III SA/Gd 94/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 14 stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu postanawia odmówić skarżącemu J. P. przyznania prawa pomocy. Skarżący J. P. s. F. wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2008 r. uzupełnionym na urzędowym formularzu w dniu 8 maja 2008 r. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 200 zł. Postanowieniem z dnia 19 maja 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Od powołanego postanowienia sprzeciw wniósł uczestnik postępowania - K. P., podnosząc m.in., iż wbrew złożonemu oświadczeniu, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z R. B., z którą w maju 2007 r. zawarł związek małżeński. Otrzymywanie przez małżonków świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz korzystanie ze służebności mieszkania bez ponoszenia żadnych opłat to okoliczności, które nie wskazują na trudną sytuację materialną skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu przez uczestnika postępowania, w myśl cytowanego przepisu powoduje utratę mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 maja 2008 r. i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem sprzeciwu przez Sąd. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz załączonych dokumentów (kopii przekazu emerytury za marzec 2008 r., wyników badań lekarskich, blankietu wpłaty raty pożyczki) wynika, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości 757,19 zł brutto (649,19 zł netto) miesięcznie, nie posiada nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro ani oszczędności. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał m.in., że ponosi wydatki z tytułu korzystania z telefonu, zużycia gazu oraz zakupu niezbędnych leków w łącznej kwocie 160 zł miesięcznie. Ponadto podniósł, że zaciągnął pożyczkę na zakup żywności, lekarstw oraz spłatę długów zaciągniętych u znajomych. Miesięczna rata tej pożyczki wynosi 192,73 zł. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie takich okoliczności należy do strony wnioskującej, która powinna we wniosku PPF dokładnie przedstawić swoją sytuację majątkową i rodzinną. Sąd odmawia przyznania prawa pomocy, jeżeli podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami dotyczącymi majątku i dochodów (por. post. NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). O dostatecznym udowodnieniu we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy decyduje Sąd, który w razie niewystarczających danych do oceny sytuacji materialnej wnioskującego, może na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwać do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu, zarządzeniem z dnia 23 czerwca 2008 r., doręczonym w dniu 7 lipca 2008 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: dodatkowego oświadczenia, czy aktualnie pozostaje w związku małżeńskim, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, nadesłania odpisu aktu małżeństwa, podania stanu majątkowego małżonki (posiadanych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3 000 euro, źródła oraz miesięcznej wysokości brutto uzyskiwanych dochodów) oraz kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych). W odpowiedzi na to wezwanie skarżący w piśmie procesowym z dnia 12 lipca 2008 r. przyznał, iż w dniu 28 maja 2007 r. zawarł związek małżeński. Jednocześnie oświadczył, iż nie interesuje go majątek małżonki. Wiadomo mu jedynie, iż otrzymuje ona rentę w wysokości około 500 zł miesięcznie. Jak wynika z dodatkowego oświadczenia oraz załączonej kopii pierwszej strony postanowienia o umorzeniu dochodzenia z 12 czerwca 2008 r., wnioskodawca jest posiadaczem samochodu osobowego marki [...], uszkodzonego przez nieznanych sprawców, przy czym wartość spowodowanej szkody wyniosła 1 600 zł. Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa powołanym przepisie, nie zawiera - w ocenie Sądu - dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Wnioskodawca uchylił się bowiem od podania w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (złożonym na urzędowym formularzu PPF), jakichkolwiek danych obrazujących stan majątkowy jego małżonki, a następnie uchylił się od przedłożenia - na wezwanie w trybie art. 255 P.p.s.a., szczegółowych danych potwierdzających jej stan majątkowy (posiadane nieruchomości, zasoby pieniężne oraz przedmioty o wartości powyżej 3 000 euro). Dodać przy tym należy, iż o fakcie pozostawania skarżącego w związku małżeńskim Sąd powziął wiadomość dopiero z treści sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 maja 2008 r. Wbrew wezwaniu skarżący nie przedłożył również dokumentów obrazujących miesięczną wysokość kosztów utrzymania. W tych okolicznościach istnieją uzasadnione wątpliwości co do twierdzeń wnioskodawcy o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Nie ulega wątpliwości, że o przyznaniu stronie prawa pomocy nie decyduje tylko jej własny stan majątkowy z pominięciem majątku współmałżonka. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy nawet zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04. ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8). Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika zatem, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów postępowania. W niniejszej sprawie wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Takie postępowanie wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.