III SA/Gd 819/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 5 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 15 września 2014 r. (zawartym w skardze), uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 28 października 2014 r. (data nadania formularza do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) skarżący J. J. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach odbywający karę pozbawienia wolności J. J. nie jest zatrudniony odpłatnie i nie posiada jakichkolwiek środków finansowych, co powoduje, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów prowadzonego postępowania. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 31 października 2014 r. wnioskodawca został zobligowany do przedłożenia następujących dokumentów i oświadczeń: a) pisemnej informacji od Dyrektora Aresztu Śledczego w W. czy wnioskodawca świadczy pracę podczas odbywania kary, a jeżeli tak to jaka jest wysokość jego aktualnego dochodu miesięcznego; b) oświadczenia czy w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia wydania zarządzenia wnioskodawca inicjował jakikolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego przed sądami powszechnymi; jeżeli tak – wnioskodawca winien był podać przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone; c) oświadczenia czy w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia wydania zarządzenia wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym oraz Aresztowi Śledczemu w W., osobom prawnym lub osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym); w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca został zobowiązany do wskazania sądów, przed którymi przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, dat i sygnatur wydanych orzeczeń oraz podania informacji o treści zapadłych rozstrzygnięć z uwzględnieniem wysokości kwot zasądzonych oraz ewentualnie wypłaconych na jego rzecz. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał pismo (datowane na dzień 17 listopada 2014 r.), w którym wskazał, że w podanym okresie nie składał jakichkolwiek pozwów oraz skarg na przewlekłość postępowania sadowego. Następnie w dniu 5 grudnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęło zaświadczenie z dnia 18 listopada 2014 r. (podpisane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w W.), zgodnie z którym wnioskodawca posiada na koncie depozytowym jako akumulację kwotę 1.535,69 zł. Z treści przedmiotowego zaświadczenia wynikało ponadto, że wnioskodawca obciążony jest zajęciami komorniczymi w łącznej kwocie 197.374,26 zł. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2014 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia dodatkowego oświadczenia, czy występuje w charakterze strony powodowej w jakichkolwiek sprawach o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym i Aresztowi Śledczemu w W., organom samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów, komornikom sądowym, innym osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym) lub osobom prawnym; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania się toczą oraz sygnatury prowadzonych spraw; ponadto wnioskodawca winien był podać precyzyjne informacje o datach i treści zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym o wysokości kwot pieniężnych zasądzonych lub ewentualnie wypłaconych na jego rzecz w następstwie uprawomocnienia się i wykonania wydanych orzeczeń. W dniu 23 grudnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęło pisemne oświadczenie wnioskodawcy, w którym ww. wskazał, że nie jest stroną jakiegokolwiek postępowania z udziałem podmiotów wskazanych w wydanym zarządzeniu. Wnioskodawca podał również, że nie uzyskał jakichkolwiek środków pieniężnych w następstwie wniesionych pozwów oraz skarg na przewlekłość postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Identyczne postanowienie zostało następnie wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w dniu 30 stycznia 2015 r. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Sąd wskazał, że oświadczenia skarżącego o stanie majątkowym i dochodach nie można uznać za wiarygodne. Rubryki formularza PPF od 6 do 10 zostały bowiem wypełnione sformułowaniem "brak". Z kolei z przedstawionego zaświadczenia wydanego przez administrację Aresztu Śledczego w W. wynika, że wnioskodawca posiada jako akumulację określoną kwotę pieniężną oraz zadłużenie w określonej w zaświadczeniu wysokości. Skarżący zaprzeczył ponadto, że inicjował jakiekolwiek postępowania sądowe. Tymczasem Sądowi z urzędu wiadomo, że w 2011 r. skarżący złożył oświadczenie, że jest inicjatorem ponad 6 tysięcy spraw sądowych (informacja zawarta w uzasadnieniu postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 116/12), jak też, że w niektórych z tych spraw zasądzono na rzecz skarżącego lub przyznano mu określone kwoty pieniężne (informacja w uzasadnieniu postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 679/12). Sąd wskazał również, że znany jest mu z urzędu fakt inicjowania przez skarżącego kolejnych postępowań, zmierzających do uzyskania środków pieniężnych. Powyższe okoliczności w zestawieniu z niewiarygodnymi oświadczeniami skarżącego przemawiają za uznaniem, że skarżący w sposób selektywny i niepełny przedstawia swoją sytuację materialną. Tymczasem koniecznością jest, żeby oświadczenie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy było jak najbardziej rzetelne i kompletne. Postanowieniem z dnia 17 marca 2015 r. (sygn. akt II OZ 177/15; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na wyżej wskazane postanowienie z dnia 30 stycznia 2015 r. