III SA/Gd 82/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Wojewody z dnia 22 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 22 października 2013 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej J. F. kwotę 374 (trzysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może zostać wykonana. Wojewoda decyzją z dnia 22 listopada 2013 r. po rozpatrzeniu odwołania J. F. od decyzji Prezydenta z dnia 22 października 2013 r. nr [...], orzekającej o wymeldowaniu J. F. z pobytu stałego z lokalu nr 62 A przy ul. w G. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podał m.in., że postępowanie w sprawie wymeldowania wszczęto na wniosek A. w W. Zarządu Okręgowego w G., wieczystego użytkownika nieruchomości. Organ I instancji ustalił, że J. F. opuściła przedmiotowy lokal z powodu braku właściwych warunków do zamieszkiwania oraz chorobę męża, J. F. i matki, A. J.. Lokal jest zagrzybiony, nieogrzewany, zniszczony na skutek włamania do którego doszło w 2012 r. (wybite okno), od lutego 2013 r. lokal jest pozbawiony wody, zamkniętej w związku z pęknięciem rur. Oględziny lokalu potwierdziły, że lokal nie jest używany, m.in. z uwagi na brak rzeczy świadczących o zamieszkiwaniu w nim osób, odłączenie urządzeń i zły stan techniczny. J. F. uzależnia swój powrót do mieszkania od przeprowadzenia przez A. ZO w G. niezbędnego remontu. Zaznaczyła, że obecnie wraz z mężem czasowo przebywa w mieszkaniu córki w G., jednak jej centrum życiowym jest lokal przy ul. 62 A w G., gdzie przebywa średnio jeden, dwa razy w miesiącu i gdzie, jak oświadczyła, znajdują się wszystkie jej rzeczy osobiste, meble i sprzęty. Do 2010 r. J. F. wraz z rodziną zamieszkiwała w lokalu na podstawie kolejnych umów najmu, użyczenia i użytkowania lokalu. Umowy te kilkakrotnie były wypowiadane przez A., jednak po porozumieniu z rodziną dochodziło do podpisania kolejnej. Kiedy w 2010 r. rodzina zaczęła wysuwać roszczenia o przeprowadzenie remontu, A. OZ w G. wypowiedział im umowę i wniósł do sądu powszechnego sprawę o wydanie nieruchomości. J. F. oświadczyła, że nie zgadza się z twierdzeniem, iż A. nie jest w stanie wyremontować zajmowanego przez rodzinę lokalu, a szczególnie dlatego, że budynek jest podzielony na dwie części i jest remontowany, jednak zawsze z wyłączeniem sporego lokalu. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę dla organu I instancji do wydania decyzji o wymeldowaniu J. F. z miejsca pobytu stałego. Sam fakt, że w określonym mieszkaniu znajdują się rzeczy osobiste należące do danej osoby nie może, w ocenie organu, przesądzać określonego rozstrzygnięcia w sprawie. Wbrew twierdzeniom strony, lokal nie jest jej centrum życiowym. Jednocześnie J. F. sama przyznała, że nie zamieszkuje w lokalu od około roku, a oświadczenie o powrocie do spornego mieszkania po przeprowadzeniu remontu przez A. nie może wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. Rozstrzygnięcia w sprawach meldunkowych nie mogą być bowiem uzależnione od zdarzeń przyszłych. W odwołaniu J. F. wskazała na krzywdzący charakter zaskarżanej decyzji i dodała, że od 1953 r. - tj. od kiedy jej rodzina zamieszkuje w lokalu na podstawie umowy zawartej z Zarządem B. w G. - administrator nigdy nie przeprowadził żadnych remontów, doprowadzając część budynku do stanu technicznego, w którym się obecnie znajduje (dziury w ścianach, dachu, rynnach, zawilgocenie i zagrzybienie lokalu). W 2008 r. rodzina skarżącej samodzielnie przeprowadziła remont generalny w całym mieszkaniu. Na skutek zaniedbań administratora członkowie rodziny nie mogą zamieszkiwać w spornym budynku, również z uwagi na to, że część z nich to starsze i schorowane osoby. Zamiarem wszystkich zameldowanych pozostaje jednak stały pobyt w spornym lokalu, co wyłącza możliwość zastosowania w sprawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ II instancji nie uwzględnił odwołania z następujących przyczyn: W postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie za podstawę decyzji przyjmuje się przesłankę określoną w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazany artykuł stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się; ponadto utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazuje, że przedmiotowe opuszczenie musi mieć charakter trwały i dobrowolny. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na okoliczność niezamieszkiwania J. F. w miejscu pobytu stałego. Oględziny lokalu potwierdziły także bezsprzecznie zły stan techniczny lokalu. Złożone w sprawie wyjaśnienia tj., oświadczenie, że rodzina powróci do lokalu, gdy zostanie on wyremontowany, potwierdziły zaś powody opuszczenia miejsca zamieszkania. J. F. wskazywała bowiem, że decyzję o opuszczeniu lokalu podjęła z własnej woli z uwagi na to, że stan zdrowia męża - J. F. i matki - A. J., nie pozwalał na zamieszkiwanie w lokalu będącym w tak złym stanie technicznym. Jak wynika z wyjaśnień A. ZO w G., związek nie dysponuje środkami finansowymi, które można byłoby przeznaczyć na remont spornego lokalu, dlatego roszczenie rodziny w tej kwestii nie zostanie spełnione. Rodzinie nie przysługuje prawo najmu, a właściciel spornej nieruchomości nie jest zainteresowany przeprowadzeniem remontu. Co istotne, chce odzyskać nieruchomość, w związku z czym zainicjował przed sądem postępowanie o jej wydanie. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy wskazał, że sam zamiar zamieszkiwania w lokalu, uzależniony od przeprowadzenia przez właściciela remontu, nie może być przesłanką uzasadniającą zmianę decyzji organu I instancji. Zamiar przebywania w spornym lokalu musiałby być bowiem połączony z przebywaniem odwołującej się w miejscu pobytu stałego i koncentrowaniem tam swoich interesów życiowych, czego nie stwierdzono w przedmiotowej sprawie. Podkreślono, że zawarte w odwołaniu zarzuty skupiły się na wskazaniu okoliczności, które doprowadziły rodzinę do opuszczenia lokalu - a zatem na złym stanie technicznym i braku dobrej woli właściciela do przeprowadzenia remontu. Z tego względu kwestie te nie mogły mieć wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Ponadto, gdyby J. F. miała zamiar stałego zamieszkiwania w lokalu, mogłaby sama doprowadzić go do stanu używalności, zatem jej decyzję o opuszczeniu lokalu uznano za trwałą i dobrowolną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. F. zarzuciła, że decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 77 § 1 Kpa - wobec czego wniosła o jej uchylenie. W ocenie skarżącej organy oparły rozstrzygnięcie na błędnym ustaleniu, że skarżąca trwale opuściła miejsce pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, pomimo, że okoliczność ta nie została potwierdzona żadnym obiektywnym dowodem. Zeznania świadków nie dają podstawy do ustalenia, że skarżąca opuściła lokal dłuższy czas temu. Faktycznie opuszczenie lokalu przez skarżącą nie wiązało się z trwałym zamiarem pobytu w innym lokalu, a było podyktowane wyłącznie złym stanem technicznym lokalu, który nie spełnia standardów mieszkaniowych, co stało się powodem czasowego opuszczenia go przez skarżącą, co uczyniła pozostawiając w lokalu prawie wszystkie swoje rzeczy. Skarżąca boryka się z problemami zdrowotnymi swego męża i matki jak i finansowymi. Dlatego zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że mogłaby sama doprowadzić lokal do stanu używalności, jest dla skarżącej wysoce krzywdzące. Pomimo zaistniałej sytuacji skarżąca wraz z rodziną podjęła działania w celu wyremontowania lokalu, zwracając się z wnioskiem o przywrócenie należytego stanu technicznego do A. Organy dokonały błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Fakt, iż J. F. przebywa w chwili obecnej w mieszkaniu córki w G. nie może stanowić podstawy do uznania, że z własnej woli opuścił lokal, skoro ma zamiar pobytu stałego właśnie w lokalu przy ul. 62A w G. Organ odwoławczy nie ustosunkował się do podniesionych w tym kontekście zarzutów odwołania. W skardze podkreślono, że A. wszczynając postępowanie o wymeldowanie, oświadczyło, że skarżąca nie mieszka w spornym lokalu, a jednocześnie zainicjowało postępowanie przed sądem, w którym domaga się nakazania skarżącej opuszczenia i opróżnienia lokalu przy ul. 62A w O. Fakt ten świadczy w ocenie strony o tym, że twierdzenia A. zostały bezkrytycznie zaakceptowane przez organy, a nie mogły stanowić postawy prawidłowych ustaleń faktycznych. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odpowiedź na skargę złożył także uczestnik postępowania, A. OZ w G.. Związek wyjaśnił, że sprawa o wydanie lokalu została zainicjowana jeszcze w czasie, kiedy rodzina zamieszkiwała lokal i sama sądownie starała się o ustalanie prawa najmu do lokalu, lecz żądanie to zostało oddalone. A. ZO w G. wskazał, że od wielu lat stara się o odzyskanie lokalu od rodziny. Ponieważ pomimo wielu wezwań rodzina odmawiała dobrowolnego wydania nieruchomości, sprawa została skierowana na drogę sądową. Fakt sporu sądowego, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie może stanowić postawy do oceny kwestii jej zamieszkiwania w lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje (orzeczenia) pod kątem ich zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 134 § 2 cyt. ustawy, Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga J. F. jest uzasadniona albowiem zaskarżone decyzje podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego. Przywołany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji Wojewody przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania, stanowi, że: organ gminy wydaje na wniosek strony (właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu) lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zatem dla prawidłowego orzeczenia o wymeldowaniu J. F. z lokalu przy ul. 62A w G. niezbędne było ustalenie, że J. F. w chwili orzekania w lokalu tym nie zamieszkuje i opuściła trwale i dobrowolnie wskazany lokal. Ze względu na rejestracyjny charakter zameldowania, ustalenia dotyczyć mają czasu poprzedzającego bezpośrednio decyzję o wymeldowaniu. Należy przy tym pamiętać, że fakt zameldowania ma charakter ewidencyjny, rejestracyjny i powinien odzwierciedlać istniejący stan faktyczny, wskazywać aktualne miejsce pobytu osób i tylko tym celom ma służyć. W niniejszej sprawie, wbrew stanowisku organów, okoliczności niezbędne do orzeczenia o wymeldowaniu ze spornego lokalu J. F. nie zostały stwierdzone w postępowaniu dowodowym poprzedzającym podjęcie decyzji. W szczególności, wbrew twierdzeniu organów, z przeprowadzonych czynności dowodowych nie wynika, że w czasie poprzedzającym podejmowanie decyzji o wymeldowaniu przez organy I i II instancji, J. F. sporny lokal w G. opuściła w sposób, o jakim mowa w zacytowanym przepisie ustawy o ewidencji ludności. W przedstawionych sądowi aktach postępowania administracyjnego znajdują się następujące dowody świadczące o tym, że J. F. w przedmiotowym lokalu nie przebywa jedynie czasowo, bez zamiaru opuszczenia tego lokalu na stałe: - oświadczenia skarżącej J. F. z dnia 10 maja 2013 r. informujące, że J. F. nie zamieszkuje przy ul. G. ze względu na stan techniczny lokalu i stan zdrowia męża skarżącej – J. F. oraz, że jest to stan przejściowy, bowiem skarżąca chciałaby wrócić do swego "centrum życiowego", za które uważa mieszkanie w G. (k-40 akt adm.), - kopia zawiadomienia o posiedzeniu Sądu Rejonowego zaplanowanego w dniu 19 lipca 2013 r. w sprawie A. OZ w G. p-ko A. J., J. F., J. F. i Ł.F. w sprawie [...] o wydanie nieruchomości, (k-33 akt adm.; - kopia oświadczenia A. L., przedstawiciela A. OZ w G., z którego wynika, m.in., że w toku są sprawy zarówno o wydanie lokalu jak i – z powództwa wzajemnego – o ustalenie istnienia stosunku najmu( k-43 akt adm.); - kopia oświadczenia T. S., przedstawicielki A. OZ w G., z którego wynika, m.in., że rodzina F. ma klucze do spornego lokalu ( k-42 akt adm.); - plik pism procesowych obu stron potwierdzających toczące się sprawy przed sądem powszechnym (k-44do 97 akt adm.); - oświadczenie J. F., złożone przed organem I instancji w dn. 31.07.2013 r., z którego wynika, m.in., że skarżąca przygotowywała (wietrzyła) sporne mieszkanie przed planowaną przez sąd powszechny wizją lokalną w sierpniu 2013 r., udostępniała kominiarzowi dostęp do komina, bywa w lokalu ( k-99 akt adm.); - protokół z oględzin lokalu (k-107-114 akt adm.). Z przytoczonych przykładowo dokumentów, podobnie jak z całego materiału dowodowego sprawy wynika, że zamiarem skarżącej nie jest trwałe opuszczenie spornego lokalu, lecz – wręcz przeciwnie – uzyskanie do niego tytułu prawnego, co pozwoliłoby w przyszłości ewentualnie egzekwować od właściciela poprawienie stanu technicznego części budynku, w którym położony