III SA/Gd 80/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. K. na decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej im. Józefa Hallera we Władysławowie z dnia 30 grudnia 2025 r., nr 01-760/100/D-ZDP/2025 w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu postanawia: odrzucić skargę. Zgodnie z treścią art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 147; powoływanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia przewidziany w ustawie, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie. Jedynie, jak stanowi art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję lub postanowienie, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję lub to postanowienie bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję lub postanowienie, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję lub postanowienie, jest minister właściwy do spraw zagranicznych w zakresie spraw uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 i 1794) albo konsul. Z treści cytowanych przepisów wynika, że w sprawach, w których obowiązuje postępowanie dwuinstancyjne, przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być wyłącznie akt (decyzja, postanowienie) wydany przez organ orzekający w sprawie w drugiej instancji, a więc orzekający na skutek wniesienia odwołania bądź zażalenia. Przepisy art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji. Tym samym, dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia, dopóty wniesienie skargi na ten akt lub czynność do sądu administracyjnego jako przedwczesne jest niedopuszczalne. Dla wypełnienia warunku wyczerpania środków zaskarżenia bezwzględnie konieczne jest uprzednie rozpoznanie wniesionego środka zaskarżenia przez organ administracji publicznej (por.. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 947/08). W rozpoznawanej sprawie warunek wyczerpania środków zaskarżenia w ramach administracyjnego toku instancji nie został spełniony. Skarżący wniósł skargę na decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej im. Gen Józefa Hallera we Władysławowie, od której przysługiwało mu odwołanie do Komendanta Głównego Straży Granicznej, o czym został pouczony w decyzji. Zgodnie z art. 321 ustawy o cudzoziemcach organem wyższego stopnia, w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, w stosunku do komendanta placówki Straży Granicznej w sprawach o zobowiązanie cudzoziemca do powrotu jest Komendant Główny Straży Granicznej (ust. 1). Odwołanie od decyzji w sprawach o zobowiązanie cudzoziemca do powrotu wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji. Z akt postępowania wynika, iż skarżący w dniu 5 stycznia 2025 r., z zachowaniem ustawowego terminu, wniósł odwołanie od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej im. Gen Józefa Hallera we Władysławowie do Komendanta Głównego Straży Granicznej. Odrębnym pismem, datowanym na dzień 27 stycznia 2026 r., skarżący złożył także skargę do Sądu na decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej im. Gen Józefa Hallera we Władysławowie. Odnotować przy należy, o czym poinformował organ w odpowiedzi na skargę, że na dzień 11 lutego 2026 r. brak było rozstrzygnięcia organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie. W sytuacji, gdy strona nie wyczerpie trybu zaskarżenia, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi z innych przyczyn jest niedopuszczalne (por. postanowienie NSA z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt II GSK 136/07). Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił wniesioną w niniejszej sprawie skargę jako niedopuszczalną, o czym orzekł w sentencji postanowienia.