III SA/Gd 929/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia 29 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia grupy uposażenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją rozkaz personalny nr [...] Dowódcy Dywizjonu Zabezpieczenia Hydrograficznego Marynarki Wojennej z dnia 11 czerwca 2014 r. w części dotyczącej grupy uposażenia, 2. zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] na rzecz skarżącej M. B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja może być wykonana. Rozkazem personalnym z dnia 11 czerwca 2014 r. nr [...] Dowódca Dywizjonu Zabezpieczenia Hydrograficznego Marynarki Wojennej, działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 35 ust. 1, art. 37 ust. 1, 2, 5 i 6, art. 44 ust. 1 pkt 4, art. 78 ust. 1 i ust. 1b w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz §14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 grudnia 2009 r. w sprawie trybu wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk (Dz. U. Nr 218, poz. 1699 ze zm.), zwolnił porucznik M. B. z zajmowanego stanowiska służbowego "referent prawny" i wyznaczył ją z dniem 1 lipca 2014 r. na stanowisko służbowe "referent prawny" w dowództwie Dywizjonu Zabezpieczenia Hydrograficznego Marynarki Wojennej, ustalając okres kadencji od 1 lipca 2014 r. z grupą uposażenia "U:12". W odwołaniu od ww. rozkazu personalnego - w części dotyczącej grupy uposażenia - M. B. wniosła o jego zmianę poprzez przyznanie grupy uposażenia w stawce uwzględniającej stanowisko głównego specjalisty lub inne równorzędne stanowisko służbowe. Wskazała, że jest wpisana na listę radców prawnych, a zakres powierzonych jej czynności nie odbiega od czynności wykonywanych przez radców prawnych, pełniących służbę na podstawie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wskazała, że odwoływała się od wcześniejszego rozkazu personalnego, wyznaczającego jej nowe stanowisko służbowe w zakresie grupy uposażenia. Dowódca Marynarki Wojennej, stwierdzając nieważność rozkazu personalnego uznał wtedy, że wykonuje ona w istocie czynności radcy prawnego, wobec czego przyznano jej uposażenie w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U:15. Podniosła, że radca prawny wykonujący zawód na podstawie stosunku służbowego ma prawo do wynagrodzenia, które nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska pracy głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy. Wynika to z art. 224 ust. 1 i art. 75 ustawy o radcach prawnych. Art. 75 ustawy o radcach prawnych w zakresie realizacji obowiązku określonego w art. 224 ust. 1 tej ustawy wyłącza z kolei art. 78 ust. 1 ustawy pragmatycznej, który uzależnia wysokość uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego od grupy uposażenia, do której zostało zaszeregowane zajmowane przez niego stanowisko służbowe. NSA w wyroku z dnia 25 września 2009 r. ,sygn. akt I OSK 1493/08 wskazał, że przyznanie radcy prawnemu będącemu żołnierzem zawodowym uposażenia w wysokości niższej niż przysługującej na stanowisku głównego specjalisty świadczy o rażącym naruszeniu art. 224 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 5 i art. 75 ustawy o radcach prawnych. Kształtowanie grupy uposażenia dla tej grupy zawodowej powinno odbywać się w odniesieniu do wszystkich stanowisk służbowych przeznaczonych dla żołnierzy zawodowych występujących w Siłach Zbrojnych. Nieuzasadnione było zatem zastosowanie wobec skarżącej art. 78 ust. 1b ustawy pragmatycznej, bowiem zgodnie z zakresem obowiązków wykonuje ona czynności wymagające posiadania uprawnień radcy prawnego. Nadanie stanowisku nazwy "referent prawny" jest wewnętrznym zabiegiem organów kadrowych. Wskazała ponadto, że z uwagi na treść art. 79 ustawy pragmatycznej powinna otrzymać wyższe uposażenie, bowiem na poprzednio zajmowanym stanowisku pobierała uposażenie w stawce wyższej niż U: 12. Decyzją z dnia 29 sierpnia 2014 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt k.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny dowódcy Dywizjonu Zabezpieczenia Hydrograficznego Marynarki Wojennej. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że korzystne dla skarżącej rozstrzygnięcie Dowódcy Marynarki Wojennej zapadło w stanie prawnym sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1355). W obowiązującym wówczas stanie prawnym możliwe było zastosowanie do żołnierza zawodowego - radcy prawnego, który nie zajmował w jednostce stanowiska radcy prawnego, przywileju wynikającego z art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. W następstwie nowelizacji do art. 78 ustawy pragmatycznej dodano ustępy 1a i 1b. M. B. rozkazem personalnym z dnia 11 czerwca 2014 r. została wyznaczona na kolejną kadencję na to samo stanowisko służbowe - referenta prawnego. W jednostce wojskowej, w której pełni służbę nie ma stanowiska głównego specjalisty ani stanowiska radcy prawnego. Tym samym wyznaczenie odwołującej posiadającej uprawnienia