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, że skarżący składa niepełne i sprzeczne oświadczenia w zakresie swojej sytuacji materialnej. Ponadto dokonana w sprawie analiza prowadzi do wniosku, że skarżący unika udzielenia odpowiedzi na kierowane do niego wezwania, co uzasadniać musi odmowę przyznania prawa pomocy. W następstwie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III WSA w Gdańsku wzywającego skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi J. J. w dniu 28 kwietnia 2015 r. nadał kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym formularzu PPF rubryki od 7 do 11 ponownie opatrzone zostały sformułowaniem "brak". Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 maja 2015 r. skarżący został zobowiązany do przedstawienia: a) nowych (zmienionych) okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania wnioskodawcy prawa pomocy; b) oświadczenia czy w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do chwili obecnej wnioskodawca inicjował jakikolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego przed sądami powszechnymi; jeżeli tak – wnioskodawca winien był podać przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone; c) oświadczenia czy w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do chwili obecnej wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym i Aresztowi Śledczemu w W., organom samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów, komornikom sądowym, innym osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym) lub osobom prawnym); w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane oraz sygnatury prowadzonych spraw; ponadto wnioskodawca winien podać precyzyjne informacje o datach i treści zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym o wysokości kwot pieniężnych zasądzonych lub ewentualnie wypłaconych na jego rzecz w następstwie uprawomocnienia się i wykonania wydanych orzeczeń; d) oświadczenia czy wnioskodawca występuje obecnie w charakterze strony powodowej w jakichkolwiek sprawach o zapłatę zainicjowanych przed dniem 31 grudnia 2013 r. przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym i Aresztowi Śledczemu w W., organom samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów, komornikom sądowym, innym osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym) lub osobom prawnym); w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania się toczą oraz sygnatury prowadzonych spraw; ponadto wnioskodawca winien podać precyzyjne informacje o datach i treści zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym o wysokości kwot pieniężnych zasądzonych lub ewentualnie wypłaconych na jego rzecz w następstwie uprawomocnienia się i wykonania wydanych orzeczeń. W zarządzeniu wskazano, że jego niewykonanie może skutkować odmową przyznania prawa pomocy. W pisemnej odpowiedzi z dnia 19 maja 2015 r. skarżący wskazał, że "[...] w okresie od 01.01.14 do chwili obecnej nie składał żadnych skarg na przewlekłość ani pozwów o zapłatę i z tegoż powodu nie otrzymał żadnych odszkodowań lub zadośćuczynień [...]". Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku. W tym stanie uznano, co następuje. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Co istotne, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (jak w niniejszej sprawie), wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznanie kolejnego wniosku nie może jednakże polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest zatem dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (zob. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 830/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie przedstawił jakikolwiek nowych okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania prawa pomocy. Ponadto należy zauważyć, że treść pisma wnioskodawcy z dnia 19 maja 2015 r. nie zawiera odpowiedzi na wezwanie określone transparentnie w pkt 1a) zarządzenia referendarza sądowego z dnia 11 maja 2015 r. Wezwanie to odnosiło się bowiem do konieczności wskazania nowych (zmienionych) okoliczności związanych z sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Jeżeli zaś od momentu prawomocnego oddalenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powstaną okoliczności, które w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (a które to okoliczności strona powinna przedstawić w sposób nie budzący wątpliwości) referendarz sądowy - przy biernej postawie wnioskodawcy - nie ma jakichkolwiek podstaw do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego ponowny wniosek. W reasumpcji, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.