III SA/Gd 819/21
WyrokWSA w Gdańsku2021-11-04
Skład orzekający: Paweł Mierzejewski, Alina Dominiak, Jolanta Sudoł
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podjęła zatrudnienia lub zrezygnowała z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jeśli zakres sprawowanej opieki nie wyklucza całkowicie możliwości podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kluczowe jest wykazanie bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki, przy czym zakres opieki musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze.Stan faktyczny
Skarżący K. D. ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że nie zaistniał związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją skarżącego z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, a zakres opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez niego pracy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
K. D. (dalej także jako "wnioskodawca", "strona" albo "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28 lipca 2021 r. nr [...] wydaną w sprawie dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Wnioskiem z dnia 10 grudnia 2020 r. skierowanym do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika K. D. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką G. D. (ur. [...] 1949 r.). Wraz z wnioskiem ww. złożył oświadczenie wskazujące wolę rezygnacji z otrzymywanego specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie Wójt Gminy [...] wydał w dniu 12 stycznia 2021 r. decyzję nr [...], którą odmówił wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką G. D.
W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji przywołał m.in. art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej powoływanej w skróci jako "k.p.a.") oraz art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 2 pkt 2, art. 3, art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5, art. 17b ust. 1, art. 20, a także art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "u.ś.r."),
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że stan zdrowia matki i konieczność opieki nie były przyczyną rezygnacji wnioskodawcy z zatrudnienia. Ostatnie zatrudnienie strony miało bowiem miejsce w okresie od 2 grudnia 2004 r. do dnia 19 stycznia 2008 r. (umowa o pracę w firmie "A" Sp. z o.o.). Z kolei z dołączonej do akt sprawy kopii orzeczenia o niepełnosprawności matki G. D. z dnia 30 października 2018 r. wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 12 września 2018 r. Przed ustaleniem stopnia niepełnosprawności matki wnioskodawca nie podejmował więc zatrudnienia od ponad dziesięciu lat. Organ nie stwierdził w związku z tym związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozwiązaniem umowy o pracę oraz datą ustalenia stopnia niepełnosprawności matki.
Z kolei po przytoczeniu okoliczności związanych ze stanem zdrowia G. D. oraz rodzajem sprawowanej opieki organ stwierdził, że zakres sprawowanej opieki nie jest tak szeroki, by była to opieka stała, która uniemożliwia podjęcie pracy, choćby w niepełnym wymiarze czasowym. G. D. jest bowiem osobą w miarę samodzielną. Zakres opieki to zwykłe czynności dnia codziennego (sprzątanie, pranie, palenie w piecu, zakupy, opłacanie rachunków, wizyty lekarskie, czy załatwianie spraw urzędowych). Czynności higieniczne ograniczają się do pomocy i nie są wykonywane przez stronę samodzielnie. G. D. zamieszkuje wspólnie z wnioskodawcą, porusza się samodzielnie, posiłki również spożywa samodzielnie. Na spacery i do lekarza wychodzi z pomocą wnioskodawcy. Objęta opieką nie jest osobą leżącą, wymagającą z tego tytułu całkowitej, całodobowej opieki (np. mycia, karmienia, przebierania, zakładania pampersów, przeciwdziałania odleżynom), nie wymaga przy tym specjalistycznego podawania leków (np. insulina, zastrzyki). Organ przyjął, że normalną rzeczą jest pomoc członkowi najbliższej rodziny w podeszłym wieku. Pomoc taka byłaby zapewne przez wnioskodawcę świadczona z racji wieku i chorób, nawet w sytuacji, gdyby matka nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto w niektórych czynnościach opieki pomaga wnioskodawcy jego żona, a w ich miejscowości zamieszkania pracę zawodową wykonuje córka G. D. - K. D., która przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu również ma możliwość i obowiązek - chociaż w wymiarze kilku godzin - opieki nad matką. Natomiast sama okoliczność wykonywania wyżej wskazanych czynności wynika z ogólnego obowiązku alimentacyjnego wobec rodziców, jaki płynie z przepisów ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Tym samym organ uznał, że w realiach sprawy nie wystąpił związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem pracy, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Zakres sprawowanej opieki umożliwia nadto wnioskodawcy podjęcie zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze.
Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy, zaskarżoną decyzją z dnia 28 lipca 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało decyzję organu
pierwszej instancji w mocy.
W podstawie prawnej wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 i art. 24 u.ś.r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego oraz szczegółowo przedstawił ustalone w postępowaniu okoliczności faktyczne sprawy.
Następnie organ odwoławczy wyraził stanowisko, że ze znajdujących się w aktach dokumentów (m.in. świadectwa pracy, oświadczenia wnioskodawcy) wynika, iż ostatni stosunek pracy wnioskodawcy zakończył się w 2008 r. z powodu wypowiedzenia przez zakład pracy. Zakończenie stosunku pracy nie miało nic wspólnego z koniecznością opieki nad matką. Do 2014 r. wnioskodawca pracował jedynie dorywczo w kraju i za granicą, był także bezrobotnym zarejestrowanym w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. Opieka się matką rozpoczęła się w sierpniu 2018 r., kiedy to matka wprowadziła się, czyli 10 lat od ustania ostatniego stosunku pracy i 4 lata od zakończenia podejmowanych prac dorywczych (ustalony stopień niepełnosprawności matki datuje się od września 2018 r.).
W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że w sprawie brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją przez wnioskodawcę z zatrudnienia,
a koniecznością opieki nad matką.
Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, że wnioskodawca jest bierny zawodowo. Świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Natomiast w niniejszym przypadku przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego byłoby jednoznaczne z uzyskaniem zastępczego źródła dochodu.
Odpowiadając na argumentację odwołania organ odwoławczy wskazał,
że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż do chwili przebycia przez G. D. udaru (w dniu 23 maja 2021 r.) sprawowana nad nią opieka nie wypełniała przesłanki związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką. W szczególności jak wynika z wywiadu przeprowadzonego 19 kwietnia 2021 r., co prawda ww. cierpi na liczne schorzenia, jednak równocześnie potrafi wypakować i załadować zmywarkę, pracuje w ogrodzie, wykonuje ćwiczenia usprawniające wraz z programem telewizyjnym, wychodzi pod opieką do kościoła, na cmentarz, na spacery. Sprawowana opieka miała charakter pomocy w czynnościach dnia codziennego do czego wnioskodawca jest zobowiązany jako syn. Nie negując pomocy w codziennych czynnościach, zdaniem organu, zakres faktycznie sprawowanej opieki nie stanowi czynności, które powodują konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Tak świadczona pomoc nie wykracza bowiem poza standardowe obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym, a zakres tych czynności mieści się w zakresie prawidłowych relacji i stosunków rodzinnych.
Z dostarczonej dokumentacji medycznej z 31 maja 2021 r. wynika, że stan zdrowia matki uległ pogorszeniu. Matka wnioskodawcy może jednakże samodzielnie ubierać się i spożywać posiłki, natomiast podczas kąpieli, korzystania z toalety, samodzielnego poruszania się i kontrolowania wydalania moczu potrzebna jest pomoc rodziny. Jak wynika z dokumentów lekarskich oraz oświadczenia wnioskodawcy matka jest osobą chodzącą z dużą asekuracją (wchodzi i schodzi po schodach, gdzie na górze znajduje się jej pokój). Jednakże w dalszym ciągu zdaniem organu w sprawie brak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, ponieważ wnioskodawca nie zrezygnował z pracy, aby podjąć się opieki nad matką.
Organ odwoławczy podkreślił, że wnioskodawca nie mieszka sam z matką, a z pozostałymi członkami rodziny, którzy wspólnymi siłami powinni sprawować opieką nad G. D.. Z wywiadu wynika, że matka nie pozostaje w domu sama, ponieważ w domu zamieszkuje także 20-letnia bezrobotna córka oraz matka żony strony postępowania, która jest emerytką i dotrzymuje towarzystwa wymagającej opieki (m.in. jedzą razem posiłki, oglądają telewizję). Także żona wnioskodawcy pracująca w systemie zmianowym pomaga w opiece nad matką wnioskodawcy m.in. poprzez kąpanie, przygotowywanie posiłków i leków. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że także jest mało prawdopodobne aby tylko dla swojej matki wnioskodawca palił w piecu, gotował, robił zakupy, a reszta zamieszkującej w domu rodziny prowadziła de facto odrębne gospodarstwo domowe.
Zwrócono także uwagę, że do opieki nad matką wnioskodawcy zobowiązana jest także jej córka K. D., która mieszka w [...] na osiedlu [...] (ok. 6 km od domu strony) i pracuje jako nauczyciel w szkole podstawowej w [...] (1,1 km, około 15 min spacerem od domu strony). Nie ma więc żadnych faktycznych przeszkód, aby ww. osoba także pomagała w opiece nad matką, do czego jest zobowiązana jako córka.
W konsekwencji organ odwoławczy stanął na stanowisku, że wnioskodawca może podjąć pracę nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy lub w innej formie wskazanej w art. 3 pkt. 22 u.ś.r. i w dalszym ciągu pomagać matce po jej zakończeniu (np. rano, po południu).
W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika K. D. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy, względnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem
o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika,
iż podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która to opieka nie musi być opieka całodobową. Skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, która to opieka uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd bada zaskarżony akt (w realiach niniejszej sprawy decyzję administracyjną) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy,
bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem oceny Sądu skarżący uczynił decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.
Wskazać w tym miejscu należy, że w art. 17 u.ś.r. szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce lub ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny
i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji
i edukacji.
Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. O ile ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera legalnej definicji "sprawowania opieki", to z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika wyraźnie, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi być ona stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie, co jakiś czas. Opieka ta musi być nieprzerwana i konieczna.
Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny,
co stanowiłoby alternatywę wynagrodzenia za pracę, a przysługuje za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja
z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały
w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt I OSK 516/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2820/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie organy obu instancji odmówiły przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia wskazując, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest uzasadnione wówczas, gdy wnioskodawca z powodu zakresu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w ogóle nie jest w stanie pracować zawodowo, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Taka sytuacja z uwagi
na ustalony zakres czynności opiekuńczych i ich wymiar, co szczegółowo opisano
w uzasadnieniach wydanych decyzji, nie uniemożliwia skarżącemu możliwości podjęcia pracy.
Kontrolując działanie organów w rozpoznawaj sprawie pod kątem wystąpienia negatywnej przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia, to jest niewystąpienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną przez skarżącego opieką, wskazać należy,
że z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką sprawowana przez skarżącego wykluczała całkowicie podjęcie przez niego jakiegokolwiek zatrudnienia lub pracy zarobkowej.
W postępowaniu administracyjnym ustalono niewątpliwie, że G. D. jest osobą w zaawansowanym wieku i mocno schorowaną. Organy szczegółowo opisały stan jej zdrowia, leczone choroby i wiążące się z tym niedogodności. Nie kwestionując tego stanu rzeczy organy zasadnie zwróciły jednak uwagę na to, że wymagająca opieki w określonym zakresie radzi sobie samodzielnie bądź wymaga jedynie wsparcia ze strony osób trzecich. Dla przykładu matka skarżącego sama ubiera się, spożywa posiłki i wykonuje niezbędne ćwiczenia ruchowe. Niesiona w realiach sprawy opieka polega na pomocy w myciu, asekuracji przy chodzeniu i korzystaniu z toalety, podawaniu lekarstw, czy towarzyszeniu w wizytach lekarskich. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że świadczona opieka jest związana bardziej z obecnością skarżącego w domu. Znaczna część wymienionych przez skarżącego czynności, jak przygotowywanie posiłków, ogrzewanie domu, to zwykłe czynności życia codziennego, które i tak musiałyby być wykonane, niezależnie od tego, czy w domu znajduje się osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Mając na uwadze zakres niesionej matce pomocy wyjaśnienia wymaga,
że skarżący jest osobą, która z racji wieku oraz niewykazania jakichkolwiek przeciwskazań zdrowotnych jest w stanie podjąć zatrudnienie. Poza tym skarżący przy sprawowaniu pomocy korzysta ewidentnie z pomocy pozostałych domowników,
co pozwala stwierdzić, że jego nieustanna obecność przy schorowanej matce nie jest absolutnie niezbędna. Tym samym nie istnieją w świetle materiału dowodowego sprawy obiektywne okoliczności, które uniemożliwiają skarżącemu aktywizację na rynku pracy.
Sąd podziela przy tym stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 26 kwietnia 2021 r. (sygn. III SA/Kr 1065/20; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym wskazano, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz skarżącego jeszcze inne dzieci, zamieszkujące w nieznacznej odległości od tej osoby, to mogą one wspomóc skarżącego w opiece nad nią. Podkreślić należy bowiem, że stosownie do treści art. 129 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359) krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Okoliczność ta ma również znaczenie dla oceny, czy wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne ma jakąkolwiek możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Czynności skarżącego związane z opieką nad matką rozpatrywane kompleksowo nie są zatem, jak zasadnie uznał organ odwoławczy, czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie przez skarżącego (ur. 27 maja 1977 r.) jakiejkolwiek pracy. Należy mieć przy tym na uwadze, że gro wykonywanych czynności składają się de facto na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego. Są więc czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Z ustaleń poczynionych w sprawie bezspornie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawną matką,
w świetle zasad doświadczenia życiowego, jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Nie kwestionując złego stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności jej wsparcia (do czego skarżący jest zobowiązany zgodnie z regulacjami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy), należy podkreślić za organem odwoławczym, który nie zanegował faktu wsparcia chorej matki przez skarżącego, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej i wyłącznej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że skarżący z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, ma możliwość, na tle stwierdzonej w wywiadzie środowiskowym częściowej samodzielności matki, podjęcia pracy. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką,
jak i kwestii związanych z jej stanem zdrowia oraz możliwością samodzielnego funkcjonowania w określonych sferach życia. Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy wziął pod uwagę nowe okoliczności faktyczne, które zaistniały w sprawie po przebyciu prze matkę skarżącego udaru niedokrwiennego. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która zawiera w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne wydanego rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.
W skardze z kolei nie zawarto jakichkolwiek argumentów pozwalających na podważenie zasadności wydanych rozstrzygnięć. Argumentacja uzasadnienia skargi ograniczona została do przytoczenia przepisów prawa materialnego i prostego zaprzeczenia poczynionym przez organy ustaleniom oraz wyciągniętym na ich podstawie prawidłowym wnioskom.
Uznawszy zatem zarzut podniesiony w skardze za niezasadny, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak
w sentencji wyroku.
Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło