III SA/Gd 89/07
WyrokWSA w Gdańsku2007-06-27
Skład orzekający: Anna Orłowska, Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Marek Gorski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Państwowa Inspekcja Pracy ma kompetencje do samodzielnego ustalenia, czy zdarzenie stanowi wypadek przy pracy w rozumieniu przepisów prawa pracy, czy też jest to kwestia prejudycjalna należąca do wyłącznej kompetencji sądu pracy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy Państwowej Inspekcji Pracy nie wykazały w sposób wystarczający, że prace wykonywane w chwili wypadku miały charakter pracy świadczonej w ramach stosunku pracy na rzecz Spółki. Brak było jednoznacznych dowodów na istnienie polecenia służbowego wykonania prac przy posesji prywatnej A. G. w ramach stosunku pracy. W związku z tym, organy nie miały podstaw do skierowania nakazu do Spółki.Stan faktyczny
Okręgowy Inspektor Pracy nakazał Spółce "A" ustalenie i udokumentowanie okoliczności zbiorowego, śmiertelnego wypadku przy pracy, w którym zginął F. H. Spółka odwołała się, twierdząc, że zdarzenie nie stanowiło wypadku przy pracy i nie miało związku ze stosunkiem prawnym łączącym ją ze zmarłym, ponieważ prace były wykonywane prywatnie na rzecz osoby fizycznej. Organ odwoławczy utrzymał nakaz w mocy, uznając, że charakter pracy osób zatrudnionych przez Spółkę na podstawie umów cywilnoprawnych nie różnił się od pracy na podstawie umów o pracę, a zdarzenie nastąpiło w związku z pracą na polecenie przełożonego. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając organom przekroczenie uprawnień i samodzielne rozstrzygnięcie kwestii prejudycjalnej stosunku pracy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Okręgowego Inspektora Pracy oraz poprzedzający ją nakaz Państwowej Inspekcji Pracy, zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej Spółki i orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz NSA Marek Gorski ( spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o. o. w G. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy [...] z dnia 21 grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nakazu ustalenia i udokumentowania okoliczności i przyczyny zbiorowego, śmiertelnego wypadku przy pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 6 listopada 2006 r. nr [...]; 2. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy [...] na rzecz skarżącej Spółki kwotę 257,00 ( dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Okręgowy Inspektor Pracy [...] nakazem z dnia 6 listopada 2006 r. nr rej. [...] działając na podstawie art. 9 pkt 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 124 poz. 1362 ze zm.) nakazał Przedsiębiorstwu Budowlanemu "A" Sp. z o. o. w G. ustalić i udokumentować okoliczności i przyczyny zbiorowego, śmiertelnego wypadku przy pracy zaistniałego w dniu 16 czerwca 2006 r. w G. przy ul. [...], w wyniku którego M. P. został częściowo przysypany ziemią, a F. H. poniósł śmierć na miejscu.
P.B. "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. (zwana dalej również Spółką) odwołała się od tej decyzji zarzucając jej naruszenia art. 8, 9 i 21 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez nakazanie czynności dotyczących zdarzenia, które nie stanowi wypadku przy pracy w rozumieniu ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 744 ze zm.), oraz powstało bez związku ze stosunkiem prawnym łączącym zmarłego F. H. z odwołującą się Spółką.
Zdaniem odwołującej się, inspektor pracy arbitralnie i w sposób nieuprawniony uznał, iż F. H. był jej pracownikiem. Sprawa nie została w pełni wyjaśniona i powinna być poprzedzona orzeczeniem sądowym, które przesądzałoby że F. H. był pracownikiem Spółki. Ponadto brak było związku czynności wymienionego, podczas których nastąpiło zdarzenie, z czynnościami objętymi zawartą przez niego umową zlecenia. Z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż prace wykonywane przez D. G. i M. P. oraz F. H. były zlecone prywatnie przez A. G.. Sam wypadek nie miał miejsca na terenie przedsiębiorstwa. Materiał zebrany w sprawie jest niepełny, a co więcej inspektorzy pracy utrudniali zapoznanie się z nim przedstawicielowi Spółki.