radcy prawnego na stanowisko referenta prawnego (na którym to stanowisku nie jest wymagane posiadanie uprawnień radcy prawnego) skutkuje ustaleniem uposażenia zasadniczego w stawce wynikającej z art. 78 ust. 1b ustawy pragmatycznej. Powołane w odwołaniu orzeczenia sądów administracyjnych - jako podjęte przed dniem wejścia w życie ww. nowelizacji ustawy pragmatycznej - nie mogą znaleźć zastosowania. Nie może też mieć zastosowania art. 79 ustawy pragmatycznej, albowiem skarżąca "powraca" na to samo stanowisko służbowe, które zajmowała do dnia 30 czerwca 2014 r. M. B. wniosła skargę na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie wydanych rozstrzygnięć. Skarżąca zarzuciła: naruszenie prawa materialnego, to jest art. 224 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 5 i art. 75 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych oraz art. 78 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez ich niezastosowanie oraz art. 78 ust. 1b poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i przyznanie grupy zaszeregowania w stawce "U: 12", mimo że skarżącej przysługuje status radcy prawnego upoważniający ją do uposażenia przewidzianego dla radcy prawnego / głównego specjalisty; naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem, że skarżąca jest radcą prawnym, wykonującym czynności radcy prawnego na zajmowanym stanowisku; naruszenie prawa materialnego, to jest art. 79 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niezastosowanie i niezachowanie skarżącej prawa do stawki uposażenia zasadniczego pobieranego na poprzednio zajmowanym stanowisku. Jako zarzut ewentualny skarżąca podniosła naruszenie prawa materialnego, to jest art. 78 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy zastosowanie winien mieć art. 224 ustawy o radcach prawnych jako przepis szczególny o charakterze gwarancyjnym, uniemożliwiający przyznawanie radcom prawnym - żołnierzom zawodowym uposażeń na poziomie niższym od uposażeń dla stanowiska głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska służbowego. W uzasadnieniu skargi wskazała, że organy pominęły, że skarżąca na stanowisku, na które została wyznaczona świadczy pomoc prawną zgodnie z ustawą o radcach prawnych. Zakres jej obowiązków na stanowisku referenta prawnego jest tożsamy z czynnościami wykonywanymi przez radców prawnych. Świadczą o tym karta opisu stanowiska oraz zakres obowiązków skarżącej. Nadanie stanowisku nazwy "referent prawny" jest wewnętrznym zabiegiem organów kadrowych. W ocenie skarżącej nowelizacja art. 78 ustawy wbrew temu, co twierdzi organ odwoławczy, wskazuje jedynie, jakie czynności należy podjąć aby ustalić uposażenie radcy prawnego w jednostce, w której nie występuje stanowisko głównego specjalisty. Skarżąca została wyznaczona na stanowisko, na którym są wymagane uprawnienia radcy prawnego. Żołnierz pełniący służbę jako referent prawny, posiadający tytuł radcy prawnego i świadczący na zajmowanym stanowisku pomoc prawną zgodnie z ustawą o radcach prawnych winien mieć uposażenie nie niższe niż uposażenie przewidziane dla stanowiska głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska służbowego. Tym samym przypisana skarżącej stawka uposażenia jest sprzeczna z art. 224 ust. 1 w zw. z art. 8ust. 5 i art. 75 ustawy o radcach prawnych. Przepis art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych jest bowiem przepisem lex specialis w stosunku do art. 78 ustawy pragmatycznej. W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że zakres obowiązków referenta prawnego jest faktycznie zbliżony do obowiązków radcy prawnego, jednak nie jest on zastrzeżony wyłącznie dla zawodu radcy prawnego. Obowiązki te może wykonywać każda osoba, posiadająca wyższe wykształcenie prawnicze. Tym samym wskazywany przez skarżącą art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych nie może mieć zastosowania. W ocenie organu to właśnie regulacje zawarte w art. 78 ust. 1a i ust. 1b ustawy pragmatycznej są regulacjami szczegółowymi wobec stosowanego dotychczas pomocniczo art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. W sposób całościowy przepisy te wobec żołnierzy zawodowych - radców prawnych regulują kwestie trybu zaszeregowania stanowisk radców prawnych do określonych stanowisk służbowych i - w konsekwencji - określają przynależne im grupy uposażenia (ust. 1a). Ponadto przepisy te określają przynależne grupy uposażenia dla radców prawnych służących na stanowiskach służbowych, na których nie wymaga się posiadania uprawień zawodowych radcy prawnego, to jest referentów prawnych, wobec których stosuje się, w omawianym zakresie, przepisy dotyczące ogółu żołnierzy zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w wyżej wymienionym zakresie uznał, że skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej zarzuty można podzielić. Przepis art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (j.t Dz. U. z 2010r., nr 