrowane zawierają stempel pocztowy polskiej placówki pocztowej potwierdzający wpływ przesyłki na terytorium RP. Nadawca może nadać przesyłkę jako rejestrowaną, co do której istnieje pewność co do daty nadania a tym samym możliwość dowodzenia tego faktu, gdyż w myśl art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2016r. Prawo pocztowe (Dz.U z 2016r. poz. 1113) potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. Takiej możliwości nie ma przy nadaniu przesyłki nierejestrowanej (zwykłej). Nadawca korzystający z prostszej i tańszej formy wysyłki, tak jak skarżący, podejmuje ryzyko wynikające z pozbawienia się możliwości dowodzenia daty nadania w sposób pewny. W niniejszej sprawie, oprócz stempla zagranicznego operatora pocztowego, zdaniem Sądu z datą nadania 1.12.2015r., nie ma żadnego innego dowodu potwierdzającego datę wpływu przesyłki do polskiego operatora pocztowego. W tej sytuacji organ zasadnie przyjął jako datę wniesienia odwołania, datę wpływu pisma do organu pierwszej instancji. Na marginesie wskazać jedynie należy, że termin do wniesienia odwołania według danych jakie przyjął organ upłynął w dniu 2 a nie 3 grudnia 2015 roku. Jednakże co istotne, organ jako datę skutecznego doręczenia odpisu decyzji organu pierwszej instancji skarżącemu przyjął datę 18 listopada 2015 roku tj. odbiór pisma przez siostrę skarżącego E. W. (art.43 K.p.a.). Tymczasem na podstawie akt sprawy jak i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, istnieje wątpliwość czy w tej dacie doszło do skutecznego doręczenia przesyłki. Na marginesie tych rozważań trzeba dodatkowo zauważyć, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji skarżący podnosił, iż z uwagi na charakter wykonywanej pracy, przebywa często zagranicą i z pisma z dnia 10 listopada 2015 roku k.98 akt administracyjnych wynika, że jego wolą było osobiste zapoznanie się z treścią decyzji aby mieć czas w razie potrzeby na ustosunkowanie się do niej w odpowiednim terminie. W tej dacie skarżący nie miał świadomości, że decyzja ta została już przesłana na adres siostry. Z kolei ze zwrotnego poświadczenia odbioru pisma k. 97 akt adm. wynika, że w dniu 6 listopada 2015r. wobec niemożności doręczenia pisma, przesyłkę awizowano i została ona dopiero odebrana w urzędzie pocztowym w dniu 18 listopada 2015r. Skoro przesyłka zawierająca odpis decyzji z 5.11.2015r. o wymeldowaniu skarżącego z lokalu, której był on adresatem, została awizowana, to dla oceny skuteczności doręczenia tej korespondencji niezbędne jest ustalenie, czy została ona odebrana w placówce operatora przez pełnomocnika adresata. W myśl bowiem art. 37 ust. 1 ustawy Prawo pocztowe przesyłkę pocztową lub kwotę pieniężną określoną w przekazie pocztowym doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej. Zgodnie z ust. 2 przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia: 1) adresatowi: a) do jego oddawczej skrzynki pocztowej, z wyłączeniem przesyłek rejestrowanych, b) w placówce pocztowej, jeżeli podczas próby doręczenia przesyłki pocztowej adresat był nieobecny pod adresem wskazanym na przesyłce, [...] albo doręczenie za pomocą oddawczej skrzynki pocztowej nie jest możliwe, c) w miejscu uzgodnionym przez adresata z operatorem pocztowym; 2) przedstawicielowi ustawowemu adresata lub pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych lub na podstawie pełnomocnictwa pocztowego: a) pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej, [...], b) w placówce pocztowej; 3) osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego: a) pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej, [...] b) w placówce pocztowej, po złożeniu na piśmie oświadczenia o zamieszkiwaniu razem z adresatem. Z akt nie wynika czy E. W., odbierając w dniu 18 listopada 2015r. w placówce pocztowej, przesyłkę której adresatem był skarżący – była jego pełnomocnikiem upoważnionym na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na ogólnych zasadach bądź na podstawie pełnomocnictwa pocztowego (art. 37 ust.2 pkt 2 lit.b ) lub doręczenie nastąpiło po spełnieniu przesłanek z ust.2 pkt 3 lit.b tego przepisu. W reasumpcji stwierdzić trzeba, że wydanie przesyłki zawierającej odpis decyzji o wymeldowaniu skarżącego osobie nieuprawnionej powoduje, że termin 14 dni do złożenia odwołania w ogóle nie rozpoczął swojego biegu (por. postanowienie NSA z dn. 25.08.2015r. II GZ 390/15). Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższe rozważania w zakresie prawidłowości doręczenia decyzji o wymeldowaniu siostrze skarżącego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na mocy art. 200 w zw. z art. 209 ww. aktu prawnego (punkt 2 wyroku).