III SA/Gd 97/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie WSA Alina Dominiak (spr.), WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. B. w przedmiocie wymierzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywny z powodu niewykonania wyroku sądu 1) wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w kwocie 2000,00 ( dwa tysiące) złotych za niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 889/10; 2) stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 889/10 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 października 2010 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wyrokiem z dnia 8 listopada 2011 r. sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego na powyższy wyrok. W dniu 17 stycznia 2013 r. wpłynęła do tutejszego Sądu skarga A. B. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu z powodu niewykonania wyroku . Skarżący wskazał, że ten właśnie organ był zobowiązany do wydania decyzji w jego sprawie, co wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1064/11. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odrzucenie, bowiem w celu wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2011r. pismem z dnia 7 lutego 2012 r. akta sprawy zostały przekazane po wykorzystaniu organowi I instancji, o czym skarżący został poinformowany przy piśmie z dnia 5 października 2012 r. Organ pierwszej instancji wydał w dniu 4 lutego 2013 r. decyzję, od której skarżący wniósł odwołanie. Odwołanie to zostało przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu wraz z pismem z dnia 18 lutego 2013 r. i zostanie rozpoznane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga skarżącego A. B. jest skargą o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2011 r. , sygn. akt II SA/Gd 889/10, od którego wniesiona skarga kasacyjna została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1064/11. Skarga ta jest skargą zasadną. Sekwencja zdarzeń była następująca: Wójt Gminy w dniu 26 stycznia 2010 r. wydał wobec A. B. decyzję o zwrocie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Na skutek odwołania wniesionego przez A. B. Wójt Gminy decyzją z dnia 12 lutego 2010 r. uchylił swoją decyzję na podstawie art. 132 k.p.a. , który stanowi, że jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję, uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. B. na decyzję Wójta Gminy z dnia 12 lutego 2010 r. utrzymało ją w mocy decyzją z dnia 27 października 2010 r. Skarżący wniósł na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 889/10 uwzględnił skargę - uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 października 2010 r. i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 12 lutego 2010 r. wskazując, że decyzja oparta o art. 132 k.p.a. ograniczyła się do uchylenia poprzednio wydanej decyzji bez rozpoznania istoty sprawy. W skardze kasacyjnej, wniesionej od powyższego wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, poza zarzutem błędnej wykładni art. 132 k.p.a. zarzuciło, że Sąd I instancji nie rozstrzygnął, "czy wobec uchylenia decyzji wydanej w trybie art. 132 k.p.a. decyzja nieskutecznie poddana samokontroli odzyskuje moc prawną i jak w tej sytuacji zachować ma się organ I instancji wykonując zapadły wyrok. Sąd I instancji nie wyjaśnił, czy ponownie zajmując się sprawą Wójt Gminy ma poddać swoją decyzję z 26 stycznia 2010 r. ( której Sąd formalnie nie uchylił) samokontroli, czy też ma zająć się całą sprawą i ponownie orzekać co do jej istoty bez odnoszenia się do decyzji z 26 stycznia 2010 r. , czy też wreszcie możliwe jest by organ I instancji, uznając, że niespełnione są przesłanki samokontroli ograniczył się do przekazania pierwszego z odwołań do organu wyższego stopnia". W uzasadnieniu wyroku w sprawie sygn. akt I OSK 1064/11 z dnia 8 listopada 2011 r., oddalającego skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do poruszonej kwestii. NSA wyraźnie stwierdził: " Sąd I instancji nie miał obowiązku wskazywać w uzasadnieniu wyroku, na jakim etapie postępowania wskutek uchylenia decyzji obu instancji znajduje się postępowanie administracyjne, skoro w orzecznictwie i w doktrynie utrwalonym jest pogląd, że w przypadku wzruszenia decyzji wyrokiem sądu administracyjnego sprawa wraca do ponownego rozpoznania w trybie odwoławczym przez organ II instancji, a nie do organu pierwszoinstancyjnego; w takiej sytuacji nie ma żadnych podstaw , by domagać się od organu I instancji zajęcia , na podstawie art. 132 k.p.a. , stanowiska w odniesieniu do odwołania, które ma ponownie rozpatrzyć organ odwoławczy. Względna dewolutywność odwołania jest dopuszczalna, gdy strona wniosła odwołanie od decyzji, nie jest natomiast dopuszczalna, gdy decyzja organu odwoławczego została uchylona na drodze sądowej". Tak więc w sytuacji, gdy sprawa dotycząca zwrotu należności z tytułu otrzymanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego znalazła się na etapie potrzeby rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 26 stycznia 2010 r., gdy wątpliwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaprezentowane w tej mierze w skardze kasacyjnej zostały wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, nie było żadnych podstaw do zwrotu w dniu 7 lutego 2012 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze akt organowi pierwszej instancji ( k.16 akt administracyjnych) i to – jak wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w piśmie z dnia 5 października 2012 r. ( k. 21 akt administracyjnych) - "zgodnie z treścią orzeczenia". Akta administracyjne zwrócono organowi odwoławczemu wraz z odpisem wyroku sądu w dniu 25 stycznia 2012 r. Choć formalnie organ odwoławczy podjął w ciągu miesiąca czynność w sprawie , polegającą na przekazaniu w dniu 7 lutego 2012 r. akt sprawy organowi pierwszej instancji, nie była to czynność prawidłowa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze winne było bowiem rozpoznać odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji z dnia 26 stycznia 2010 r. Podjęcie takiej czynności jest w istocie przejawem przewlekłego prowadzenia postępowania. Bezczynność bowiem to brak działania, a przewlekłe prowadzenie postępowania to działanie niecelowe, pozorowane ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I FSK 372/12 , publ. LEX nr 1216479). Takiej oceny dokonanej przez Sąd nie zmienia fakt, że decyzja w sprawie została wydana - w dniu 4 lutego 2013 r. – nie przez organ odwoławczy, lecz przez organ pierwszej instancji - ponownie w oparciu o art. 132 k.p.a. Na marginesie zauważyć można, że nastąpiło to niemalże rok po przekazaniu organowi pierwszej instancji akt sprawy. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. , w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do spełnienia przesłanek z art. 154 § 1 p.p.s.a, bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze – po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 889/10, uchylającym decyzje, przewlekle prowadziło postępowanie. Skarżący skierował też do tego organu wezwanie, o jakim mowa w przywołanym przepisie. Pierwsze wezwanie skarżący wystosował pismem z dnia 22 stycznia 2012 r. , które to pismo – jak wynika z odpowiedzi na skargę -wpłynęło do organu w dniu 25 stycznia 2012 r. , a następnie wezwanie to ponowił pismem z dnia 30 września 2012 r., ( "monit") , dołączając odpis pisma z dnia 22 stycznia 2012 r. Wezwanie z dnia 30 września 2012 r. wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 2 października 2012 r. ( prezentata k.19 akt administracyjnych). Zatem zaistniała podstawa do wymierzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywny w oparciu o dyspozycję art. 154 § 1 p.p.s.a., wobec czego Sąd, na podstawie przywołanego przepisu, uwzględnił skargę ( pkt 1 wyroku). Określając wysokość grzywny sąd miał na uwadze, że przekazanie akt administracyjnych organowi pierwszej instancji doprowadziło do znacznego przedłużenia postępowania w sprawie. W okolicznościach niniejszej sprawy organ nie miał żadnych podstaw do przekazywania akt sprawy organowi pierwszej instancji. W tej sytuacji Sąd w punkcie 2 wyroku, zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.