III SA/Gd 94/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie NSA Anna Orłowska (spr.), WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie rejestracji pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 14 stycznia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] na podstawie art. 138 § 2 i art. 145 § 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania J. P. s. J. od decyzji Starosty Powiatowego [...] z dnia 17.09. 2007 roku w sprawie uchylenia decyzji z dnia 19.11.1993 roku dotyczącej rejestracji pojazdu – ciągnika marki [...], zarejestrowanego na wniosek J. P., s. J. - uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu przedstawiono tok postępowania w sprawie, który miał następujący przebieg: postanowieniem z dnia 5.06.2007 roku organ I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 147 oraz art. 149 i 150 kpa wznowił postępowanie w sprawie rejestracji ciągnika [...], zarejestrowanego na wniosek J. P., syna J. W uzasadnieniu postanowienia podano, że umową notarialną z dnia 17.04.1992 roku K. i J. P. przenieśli na rzecz swego syna J. prawo własności gospodarstwa rolnego. Syn J. P. przerejestrował na siebie ciągnik. Jak wynika z wyroków sądów powszechnych ciągnik nadal jest współwłasnością K. i J. P. s. F. Następnie decyzją z dnia 17 września 2007 roku, na podstawie art. 151 § 1 ust. 2 kpa, organ I instancji uchylił decyzję z dnia 19 listopada 1993 roku. W uzasadnieniu do decyzji powtórzono treść uzasadnienia postanowienia z dnia 5 czerwca 2007 roku wznawiającego postępowanie. Odwołanie od decyzji wniósł J. P. s. J. ponosząc, że decyzję wydano bez podstawy prawnej, gdyż oparto ją na wyroku nakazującym wydanie pojazdu, a nie - jego przerejestrowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] zważyło, że wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu bądź na wniosek. W postanowieniu z dnia 5 czerwca 2007 roku organ I instancji nie wskazał, czy postępowanie wznowione zostało w tym przypadku z urzędu czy na wniosek strony. W aktach znajduje się wniosek J. P. s. F. z dnia 29.09.2006 roku o wznowienie postępowania. Ponadto w postanowieniu nie podano w jakiej sprawie następuje wznowienie postępowania. Następnie Kolegium przytoczyło przepisy kpa dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego i napisało: Organ I instancji nie ustalił, czy zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania tylko wznowił postępowanie. Tak więc już z tego powodu zaszła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, a uchylenie decyzji oznacza również, że zostało uchylone postanowienie o wznowieniu postępowania. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji powinien ustalić, czy postępowanie o wszczęcie postępowania ma być prowadzone z urzędu czy na wniosek strony, w jakiej sprawie ma nastąpić wznowienie postępowania, czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Po przeprowadzeniu takiego postępowania organ wyda albo postanowienie o wznowieniu postępowania albo decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Organ I instancji zwróci również uwagę na przepis art. 146 kpa, który stanowi, w jakich przypadkach nie może nastąpić uchylenie decyzji. Uzasadniało to, zdaniem organu odwoławczego, uchylenie decyzji Starosty Powiatowego [...]. Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł J. P. s. F., wskazując, że chodzi o decyzję zarejestrowania ciągnika marki [...], zarejestrowanego przez P. J. s. J. bez zgody właściciela, w oparciu o fałszywe dokumenty i dowody i fałszywe zeznania podczas przerejestrowania. W uzasadnieniu skarżący napisał, że bezsporne jest, że NSA OZ w Gdańsku w wyroku z dnia 5 marca 1996 roku w sprawie SA/Gd 2024/95 stwierdził, że skarżący przekazał synowi nieruchomość rolną, a nie, jak podaje Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] – że gospodarstwo rolne. Bezsporne jest, że prawomocnym wyrokiem sądu nakazano J. P. s. J. wydać traktor ojcu. Wyroku takiego żądało Starostwo Powiatowe [...], aby mogło wznowić postępowanie administracyjne. Bezspornym jest, że J. P. s. J. zarejestrował na siebie pojazd na podstawie fałszywych dowodów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] twierdzi, że ciągnik jest współwłasnością K. i J. P. (nie podając imienia ojca), chociaż w dowodzie rejestracyjnym pojazdu nigdy nie była wpisana K. P.. K. P. nigdy nie przedstawiała jakiegokolwiek dowodu, że jest współwłaścicielką przedmiotowych pojazdów. Wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia 31 marca 2006 roku w sprawie sygn. akt [...] nakazano wydać ciągnik J. P. (ojcu), i nie ma w nim mowy o wydaniu K. P., jak napisało to Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...]. Skarżący nie widzi potrzeby dalszego przeciągania sprawy i nie widzi podstawy, by J. P. (syn) nie miał zwrócić tablic i dowodów rejestracyjnych ciągnika i przyczepy, co umożliwi użytkowanie pojazdów przez ich właściciela. Skarżący uważa, ze ktoś będzie musiał zapłacić odszkodowanie za niemożność użytkowania tych pojazdów przez właściciela przez tyle lat. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] podjęta została z naruszeniem prawa. Z przedstawionych sądowi akt administracyjnych wynika, że w dniu 19 listopada 1993 roku na wniosek J. P. s. J., Wójt Gminy [...] zarejestrował ciągnik [...] i wydał dowód rejestracyjny pojazdu nadając mu numery [...].( k-78, 79 akt adm.). W dniu 24 marca 1995 roku do Urzędu Gminy wpłynął wniosek J. P. s. F. o "unieważnienie nowo wystawionych dowodów rejestracyjnych mojemu synowi J. /..../. Urząd Gminy nie miał prawa wystawić dowodów rejestracyjnych bez umowy kupna-sprzedaży lub aktu notarialnego" (k-77 akt adm.). Podjęte na skutek wniosku, niekorzystne dla skarżącego J. P. s. F., decyzje organów obu instancji unieważnione zostały wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 marca 1996 roku w sprawie sygn. akt SA/Gd 2024/95 ( k-71 i n. akt adm.). W uzasadnieniu do wyroku sąd wskazał, między innymi, że organy ustaliły z rażącym naruszeniem art. 77 § 1, 107 § 3 i 80 kpa, iż skarżący aktem notarialnym z dnia 17 kwietnia 1992 roku przekazał na rzecz syna gospodarstwo rolne ../.../, albowiem z akt wynika jednoznacznie, że małżonkowie K. i J. P. podarowali swemu synowi nieruchomość rolną.../.../. Jeżeli istnieje spór co do treści umowy darowizny, winien on być rozstrzygnięty przez sąd cywilny ( k-71 i n. akt adm.). W dniu 24 czerwca 1996 roku do Urzędu Gminy [...] wpłynął kolejny wniosek J. P. ( ojca) o "cofnięcie następcy dowodów rejestracyjnych" (k- 67 akt adm.). W dniu 8 lipca 1996 roku Wójt Gminy [...] zawiesił postępowanie administracyjne "w sprawie zarejestrowania ciągnika marki [...] oraz przyczepy.../../" (k-63 akt adm.), przy czym, jak wynika z akt, zawieszone zostało nie postępowanie z wniosku J. P. (syna), któremu wydano dowód rejestracyjny i który przez wszystkie lata, aż po dzień dzisiejszy, korzystał z ciągnika i przyczepy lecz – jak to określił Wojewoda [...] w decyzji z dnia 31 12.1996 roku – zawieszenie dotyczyło "odmowy wznowienia zawieszonego postępowania dot. zarejestrowania ciągnika na rzecz J. P. s. J.". (k-56 akt adm). Przez następne lata J. P. (ojciec) składał kolejne wnioski do organów administracji o wznowienie postępowania w sprawie rejestracji (np.k-62, k-30 akt adm.), unieważnienie bezprawnie wystawionych dowodów (np.k-75 akt adm.), pisał skargi i odwołania, dowodził przed sądem powszechnym, że nadal jest właścicielem pojazdów, a syn