Okręgowy Inspektor Pracy [...] decyzją z dnia 21 grudnia 2006 r. nr [...] działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 124, poz. 1362 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy w art. 8 ust. 11a) upoważnia inspektorów pracy do wnoszenia powództwa, a za zgodą zainteresowanej osoby – uczestniczenia w postępowaniu przed sądem pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy, jeżeli łączący strony stosunek prawny, wbrew zawartej między stronami umowie, ma cechy stosunku pracy. Należy jednak uznać, iż jest to uprawnienie fakultatywne i inspektor pracy ma prawo do podejmowania innych działań w formie władczej, o ile ustalenia z kontroli w sposób bezsporny i jednoznaczny wskazują na naruszenie przepisów prawa pracy. Odnosi się to również do możliwości skierowania wniosku o ukaranie za naruszenie art. 281 pkt 1 lub 2 K.p., wydania wystąpienia lub decyzji, jeżeli istnieją ku temu podstawy merytoryczne i prawne. Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie inspektor pracy, stwierdzając naruszenie prawa pracy tj. art. 22 § 11 K.p. jak też przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, miał prawo do wydania decyzji zmierzającej do usunięcia stwierdzonych uchybień, w zakresie nie sporządzenia przez pracodawcę dokumentacji powypadkowej w terminie ustalonym w nakazie.
Z ustaleń inspektora pracy wynika, że Spółka P.B. "A" w G. prowadzi kilka budów, a pracownicy budowlani wykonują prace zależnie od potrzeb na różnych budowach. Ich obecność potwierdzana jest doraźnymi listami obecności, które stanowią podstawę do naliczenia i wypłacenia wynagrodzenia, po czym podlegają zniszczeniu. W dniach od 10 maja do 10 czerwca 2006 r. F. H. wykonywał prace na rzecz P.B. "A" Sp. z o.o. w G. bez umowy na piśmie i bez potwierdzania na piśmie rodzaju zawartej umowy i jej warunków.
W dniu 9 czerwca 2006 r. F. H. zawarł umowę zlecenia z w/w przedsiębiorstwem, w której przedmiot zlecania określono jako "prace budowlane – operator koparki na budowie osiedla [...] w G.". Umowa została zawarta na czas określony do 30 czerwca 2006 r.
Przeprowadzający czynności kontrolne inspektor pracy stwierdził, iż charakter pracy osób zatrudnionych przez P.B. "A" Sp. z o.o. wykonywane na podstawie umów cywilnoprawnych i umów podpisanych z osobami prowadzanymi działalność na własny rachunek, niczym nie różniły się od charakteru pracy osób wykonujących pracę na podstawie umów o pracę. We wszystkich tych przypadkach osoby te wykonywały pracę w podporządkowaniu, osobiście, za wynagrodzeniem i na ryzyko pracodawcy.
Ustalono również, że pracownicy Spółki M. P. i D. G., około miesiąc przed wypadkiem zostali poinformowani przez A. G. – współudziałowca i członka rady nadzorczej P.B. "A" Sp. z o.o. w G., że będą wykonywali kanalizację sanitarną i wodociągową do jego prywatnego domu, przy ul. [...] w G. Na tydzień przed wypadkiem odbyła się narada kierowników i majstrów po której A. G. i M. G. – współudziałowiec, i członek rady nadzorczej Spółki oraz kierownik budowy przy ul. [...] w G. zakomunikowali pracownikom m.in. M. P., że wraz z D. G., będą wykonywali w dniach 16 i 17 czerwca 2006 r. instalację na budowie przy ul. [...] w G. W dniu 16 czerwca 2006 r. przed godziną 7 rano M. P. przyjechał na plac budowy przy ul. [...] w G. Następnie przyjechali A. G., D. G. i F. H. Pracownicy zostali przywiezieni na teren budowy przez kierowcę P.B. "A" Sp. z o.o., a na budowie znajdowała się koparka należąca do tego przedsiębiorstwa. Koparka została przewieziona przez F. H. – operatora, z placu budowy osiedla [...] już w dniu 13 czerwca 2006 r. W trakcie prac kanalizacyjnych zdecydowano, po uzgodnieniach z M. G., o wykonaniu studni. Trzej pracownicy pogłębiali wykop, w którym miała stanąć studnia. M. P. ręcznie pogłębiał wykop stojąc na głębokości ok. 4,2 m, sypiąc urobek na znajdującą się ok. 1 m wyżej półkę, na której stał F. H. z zadaniem przesypywania urobku w kierunku stojącej przy wykopie koparki obsługiwanej przez D. G. Ok. godziny 13:00 stojący przy wykopie D. G. zauważył, że odrywa się część bocznej ściany i krzyknął "wali się". W wyniku osunięcia się ziemi częściowo zasypany został M. P., który nie doznał obrażeń, oraz całkowicie przysypany F. H., który zmarł na miejscu wypadku.
