III SA/Gd 91/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu w dniu 23 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 21 stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2008 r. (data stempla pocztowego), uzupełnionym na urzędowym formularzu w dniu 30 czerwca 2008 r. K. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe pozostając jednocześnie na utrzymaniu ojca, nie posiada jakichkolwiek nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych, nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący oświadczył we wniosku, że zatrudnia profesjonalnego pełnomocnika, któremu nie płaci wynagrodzenia. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu stwierdził, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 lipca 2008 r., doręczonym w dniu 31 lipca 2008 r. wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania wskazanych tam dokumentów ilustrujących sytuację materialną skarżącego. Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, do dnia wydania orzeczenia skarżący nie nadesłał jakichkolwiek żądanych dokumentów ani oświadczeń. Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzono, iż skarżący nie udowodnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, gdyż w zakreślonym terminie nie nadesłał żadnego z wymaganych dokumentów, obrazujących jego sytuację finansową. Nadto wskazano, iż podnoszona we wniosku okoliczność ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru – w świetle powołanego art. 246 § 3 cyt. ustawy - wyklucza wprost możliwość ustanowienia dla strony zastępstwa prawnego w ramach instytucji prawa pomocy. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł sprzeciw wskazując, że pismem z dnia 3 września 2008 r. odpowiedział na polecenie postawione w piśmie Sądu z dnia 4 lipca 2008 r. Z treści sprzeciwu wynika również, że skarżący nie wykonał w terminie zarządzenia Sądu, bowiem był chory. W piśmie z dnia 3 września 2008 r. skarżący wyjaśnił, że: 1) nie posiada odpisów zeznań podatkowych, bo nie ma przychodów i nie rozlicza się w urzędzie skarbowym, 2) nie posiada rachunków bankowych, maklerskich i innych, 3) nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego, 4) nie posiada żadnego źródła utrzymania, 5) otrzymał z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jesienią 2007 r. jednorazową wypłatę 2000 zł, 6) prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 89 letnim ojcem, którym się opiekuje i który otrzymuje emeryturę w kwocie 738, 10 zł., 7) nie jest właścicielem pojazdów mechanicznych, 8) nie korzysta z pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jednocześnie ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww., przy czym nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Biorąc pod uwagę dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, treść oświadczenia zawartego w piśmie z dnia 3 września 2008 r., Sąd uznał, iż wnioskodawca udowodnił, że aktualnie nie ma wystarczających środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów postępowania związanych z niniejszą sprawą. Tym samym spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd odmówił natomiast przyznania prawa pomocy przez ustanowienie adwokata mając na uwadze fakt, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że zatrudnia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Na okoliczność tę zwrócono uwagę w postanowieniu z dnia 20 sierpnia 2008 r., do czego skarżący w sprzeciwie w żaden sposób się nie odniósł. Sąd zauważa również, że z treści zażalenia skarżącego z dnia 5 maja 2008 r. bezspornie wynika, że ma on pełnomocnika - radcę prawnego A. M. ( k. 31 akt sądowych). W tym stanie rzeczy, mając na uwadze treść art. 246 § 3 cyt. ustawy, brak jest możliwości ustanowienia dla strony zastępstwa prawnego w ramach instytucji prawa pomocy. Z tych względów Sąd, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.