J. korzystał z ciągnika i przyczepy mimo, iż z wyżej przytoczonych okoliczności i dokumentów wynikało, że rejestracja dokonana na wniosek J. P. (syna) w 1993 roku budzi wątpliwości co do jej zgodności z prawem. W niniejszej sprawie, po wznowieniu postępowania w sprawie "rejestracji pojazdu ciągnik marki [...] Nr rejestracyjny [...], zarejestrowanego na wniosek J. P. s. J." postanowieniem Starosty Powiatowego [...] z dnia 5 czerwca 2007 roku (k-23 akt adm.), Starosta – na podstawie art. 151 § 1 ust. 2 kpa - uchylił decyzję wydaną w dniu 19 listopada 1993 roku i nakazał J. P. (synowi) zwrócić tablice rejestracyjne i dowód rejestracyjny pojazdu (-ów) do Urzędu. Jednak na skutek odwołania wniesionego przez zobowiązanego, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] postanowiono w sprawie, jak na wstępie. Opisana decyzja jest niezgodna z prawem. Organ odwoławczy zobowiązany jest – zgodnie z przepisami art. 138 kpa - do ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, zatem na niektóre wątpliwości podnoszone w uzasadnieniu do decyzji uchylającej powinien odpowiedzieć sobie po przeczytaniu akt sprawy. Po wtóre, kodeks postępowania administracyjnego nie zna instytucji automatycznego uchylania postanowienia o wznowieniu, na skutek uchylenia decyzji podjętej po wznowieniu postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie było przez długie lata zawieszone, co, zgodnie z art.103 kpa wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. W postanowieniu o wznowieniu postępowania organ I instancji wyraźnie określił i wskazał, w jakiej sprawie postępowanie wznawia. Gdyby organy administracji nie uważały, że decyzja o zarejestrowaniu pojazdów na wniosek J. P. (syna), jest ostateczna, to trudno przyjąć, by przez ponad 15 lat tolerowały wykonywanie decyzji nieostatecznej (art. 130 kpa). Podobnie jak w aktualnym stanie prawnym (art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), w roku 1996, po rządami przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz.368 ze zm.), organy administracji związane były oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu administracyjnego (art.30 cyt. ustawy). Zasada ta powtórzona została expressis verbis w art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1271). Zatem skoro Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1996 roku w sprawie sygn. akt SA/Gd 2024/95 wskazał, że sporne: ciągnik i przyczepa nie były przedmiotem darowizny na rzecz J. P. (syna), a jeśli w tym przedmiocie między stronami istnieje spór, to winien on być rozstrzygnięty przed sądem powszechnym, to oczywistym jest, że zarejestrowanie pojazdów na wniosek J. P. (syna) było co najmniej przedwczesne. W uzasadnieniu do wskazywanego wyroku sąd szeroko wyjaśniał warunki zgodnej z prawem rejestracji pojazdu (k-71 i n. akt adm.). Należy zatem przyjąć, że z chwilą doręczenia organom tego wyroku z uzasadnieniem albo z chwilą wpływu wniosku J. P. (ojca) z dnia 22 marca 1995 roku (patrz: k-68 akt adm.) istniały podstawy do wznowienia postępowania w sprawie przedmiotowej rejestracji. Wznowienie postępowania mogło nastąpić zarówno na wniosek jak i z urzędu; z postanowienia Starosty [...] z dnia 5 czerwca 2007 roku, a w szczególności z powołanych w osnowie przepisów prawnych wynika, że postępowanie wznowione zostało z urzędu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (publ. jw.), uznając, że rażące naruszenia prawa procesowego, jakich dopuścił się organ odwoławczy, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzeczenie zawarte w pkt. 2 sentencji znajduje umocowanie w art. 152 tego aktu. Rozpoznając ponownie sprawę z odwołania J. P. (syna), organ odwoławczy będzie miał na względzie wyrażone powyżej poglądy prawne.