III SA/Gd 840/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 10 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: umorzyć postępowanie. T. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 10 sierpnia 2017 r. (nr [...]) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W dniu 19 października 2018 r. ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik wniósł o umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu wskazując, że skarżąca zmarła w dniu 5 października 2018 r. Do wniosku dołączono kopię odpisu skróconego aktu zgonu T. W. W dniu 31 października 2018 r. córka skarżącej przesłała do tut. Sądu oryginał odpisu skróconego aktu zgonu skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba, że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. W doktrynie wskazuje się, że choć w prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa, to jednak w niektórych przypadkach takie następstwo prawne może wynikać z przepisów prawnych, jak również mogą występować też takie sytuacje faktyczne, kiedy określone prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej mogą dotykać sfery prawnej innego podmiotu. W odniesieniu do takich sytuacji Sąd musi ocenić, czy w przypadku śmierci skarżącego, będącego adresatem zaskarżonego aktu lub czynności, wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego osób zgłaszających swój udział w miejsce spadkodawcy (por. T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Wyd. 5, Warszawa 2012, s. 834). W ocenie Sądu taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji organy orzekały w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 471 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 kwietnia 2017 r.). W tym kontekście należy wskazać, że Sąd podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie, iż kara pieniężna wymierzona przez organ administracji publicznej w drodze decyzji nie wchodzi do spadku, ponieważ nie posiada "charakteru należności cywilnoprawnej" (por. uchwała SN z dnia 24 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 70/92, z glosą Z. Leońskiego opubl. OSP 1993/3/56; a także E. Kruk "Sankcja administracyjna" Wyd. UMCS, Lublin 2013, s. 240). W postanowieniu z dnia 29 marca 2018 r. (sygn. akt V SA/Wa 4353/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że "kara pieniężna jako instrument władztwa administracyjnego jest skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Tego rodzaju odpowiedzialność administracyjna konkretyzuje się w przypadku naruszenia prawa lub obowiązków nałożonych na określony podmiot. Kara administracyjna stanowi środek przymusu służący zapewnieniu realizacji wykonawczo-zarządzających zadań administracji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 stycznia 2007 r. o sygn. akt P 19/06). Obowiązek uiszczenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych ma więc bez wątpienia charakter publicznoprawny. Powstanie tego obowiązku jest konsekwencją stwierdzenia naruszenia prawa. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa przez dany podmiot, organ jest zobligowany nałożyć przewidzianą przepisami prawa karę pieniężną. W takiej sytuacji między organami administracji publicznej a podmiotem, wobec którego stwierdzono naruszenie przepisów prawa, nawiązuje się stosunek administracyjnoprawny. Treść tego obowiązku ściśle regulują przepisy prawa materialnego administracyjnego. W prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa. Innymi słowy, prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym nie podlegają dziedziczeniu na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Przejście tych praw i obowiązków na następców prawnych, którzy są jednocześnie spadkobiercami w rozumieniu prawa cywilnego mogą przewidywać wyłącznie przepisy szczególne z zakresu szeroko rozumianego prawa administracyjnego (np. art. 97 Ordynacji podatkowej), co nie oznacza jednak, że te prawa i obowiązki wchodzą w skład spadku (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2011 r. o sygn. akt II OSK 524/10). Niemniej jednak pamiętać trzeba, iż mogą również występować takie sytuacje faktyczne, kiedy określone prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej mogą dotykać sfery prawnej innego podmiotu. W odniesieniu do takich sytuacji sąd musi ocenić, czy w przypadku śmierci skarżącego, będącego adresatem zaskarżonego aktu lub czynności, wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego osób zgłaszających swój udział w miejsce spadkodawcy". Wobec powyższego, zarządzeniem z dnia 7 listopada 2018 r. zwrócono się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o wskazanie czy wymierzona skarżącej kara pieniężna w wysokości 24.000 zł została uiszczona. Jak wynika z odpowiedzi organu z dnia 8 listopada 2018 r., kara pieniężna orzeczona decyzją Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 17 stycznia 2017 r. (nr [...]) nie została uiszczona ani w całości ani w części. W konsekwencji oznacza to, że ewentualni spadkobiercy T. W. nie nabyli uprawnienia do zwrotu kwoty równoważnej nałożonej kary pieniężnej, gdyż do jej uiszczenia przed jej śmiercią nie doszło. Mając to na uwadze należało przyjąć, że w niniejszej sprawie udziału w postępowaniu sądowym nie mogła zgłosić osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania, ponieważ brak jest takiej osoby w niniejszym postępowaniu (por. postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 1064/14). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.