W ocenie organu odwoławczego wypadek jakiemu ulegli F. H. i M. P. wyczerpuje wszystkie przesłanki określone w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Jest bowiem zdarzeniem nagłym, wywołanym przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w związku z pracą wykonywaną na polecenie przełożonego.
Odnośnie związku zdarzenia z pracą w P.B. "A" Sp. z o.o. organ odwoławczy stwierdził, że osoby biorące udział w zdarzeniu były zatrudnione w tym przedsiębiorstwie. Z okoliczności sprawy jasno wynika, iż P.B. "A" Sp. z o.o. w G. wykonywało działalność na rzecz A. G. jako inwestora. Założenie odwołującej się Spółki, że pracownik powinien świadczyć pracę w zakładzie pracy i pod jego kierownictwem nie jest całkowicie słuszne. Pracodawca może polecić pracownikowi wykonywanie pracy w wyznaczonym miejscu, jeżeli nie narusza to przepisów prawa pracy oraz postanowień umowy o pracę. Stanowisko takie znajduje poparcie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2001 r. I PKN 337/99 (OSNP 2001/6/186).
Ponadto Okręgowy Inspektor Pracy [...] uznał za udowodnione, iż kwestia pracy w dniu wypadku była przedmiotem rozmów na szczeblu kierowniczym, co dowodzi, iż praca ta nie była oderwana od zadań realizowanych przez przedsiębiorstwo. Okoliczność ta została stwierdzona na podstawie zeznań świadka złożonych w dniu 28 września 2006 r.
Mimo że dzień 16 czerwca 2006 r. był dla pracowników P.B. "A" Sp. z o.o. dniem wolnym od pracy, należy ocenić iż praca przy ul. [...] w G. odbywała się na polecenie pracodawcy. Przemawia za tym oficjalna forma przekazania, jak też stosunek pracowników do niej wyrażający się w obawie odmowy jej wykonania.
Wypadek nastąpił w trakcie pracy wykonywanej przy użyciu sprzętu budowlanego należącego do P.B. "A" Sp. z o.o. w G.. Sprzęt ten został sprowadzony na teren budowy na polecenie A. G., który dysponował nim w sposób wskazujący na posiadanie w tym zakres uprawnienia, zarówno wobec majątku jak i substratu osobowego przedsiębiorstwa.
Na końcu organ odwoławczy wskazał, iż inspektor pracy zastosował również inne środki prawne, tj. wystąpienie oraz wniosek o ukaranie do Sądu Rejonowego. Inspektor pracy będzie występował również w charakterze pełnomocnika przed sądem pracy w sprawie o ustalenie stosunku pracy oraz wskazanego wypadku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pełnomocnik działający w imieniu P.B. "A" Sp. z o.o., wystąpił o uchylenie decyzji obu instancji i wniósł o dopuszczenie dowodu z akt postępowania sądowego Sądu Rejonowego G.-P. [...] na okoliczność ustalenia treści stosunku prawnego łączącego F. H. i skarżącą Spółkę oraz dowodu z akt Prokuratury Rejonowej w G. na okoliczność ustalenia, że wypadek któremu uległ F. H. zaistniał bez związku z działalnością P.B. "A" Sp. z o.o.
