III SA/Gd 922/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia: odmówić P. Z. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2014 r. (doręczonym w dniu 21 listopada 2014 r.) skarżący P. Z. został wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Wnioskiem z dnia 27 listopada 2014 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca załączył: - pisemną informację o przychodach uzyskiwanych przez żonę wnioskodawcy z prowadzonej działalności gospodarczej w okresie 1 stycznia – 31 października 2014 r. (obrazująca uzyskanie przychodu w łącznej kwocie 165.987,28 zł - dochodu w kwocie 13.346,53 zł); - informację dotyczącą wpisu wnioskodawcy w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; - zawiadomienie o miesięcznej kwocie opłat za posiadany lokal mieszkalny (zawiadomienie z dnia 25 marca 2014 r.); - umowę kredytu hipotecznego na kwotę [...] zł zawartą przez wnioskodawcę i jego żonę z E. Oddział w Polsce. Celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznane prawa pomocy zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2014 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia dokumentów, obrazujących sytuację finansową skarżącego – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Pismem z dnia 29 grudnia 2014 r. P. Z. wniósł o przedłużenie terminu do dnia 10 stycznia 2015 r. do uzupełnienia dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, lekarstwa, inne). Postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 922/14 referendarz sądowy odmówił przyznania P. Z. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że analiza sytuacji dochodowej i majątkowej wnioskodawcy i jego żony nie przemawia za uznaniem, że nie ma on możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nadto wnioskodawca nie wykonał w całości zarządzenia referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2014 r. i nie przedstawił wyciągów z rachunków z okresu ostatnich trzech miesięcy. W złożonym od powyższego postanowienia sprzeciwie P. Z. wskazał, że na chwilę obecną pozostaje on bez pracy, ma zawieszoną działalność gospodarczą, ponieważ ma ona charakter sezonowy. Wyjaśnił, iż nie posiada żadnych oszczędności, ani innych źródeł utrzymania. Jego małżonka uzyskuje ok. 1300 zł brutto z działalności gospodarczej oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 1680 zł brutto. Na utrzymaniu mają 7 letnią córkę. Miesięcznie płacą 1400 zł kredytu na mieszkanie, 430 zł drugiego kredytu, 450 zł na miesięczne opłaty eksploatacyjne. Miesięczny koszt wyżywienia wynosi ok. 1000 zł, środki czystości 250 zł, paliwo 500 zł, telefon 300 zł. Skarżący wskazał, iż nie jest w stanie zdobyć środków na sfinansowanie jego udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skuteczne wniesienie sprzeciwu, w myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) powoduje utratę mocy postanowienia referendarza sądowego i konieczność ponownego rozpoznania sprawy będącej przedmiotem sprzeciwu przez Sąd. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy następuje wyłącznie na wniosek zainteresowanego (art. 243 § 1 p.p.s.a.). Zestawienie tych przepisów oznacza, że to wnioskodawca ma obowiązek udowodnić (wykazać) brak dostatecznych środków na pokrycie należnych kosztów sądowych. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., a instytucja prawa pomocy ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych sytuacjach, w przypadku osób prawnych, które nie są w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, iż skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie koszty sądowe, do uiszczenia których wezwano skarżącego wynoszą 200 zł (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). W ocenie Sądu wnioskodawca w realiach niniejszego postępowania nie wykazał zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Analiza sytuacji dochodowej i majątkowej wnioskodawcy i jego żony nie przemawia bowiem za uznaniem, że nie ma on możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z akt sprawy P. Z. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką. Posiada on lokal mieszkalny zakupiony z wykorzystaniem kredytu hipotecznego. Obecnie pozostaje bez pracy, mając zawieszoną działalność gospodarczą o charakterze sezonowym. Dodatkowo spłaca on wraz małżonką dwa kredyty z ratą wynoszącą 1850 zł miesięcznie, co świadczy o tym, iż posiada on zdolność kredytową oraz możliwość spłaty zaciągniętych zobowiązań. Jego żona jest zatrudniona i otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1680 zł, zaś z prowadzonej działalności gospodarczej ok. 1300 zł miesięcznie. Z dołączonych do wniosku dokumentów wynika również, iż wnioskodawca w okresie poprzedzającym złożenie skargi do Sądu tj. od stycznia do października 2014 r. uzyskał przychód w wysokości 1 120 178,90 zł ( dochód - 26.331,27 zł). W sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu (referendarza sądowego) dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2014 r. (doręczonym w dniu 16 grudnia 2014 r, k. 140) wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji materialnej. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca nie nadesłał żądanych dokumentów ani oświadczeń. Nie dołączył ich również do wniesionego sprzeciwu. W ocenie Sądu wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, biorąc zwłaszcza po uwagę wysokość tych kosztów w niniejszej sprawie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.