90, poz.593 ze zm.) , zwanej dalej "ustawą" stanowi, że wysokość uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego jest uzależniona od grupy uposażenia, do której zostało zaszeregowane zajmowane przez niego stanowisko służbowe. W niniejszej sprawie istotne było , że ustawą z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1355), z dniem 5 grudnia 2013 r. do art. 78 ustawy dodano ustępy 1 a i 1b w brzmieniu: "1a. W przypadku gdy w jednostce wojskowej nie występuje stanowisko służbowe głównego specjalisty, stanowisko radcy prawnego, uwzględniając przepis art. 224 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (...) zaszeregowuje się do stanowiska służbowego o stopniu etatowym o jeden stopień niższy od stanowiska zastępcy dowódcy tej jednostki w najwyższej grupie uposażenia przewidzianej dla tego stopnia, nie wyżej jednak niż do stanowiska o stopniu etatowym i grupy uposażenia przewidzianej dla stanowiska służbowego głównego specjalisty w urzędzie Ministra Obrony Narodowej. 1b. Przepisu ust. 1a nie stosuje się do stanowisk służbowych zajmowanych przez żołnierzy zawodowych posiadających uprawnienia radcy prawnego, na których nie jest wymagane posiadanie takiego uprawnienia." Art. 224 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych ( j t. Dz.U. z 2014 r. poz.637 ze zm.), o którym mowa w art. 78 ust. 1a ustawy stanowi, że radca prawny wykonujący zawód na podstawie stosunku pracy ma prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń określonych w układzie zbiorowym pracy lub w przepisach o wynagradzaniu pracowników, obowiązujących w jednostce organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego. Wynagrodzenie to nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska pracy głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy. Z powyższych przepisów wynika, że w obecnym stanie prawnym nie zawsze żołnierz zawodowy, posiadający uprawnienia radcy prawnego, otrzyma wynagrodzenie nie niższe niż uposażenie przewidziane dla stanowiska głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska służbowego. Wynagrodzenie w takim wymiarze otrzyma jedynie żołnierz na stanowisku radcy prawnego. Nie można podzielić poglądu skarżącej, że w sprawie niniejszej nie miał zastosowania - co do zasady - art. 78 ustawy, lecz art. 224 ust.1 ustawy o radcach prawnych. Dodanie do art. 78 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ustępów 1a i 1b było zabiegiem ustawodawcy, mającym na celu zawarcie w tej ustawie całości unormowań dotyczących zasad przyznawania uposażenia przez żołnierzy zawodowych, mających uprawnienia radcy prawnego i wysokości tego uposażenia. Nie można podzielić argumentacji skarżącej, że wykonuje czynności radcy prawnego, o czym świadczyć ma opis stanowiska i zakres obowiązków, bowiem z uwagi na obecne brzmienie przepisów istotne jest, czy na stanowisku, które zajmuje, wymagane jest posiadanie uprawnień radcy prawnego. Skarżąca zajmuje stanowisko referenta prawnego , na którym nie jest wymagane posiadanie uprawnień radcy prawnego. Obowiązki te może wykonywać każda osoba, posiadająca wyższe wykształcenie prawnicze. Świadczy o tym, wbrew stanowisku skarżącej prezentowanemu w skardze fakt, że skarżąca zajmowała, jako żołnierz zawodowy, stanowisko referenta prawnego nie będąc radcą prawnym -jeszcze przed uzyskaniem uprawnień radcy prawnego, co przyznał na rozprawie jej pełnomocnik. W tej sytuacji do skarżącej nie będzie miał zastosowania art. 78 ust. 1 a ustawy. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie będzie miał jednak - wbrew stanowisku organów - przepis art. 79 ustawy, który stanowi, że żołnierz zawodowy wyznaczony na stanowisko służbowe zaszeregowane do niższej grupy uposażenia zachowuje prawo do stawki uposażenia zasadniczego pobieranego na poprzednio zajmowanym stanowisku do czasu uzyskania wyższej stawki uposażenia zasadniczego. Przepis ten ma charakter gwarancyjny w odniesieniu do wysokości uposażenia żołnierza zawodowego. Nie ulega wątpliwości Sądu, że omawiana wyżej zmiana przepisów ustawy w okolicznościach niniejszej sprawy doprowadziła do spełnienia przesłanek z art. 79 ustawy. Skarżąca wcześniej zajmowała stanowisko referenta prawnego, jednak będąc wyznaczona na to stanowisko zaszeregowana była w wyższej grupie uposażenia zasadniczego. Obecnie zajmowane przez nią stanowisko służbowe referenta prawnego jest zaszeregowane do niższej grupy uposażenia. W tej sytuacji, na podstawie art. 79 ustawy, przysługuje jej zachowanie prawa do stawki uposażenia zasadniczego pobieranego na poprzednio zajmowanym stanowisku do czasu uzyskania wyższej stawki uposażenia zasadniczego. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone decyzje w części dotyczącej grupy uposażenia. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja może być wykonana, bowiem zaskarżona część decyzji, dotycząca grupy uposażenia, pozwala na ustalenie wysokości uposażenia skarżącej i jego wypłatę.