Spółka zarzucała zaskarżonej decyzji naruszenie art. 8, 9 i 21 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez nakazanie czynności dotyczących zdarzenia, które nie stanowiło wypadku przy pracy oraz powstało bez związku ze stosunkiem prawnym łączącym ją ze zmarłym F. H.; naruszenie art. 1 i 8 w/w ustawy poprzez przekroczenie uprawnień i samodzielne rozstrzygnięcie zagadnienia prejudycjalnego, jakim jest ustalenie treści stosunku prawnego łączącego F. H. i Spółkę. Ponadto naruszenie art. 19i w/w ustawy poprzez wydanie nakazu w oparciu o ustalenia kontroli nieudokumentowane protokołem kontroli, podjęte na podstawie materiałów postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w G. w sprawie zgonu F. H., a które nie zostały skarżącej ujawnione.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż organy wydające decyzję w sprawie przyjęły na podstawie art. 22 § 11 K.p., że ofiara wypadku pozostawała ze Spółką w stosunku pracy, co jest sprzeczne z materiałem dowodowym. Zdaniem skarżącej inspektor pracy nie posiada kompetencji do samodzielnego i wiążącego dla pracodawcy ustalenia treści stosunku prawnego w niniejszej sprawie.
Skarżąca wskazała, iż równolegle toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym G.-P. [...] wskutek pozwu inspektora pracy działającego w imieniu G. H. (żony F. H.). Dopiero wyrok w tej sprawie będzie miał znaczenie dla ustalenia czy F. H. łączył stosunek pracy ze skarżącą i w jakim okresie.
W ocenie skarżącej z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że prace wykonywane przez D. G. i M. P. oraz F. H. były zlecone prywatnie przez A. G., który nie jest członkiem zarządu P.B. "A" Sp. z o.o. w G. i nie posiada uprawnienia do składania w jego imieniu oświadczeń woli. Nie był również przełożonym F. H. w okresie jego czynności wykonywanych na podstawie umowy zlecenia. Z zeznań świadków w tym A. G., D. G. i M. P. wynika, iż była to praca wykonywana prywatnie, w dniu wolnym od pracy. Organy pominęły okoliczność, że A. G. rozliczył się prywatnie z M. P. wręczając mu kwotę 200 zł. Nikt z przełożonych M. P. nie wydawał służbowego polecenia wykonywania prac w takcie których doszło do wypadku.
Mimo, że A. G. jest bratem Prezesa Zarządu P.B. "A" Sp. z o.o. to jednak nie upoważnia to do wniosku, że wymienieni pracownicy otrzymali polecenie służbowe w sprawie pracy przy budowie na ul. [...] w G. Świadczy o tym fakt, iż sami dokonywali z A. G. uzgodnień w zakresie wynagrodzenia. Ponadto miejscem uzgodnień miedzy A. G. a pracownikami biorącymi udział w wypadku, z pewnością nie była narada kierowników i majstrów, co wynika ze złożonych do akt oświadczeń.
W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w swojej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego przesłanką do skierowania wystąpienia jest stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy, oczywistym więc jest że stwierdzenie może nastąpić w wyniku dokonanych ustaleń zarówno w sferze faktów jak i prawa. W sprawie ustalenia i udokumentowania okoliczności wyżej opisanego wypadku inspektor pracy mógł samodzielnie dokonać ustaleń, bez konieczności uzyskania uprzedniego wyroku sądu pracy. Czynność nakazana pracodawcy sprowadza się do stworzenia dokumentacji powypadkowej, przy czym inspektor pracy nie określa jaka ma być treść ustaleń, ani jaki ma być wynik postępowania powypadkowego.
Celem przedmiotowego nakazu było jedynie skompletowanie materiału dowodowego w sprawie wypadku przy pracy, co jest w interesie rodziny poszkodowanego. Stanowisko skarżącej Spółki zmierzające do uchylenia decyzji prowadzi w konsekwencji do wykazania braku właściwości organów Państwowej Inspekcji Pracy i pozostawienia rodziny pracownika bez wsparcia instytucjonalnego w obliczu śmierci jej członka.
Ponadto ustalenia sądu pracy w zakresie istnienia stosunku pracy pomiędzy F. H. a Spółką, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy ponieważ przedmiotem decyzji inspektora pracy jest wykonanie czynności faktycznej o charakterze materialno-technicznym a nie prawnej. Wnioskowany przez skarżącą dowód z akt Prokuratury Rejonowej w G. również nie jest istotny, ponieważ brak winy określonej osoby nie przesądza o legalności i zasadności decyzji inspektora pracy.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w dniu 11 maja 2007 r. pełnomocnik skarżącej złożył do akt kopie następujących dokumentów:
- postanowienia Sądu Rejonowego w G. w sprawie [...] z dnia 19 kwietnia 2007 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prokuratora z dnia 8 grudnia 2006 r. o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie [...] ,
- pismo G. H. w sprawie cofnięci pozwu w sprawie [...],
- postanowienie Sadu Rejonowego G.-P. w sprawie [...] z dnia 24 kwietnia 2007 r. o umorzeniu postępowania w sprawie,
- ugodę zawartą w dniu 5 kwietnia 2007 r. pomiędzy P.B. "A" Sp. z o. o. w G., A. G. a G. H.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Sądy administracyjne zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z obowiązującym w chwili orzekania brzmieniem art. 234 § 1 Kodeksu pracy, w razie wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie, zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym i ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn wypadku oraz zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom. Pracodawca jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić właściwego inspektora pracy i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy (§ 2).
Na podstawie art. 237 Kodeksu pracy zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 1998 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobu ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy (D.U. Nr 115, poz. 744 ze zm.). Nakazuje ono pracodawcy zabezpieczyć miejsce wypadku oraz powołać zespół powypadkowy.
Pojęcie wypadku przy pracy zostało zdefiniowane w ustawie z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 ze zm.). Zgodnie z art. 3 tej ustawy za wypadek przy pracy uważa się zdarzenie:
a) nagłe,
b) wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć,
c) które nastąpiło w związku z pracą.
Dla uznania zdarzenia za wypadek przy pracy muszą wystąpić wszystkie te trzy elementy. Związek zdarzenia z pracą oznacza, że wypadek musi zaistnieć: podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych; podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia lub w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy (por. Komentarz do art. 234 kodeksu pracy U. Jackowiak (red.), M. Piankowski, J. Stelina, W. Uziak, A. Wypych-Żywicka, M. Zieleniecki, Kodeks pracy z komentarzem, Fundacja Gospodarcza, 2004, wyd. IV.)
W rozpatrywanej sprawie niesporne są okoliczności opisanego wyżej zdarzenia z dnia 16 czerwca 2006 r., w następstwie którego nastąpiła śmierć F. H. Poza sporem pozostaje także istnienie umowy zlecenia między Spółką a F. H. oraz ustawowe upoważnienie organów Państwowej Inspekcji Pracy do wydawania nakazów oraz wystąpień, wynikające z art. 21 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.).
Kluczowym zagadnieniem w sprawie jest ustalenie w jakim charakterze wykonywał pracę F. H., D. G. i M. P. w chwili opisanego wypadku. Czy prace przy ul. [...] w G. wykonywali w ramach działalności P.B. "A" Spółka z o. o. w G., czy też była to tzw. "fucha" w trakcie której używano sprzętu Spółki.
Z przepisów cytowanych wyżej jednoznacznie wynika, że nakaz dotyczący udokumentowania okoliczności wypadku przy pracy spoczywa na pracodawcy. To pracodawca jest zobowiązany do powołania zespołu powypadkowego. W związku z tym nakaz taki może być skutecznie adresowany jedynie do pracodawcy. Również w ramach umowy zlecenia może nastąpić zdarzenie uznawane za wypadek przy pracy, o czym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
W niniejszej sprawie organy Państwowej Inspekcji Pracy uważają, iż zdarzenie w skutek którego zmarł F. H. nastąpiło w trakcie istnienia stosunku pracy i w ramach tego stosunku. Od początku strona skarżąca kwestionowała te twierdzenia, podnosząc iż prace wykonywane na rzecz A. G. przy ul. [...] w G. były wykonywane poza umową zlecenia zawartą miedzy Spółką a F. H.
Zgodnie brzemieniem art. 22 § 11 K.p. i ugruntowanym orzecznictwem sądowym o tym, iż łączący strony stosunek prawny jest stosunkiem pracy nie przesądza jego nazwa ale cechy wskazane w art. 22 § 1 K.p. Za cechę konstytutywną dla stosunku pracy należy uznać wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy (pracy podporządkowanej). Dla stwierdzenia, że występuje ona w treści stosunku prawnego wskazuje się na takie elementy jak: określony czas pracy i miejsce wykonywania czynności, podpisywanie listy obecności, podporządkowanie pracownika regulaminowi pracy oraz poleceniom kierownictwa co do miejsca, czasu i sposobu wykonywania pracy oraz obowiązek przestrzegania norm pracy, obowiązek wykonywania poleceń przełożonych (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2005 r. I UK 68/05, pub. Wokanda 2006/4/26). Stosując te reguły do rozpatrywanej sprawy inspektor pracy winien ustalić, czy prace przy nieruchomości A. G. były wykonywane pod kierownictwem przedstawiciela Spółki (kierownika, osoby upoważnionej).
Należy mieć na uwadze, iż art. 10 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy przewidywał, że w sprawach rozstrzyganych decyzjami administracyjnymi przez inspektora pracy, w zakresie nie uregulowanym innymi przepisami, zastosowanie mają regulacje zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego. Wynika z tego m.in., że w sprawie miały zastosowanie art. 7 i 77 k.p.a., które nakładają na inspektora pracy obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W ocenie Sądu nie zostało wykazane przez organy, jaki charakter miały prace wykonywane w chwili wypadku. Tzw. "fuchy" są dość rozpowszechnione w branży budowlanej. Uwaga ta ma zastosowanie zarówno do zmarłego F. H. jak i do D. G. oraz M. P.
W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu czy pisma zawierającego informację, iż skarżąca zleciła pracę na ul. [...] w G. Dowodem takim mogą być zeznania świadków, które jednak nie są zbieżne i na tyle przekonywujące, aby uznać, że wypadek nastąpił w trakcie wykonywania pracy na rzecz Spółki. Zebrany materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne twierdzenie, iż wypadek nastąpił w czasie wykonywania prac zleconych przez Spółkę.
Nie może być argumentem rozstrzygającym fakt, iż praca była wykonywana za pomocą sprzętu należącego do Spółki, należy zauważyć, iż A. G. jest współwłaścicielem Spółki i bratem Prezesa Zarządu. Sprawa wykorzystania tego sprzętu była następnie przedmiotem postępowania wyjaśniającego w przedsiębiorstwie. Znajdujące się w aktach sprawy administracyjnej pisma świadczą, iż A. G. samowolnie korzystał ze sprzętu.
Sąd zwraca uwagę, iż organ drugiej instancji nie podjął żadnych czynności wyjaśniających w sytuacji, gdy strona wyraźnie wskazywała na wątpliwości co do ustaleń organu I instancji oraz na sprzeczności w ustaleniach protokołu kontrolnego z zeznaniami i oświadczeniami pracowników.
W ocenie Sądu, zestawienie faktów, iż osoby uczestniczące w wypadku były zatrudnione przez Spółkę i znały się z tego tytułu, oraz że A. G. jest udziałowcem i członkiem rady nadzorczej Spółki, nie jest wystarczające dla stwierdzenia, iż prace przy ul. [...] w G. odbywały się w ramach stosunku pracy, a Spółka jest zobowiązana ustalić i udokumentować przyczyny oraz okoliczności wypadku.
Sąd nie przesądzając, iż zdarzenie nie miało charakteru wypadku przy pracy wykonywanej na rzecz Spółki, uznaje jednak ustalenia organów za niewystarczające do jednoznacznego stwierdzenia, iż prace przy [...] w G. wykonywane na rzecz A. G. odbywały się na podstawie stosunku pracy łączącego uczestników zdarzenia ze Spółką. W szczególności, iż osoby te otrzymały polecenie służbowe wykonania prac przy posesji A. G. Tylko takie ustalenia, poparte przekonywującym materiałem dowodnym, upoważniałyby do skierowania przedmiotowego nakazu do P.B. "A" Sp. z o. o. w G.
Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organy Państwowej Inspekcji Pracy będą zobowiązane do uwzględnienia powyższych rozważań, w szczególności do jednoznacznego ustalenia, iż zdarzenie nastąpiło przy wykonywaniu pracy przez pracowników P.B. "A" Sp. z o. o. w G. w ramach stosunku pracy.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło