II GZ 390/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 26 maja 2015 r.; sygn. akt III SA/Gd 550/14 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 25 września 2014 r.; sygn. akt III SA/Gd 550/14 w sprawie ze skarg A. M. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2014 r.; nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zaskarżonym postanowieniem z 26 maja 2015 r. odmówił A. M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 25 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 550/14. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Wyrokiem z 25 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargi A. M. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] marca 2014 r.: nr [...] oraz nr [...]. w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Skarżący nie stawił się na rozprawę i w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku nie wystąpił z wnioskiem o sporządzenie jego uzasadnienia. Wyrok uprawomocnił się w dniu 28 października 2014 r. Pismem z 10 lutego 2015 r. A. M. wniósł o przywrócenie terminu od złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku skoncentrował się na wykazaniu, że nie został prawidłowo zawiadomiony o rozprawie, a tym samym nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Napisał, że adresowane do skarżącego zawiadomienie zostało awizowane, a następnie odebrane w placówce pocztowej przez żonę skarżącego – A. M.. Skarżący zauważył, że przesyłka nie została mu przekazana. O wydaniu wyroku dowiedział się zatem dopiero w dniu 4 lutego 2015 r., tj. w dacie doręczenia pełnomocnikowi - na jego wniosek - kopii protokołów rozprawy oraz wyroku. W ocenie skarżącego doręczenie zawiadomienia o rozprawie nastąpiło z naruszeniem przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa) oraz ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159 ze zm.), bowiem A. M. nie była w tym czasie upoważniona do odbierania korespondencji męża w placówce pocztowej. W ocenie Sądu pierwszej instancji zawiadomienia o terminie posiedzenia w tej sprawie oraz w sprawie równoległej (III SA/Gd 552/14), zawarte w przesyłkach o numerach [...] i [...] zostały skarżącemu doręczone prawidłowo w trybie art. 73 § 1-4 ppsa. Przytaczając treść powołanego przepisu stwierdził, że z analizy potwierdzeń odbioru przesyłek oraz potwierdzonego za zgodność wydruku z internetowego Systemu Śledzenia Przesyłek Poczty Polskiej wynika, że skierowane do A. M. zawiadomienia, na skutek okoliczności o jakich mowa w art. 73 § 1 ppsa, zostały złożone na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym w Ł. Przesyłka była dwukrotnie awizowana, przy czy pierwsze zawiadomienie o pozostawieniu przesyłek w urzędzie pocztowym zostało dokonane 12 sierpnia 2014 r., natomiast powtórne awizowanie miało zaś miejsce 21 sierpnia 2014 r. W związku z takimi ustaleniami należało przyjąć, że skuteczne doręczenie skarżącemu przesyłki nastąpiło w dniu 26 sierpnia 2014 r. Sąd nie kwestionował, że A. M. nie była we wskazanym czasie uprawniona do odbioru kierowanych do jej męża przesyłek w urzędzie pocztowym, bowiem jej pełnomocnictwo pocztowe zostało odwołane przez skarżącego w dniu 2 lipca 2014 r. Pomimo braku upoważnienia, przesyłki zostały jej jednak omyłkowo wydane przez pracownika poczty w dniu 27 sierpnia 2014 r., co zostało szczegółowo wyjaśnione przez Naczelnika Urzędu Pocztowego w Ł. w odpowiedzi na zapytanie Sądu w tej sprawie. Powyższa okoliczność nie miała znaczenia dla oceny wniosku skarżącego o przywrócenie terminu, bowiem późniejszy odbiór pisma nie obalił wynikającego z przepisów art. 73 § 4 w zw. z art. 73 § 1 ppsa domniemania doręczenia zastępczego, które już zostało dokonane. Bez znaczenia w tym wypadku pozostaje, komu ostatecznie została wydana przesyłka, bowiem nastąpiło to w dniu 27 sierpnia 2014 r., a więc po skutecznym doręczeniu skarżącemu zawiadomienia o rozprawie w trybie zastępczym w dniu 26 sierpnia 2014 r. Zażalenie na powyższe orzeczenie wniósł A. M., żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia, ewentualnie jego zmiany i przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku z 25 września 2014 r. Skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 73 § 1-4 ppsa, poprzez uznanie, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu zawiadomienia o terminie rozprawy; 2. art. 86 § 1 ppsa, poprzez uznanie, że do uchybienia terminowi wniesienia skargi na decyzje organu nie doszło bez winy strony. W uzasadnieniu środka prawnego skarżący w pierwszej kolejności podniósł fakt, że A. M. nie była uprawniona, aby odebrać w jego imieniu przesyłkę w placówce pocztowej. W konsekwencji powyższego nie można uznać, że w sprawie nastąpił skutek doręczenia w trybie art. 73 ppsa. Wskazał, że nie może zostać obciążony negatywnymi konsekwencjami nieprawidłowego działania pracownika operatora pocztowego, który błędnie dokonał doręczenia osobie nieupoważnionej, nawet jeśli nastąpiło to po upływie terminu przewidzianego w art. 73 ppsa. Skarżący w sposób obszerny odniósł się także do kwestii nieprawidłowego pouczenia zawartego w powtórnym zawiadomieniu o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej i możliwości jej odbioru w wyznaczonym terminie. Podkreślił, że inaczej niż w art. 73 ppsa, kwestia doręczenia zastępczego została uregulowana w procedurze cywilnej, a mianowicie w przeciwieństwie do regulacji z art. 73 ppsa, gdzie termin właściwy do skutecznego doręczenia oznaczono na 14 dni od pierwszego zawiadomienia (awizo); w myśl przepisu art. 139 § 1 kpc, dopiero upływ siedmiu dni od powtórnego zawiadomienia powoduje skuteczne doręczenie przesyłki. Na poparcie powyższych twierdzeń, skarżący przedłożył uzyskane w wyniku własnej inicjatywy pismo Naczelnika Urzędu Pocztowego w Ł. (k. 93 akt sądowych), z którego wynika, że przesyłka zawierająca sporne zawiadomienie o terminie rozprawy była awizowana w trybie przewidzianym dla pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Jak wskazał Naczelnik, bo bezskutecznym terminie wynikającym z pierwszego awiza, dokonano ponownej awizacji z pouczeniem, że należy je odebrać w terminie siedmiu dni od dnia umieszczenia powtórnego awiza. Doręczyciel wskazał, że przesyłkę można było odebrać do dnia 28 sierpnia 2014 r. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08, postanowienie NSA z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt II GZ 516/13). W rozpatrywanej sprawie WSA w G. uznał, że pomimo podniesionych przez skarżącego okoliczności, mających na celu wykazanie, że A. M. nie była uprawniona do obioru w dniu 28 sierpnia 2014 r. korespondencji kierowanej do skarżącego, w sprawie doszło do skutecznego doręczenia zastępczego spornego zawiadomienia o terminie rozprawy już w dacie 26 sierpnia 2014 r., zgodnie z art. 73 § 1-4 ppsa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu pierwszej instancji należy uznać za nieprawidłowe, a co najmniej za przedwczesne. Kwestię doręczania pism sądowych w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy rozdziału 4 działu III ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 73 § 1 ustawy, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości podjęcia odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4). W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii błędnego pouczenia adresata o terminie, w jakim możliwe było odebranie awizowanej przesyłki w placówce pocztowej oraz wynikających z tego konsekwencji. Przedłożone przez stronę wnoszącą zażalenie pismo Poczty Polskiej SA z 18 czerwca 2015 r. (k- 93), będące odpowiedzią na interwencję skarżącego dotyczącą spornych zawiadomień, potwierdza nieprawidłowości w działaniu poczty, za pośrednictwem której Sąd I instancji dokonywał doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy. Jak wynika z tego pisma, przesyłki były awizowane w trybie przewidzianym dla pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Zostało w nim wprost stwierdzone, że w następstwie bezskutecznego upływu terminu wynikającym z pierwszego awiza, dokonano ponownej awizacji z pouczeniem, że przesyłkę należy odebrać w terminie siedmiu dni od dnia umieszczenia ponownego awizo. Od pozostawienia powtórnego awiza musiało zatem minąć 7 dni, aby można było zwrócić przesyłkę nadawcy. Skoro powtórne awizo nastąpiło 21 sierpnia 2014 r., zgodnie z pouczeniem doręczyciela, przesyłkę można było odebrać do dnia 28 sierpnia 2014 r. Powyższa okoliczność zmierza w istocie do obalenia stwierdzonego przez Sąd pierwszej instancji domniemania skutecznego doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy zgodnie z art. 73 ppsa. Treść pisma operatora wyraźnie wskazuje błędny termin, w którym skarżący mógł odebrać przesyłkę. Tym samym, biorąc także pod uwagę fakt, że w imieniu skarżącego nie występował wtedy profesjonalny pełnomocnik, należy podzielić pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 795/11, że "strona nie może być obciążona negatywnymi konsekwencjami błędu Poczty Polskiej. Sąd I instancji decydując się na posłużenie pośrednikiem - Pocztą Polską - w doręczeniu skarżącemu pisma wziął na siebie konsekwencje niedociągnięć tegoż pośrednika w procedurze doręczania pisma". Z uwagi na powyższe, ze względu na błędne obliczenie terminu z art. 73 § 1 ppsa przez operatora Pocztę Polską, brak było podstaw prawnych do skutecznego zastosowania fikcji doręczenia, o której mowa w art. 73 § 4 ppsa. W konsekwencji powyższych ustaleń, termin na wniesienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku należałoby liczyć od dnia 28 sierpnia 2014 r. Wobec tego zasadnicze znaczenie dla właściwego rozstrzygnięcia ma prawidłowość dokonania doręczenia przesyłki adresowanej do skarżącego, jego małżonce - A. M. Doręczenie pism jest obowiązkiem sądu i polega na zgodnym z przepisami prawa umożliwieniu określonej osobie zapoznania się z treścią przeznaczonej dla niej korespondencji. Zgodnie z art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy z 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe przesyłka, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia przedstawicielowi ustawowemu adresata lub pełnomocnikowi adresata: a/ pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej, b/ w placówce operatora. Skoro przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy, której adresatem był A. M. została awizowana, to dla oceny skuteczności doręczenia tej korespondencji niezbędne jest ustalenie, czy została ona odebrana w placówce operatora przez pełnomocnika adresata (v. art. 26 ust. 2 pkt 2 lit. b/ Prawa pocztowego). W aktach sprawy znajduje się wprawdzie pełnomocnictwo pocztowe udzielone przez skarżącego A. M., jednak w dniu 2 lipca zostało ono odwołane (k. 65-66 akt sądowych). Odbierająca korespondencję A. M. nie posiadała ani pisemnego upoważnienia do odbioru pism sądowych, ani pełnomocnictwa u operatora pocztowego, zaś przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy została jej wydana omyłkowo, ze względu na zbieżność nazwisk, przy okazji odbioru na poczcie innych pism skierowanych do niej samej. Wskazują na to wyjaśnienia Naczelnika Urzędu Pocztowego z 11 maja 2015 r. (k. 64 akt sądowych). Ponadto wadliwe wydanie spornych przesyłek nie było także kwestionowane przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wobec powyższego, wydanie przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy osobie nieuprawnionej powoduje, że termin 7 dni do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w ogóle nie rozpoczął swojego biegu. Rozpatrując ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji weźmie pod uwagę powyższe rozważania zarówno w zakresie prawidłowości doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy jak i dopuszczalności przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa uwzględnił zażalenie i uchylił zaskarżone postanowienie.