jest lokal. O braku trwałości i dobrowolności opuszczenia mieszkania świadczy również i to, że w 2008 r. rodzina skarżącej przeprowadziła remont generalny zajmowanego mieszkania. Przeprowadzona analiza materiału dowodowego sprawy ma na celu wykazanie, że zgromadzenie i ocena materiału dowodowego w sprawie, dokonane przez organy orzekające, w tym w szczególności organ I instancji, nastąpiło wadliwie, z uchybieniem przepisom art.7,8,10,75 § 1,77§ 1 i 80 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy. Nieprawidłową decyzję organu I instancji utrzymano w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody . Przedstawione fakty uzasadniają ocenę, iż w opisywanej sprawie organy obu instancji dokonały nieprawidłowego zastosowania przepisu do ustalonego stanu faktycznego sprawy, albowiem na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego brak było podstaw do przyjęcia, że bezpośrednio przed podjęciem decyzji przez organ I instancji ( tj. przed dniem 22 października 2013 roku) J. F. w sposób trwały i dobrowolny opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Prawidłowe stosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności wymaga, by, przed podjęciem decyzji o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego w określonym lokalu, zostało ustalone w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, iż osoba ta przedmiotowy lokal opuściła dobrowolnie w sposób trwały. Stanowisko takie było i jest konsekwentnie przyjmowane w orzecznictwie sądowym i administracyjnym (por. np. wyrok WSA w Warszawie w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 600/05 z dnia 22.09.2005 r., LEX nr 192912: "2. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych"; oraz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.08.2005 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 506/05, LEX nr 192004: "Ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu przez uczestnika postępowania nie jest wyłączone z właściwości orzekającego w sprawie meldunkowej organu administracji"; a nadto: wyrok NSA w Warszawie z dnia 17.03.2003 r. w sprawie V SA 2323/02, LEX nr 159183: "Prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01)" i inne. W tym miejscu podkreślić należy, że zgodnie z przepisami art. 6 ust. 1 omawianej ustawy o ewidencji ludności (...) pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Skarżąca podczas trwania postępowania konsekwentnie twierdziła, że omawiane mieszkanie przy ul. 62A w G. jest miejscem, w którym skarżąca zamieszkuje i ma zamiar stale zamieszkiwać. Z uwagi na treść przytoczonego przepisu art. 6 ust. 1 u.e. deklarowany zamiar skarżącej nie może być pomijany przez organy orzekające przy analizowaniu materiału dowodowego sprawy jak również i to, że z akt sprawy nie wynika, by J. F. była kiedykolwiek zameldowana na pobyt stały w jakimkolwiek innym miejscu niż przy ul. 62A w G., a organy nie sprawdziły czy mieszkanie córki, w którym skarżąca przebywa, by opiekować się ciężko chorym ( m. inn. dializowanym) mężem, jest mieszkaniem, w którym miałyby się "koncentrować interesy życiowe J. F.". Kwestie prawa do używania lokalu, sporne pomiędzy rodziną J. i F., a A., nie mogą wpływać na podjęcie, na tym ich etapie, decyzji o wymeldowaniu. Zameldowanie nie rodzi co prawda żadnych uprawnień do zajmowania danego lokalu, ale z faktu zameldowania wynika domniemanie prawa do przebywania w danym miejscu (lokalu). Przedstawione fakty uzasadniają stwierdzenie, że decyzje organów obu instancji w tej sprawie podjęte zostały z naruszeniem przepisów art. 7, 8, 9, 77 §1, 80, 107 § 1 i 3 kpa i art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a uchybienia tym przepisom miały istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 ustawy, a orzeczenie zawarte w pkt. 3 sentencji wyroku podjęto na podstawie art. 152 tej ustawy. Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy o wymeldowanie J. F. z opisywanego lokalu organy wezmą pod uwagę powyższe stwierdzenia sądu oraz przeprowadzą prawidłową ocenę materiału dowodowego w sprawie prowadzonej na wniosek A. –Z.O. w G. Podjęta decyzja winna zawierać prawidłową ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy uwidocznioną w uzasadnieniu do decyzji.