III SA/Gd 978/14
WyrokWSA w Gdańsku2015-05-28
Skład orzekający: Jacek Hyla, Alina Dominiak, Bartłomiej Adamczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy raporty OLAF stanowią wystarczający dowód do ustalenia chińskiego pochodzenia towaru, mimo posiadania przez eksportera świadectwa pochodzenia z Malezji, i czy w takiej sytuacji można nałożyć cło antydumpingowe?Ratio decidendi
Raporty OLAF, sporządzone zgodnie z prawem UE, stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu celnym i mają moc dowodu urzędowego. W analizowanej sprawie, szczegółowe ustalenia OLAF dotyczące przeładunku towaru z Chin przez Malezję do UE, z jednoczesną zmianą kodów taryfowych i dokumentacji, jednoznacznie wykazały chińskie pochodzenie towaru, mimo posiadania świadectwa pochodzenia z Malezji. W związku z tym, organy celne prawidłowo nałożyły cło antydumpingowe.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. importowała siatkę z włókna szklanego z Malezji, deklarując jej pochodzenie na podstawie świadectwa FORM A. Postępowanie celne, zainicjowane na podstawie raportów OLAF, wykazało, że towar faktycznie pochodził z Chin i został jedynie przeładowany w Malezji w celu obejścia ceł antydumpingowych. Organy celne nałożyły cło antydumpingowe, co zostało zaskarżone przez spółkę. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając ustalenia organów za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2015 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 16 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie cła antydumpingowego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 16 października 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa w związku z art. 73 ust. 1 ustawy - Prawo celne, Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 8 lipca 2014 r. nr [...], adresowaną do "A" spółki z o. o. z siedzibą w W., którą to decyzją organ orzekł o pochodzeniu towaru objętego zgłoszeniem celnym z dnia 17 sierpnia 2011 r. nr [...], określił stawkę ostatecznego cła antydumpingowego dotyczącą towaru objętego zgłoszeniem, określił niezaksięgowaną kwotę ostatecznego cła antydumpingowego, podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu oraz odstąpił od poboru odsetek wynikających z art. 65 ustawy Prawo celne.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 17 sierpnia 2011 r. "B" sp. z o.o. działając jako przedstawiciel bezpośredni w imieniu "A" sp. z o.o. z siedzibą w W. zgłosiła celem dopuszczenia do obrotu sprowadzony z Malezji towar w postaci siatki z włókna szklanego, który zaklasyfikowała do kodu 7019 59 00 10. Eksporterem towaru była firma "C" z Malezji. Jako kraj wysyłki i pochodzenia towarów zadeklarowano Malezję. Zgłoszenie celne do wnioskowanej procedury zostało przyjęte i zarejestrowane pod numerem [...]. Wysokość należności celnych (A00) określona została w kwocie 3.136,00 zł z zastosowaniem preferencyjnej stawki celnej w wysokości 3,5 % na podstawie świadectwa pochodzenia FORM A nr [...], zaś wysokość podatku od towarów i usług z tytułu importu ustalono w kwocie 21.329 zł.
W związku z informacjami o możliwości obchodzenia ceł antydumpingowych nałożonych na przywóz tkanin siatkowych o otwartych oczkach z włókien szklanych, pochodzących z Chin poprzez dokonywanie importu tych wyrobów z krajów nieobjętych cłami antydumpingowymi, Dyrektor Izby Celnej zwrócił się do malezyjskich władz celnych o weryfikację świadectwa pochodzenia dotyczącego towaru objętego zgłoszeniem celnym.
W trakcie postępowania uzyskano informację z Wydziału Promocji i Handlu Ambasady RP w K. z dnia 10.12.2012r., że "C" nie jest producentem siatki z włókna szklanego.
Pismem z dnia 24 lutego 2014 r. Ministerstwo Przemysłu i Handlu Międzynarodowego (dalej: "MITI") przekazało informację o negatywnym wyniku weryfikacji świadectwa [...] i potwierdziło, że firma ta nie jest producentem siatki z włókna szklanego.
Powyższe stanowiło dla Naczelnika Urzędu Celnego podstawę do wydania decyzji ostatecznej z dnia 23 kwietnia 2014 r. nr [...], którą organ określił dla towaru objętego ww. zgłoszeniem celnym stawkę celną erga omnes w wysokości 7 %; niezaksięgowaną kwotę należności celnych podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 3136 zł; odstąpił od poboru odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne, określił podatek od towarów i usług w wysokości 22050 zł, odstąpił od poboru odsetek wynikających z art. 37 ust. 1a ustawy o podatku od towarów i usług.
W dniu 26 lipca 2013 r. do organu wpłynął raport końcowy Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (dalej: "OLAF") nr [...] z przeprowadzonego dochodzenia dotyczącego eksportu chińskich tkanin siatkowych. Dochodzenie przeprowadzono w związku z podejrzeniem, że towar deklarowany jako pochodzący z Malezji faktycznie pochodzi z Chińskiej Republiki Ludowej. Celem unijnej misji było zbadanie wspólnie z MITI, czy tkaniny siatkowe z włókien szklanych importowane z Malezji faktycznie posiadają deklarowane w Unii Europejskiej malezyjskie pochodzenie. Ustalono, że łącznie 744 kontenery tkanin siatkowych z otwartymi oczkami z włókien szklanych, które zadeklarowano jako pochodzące z Malezji, w rzeczywistości pochodziły z Chin. Tkaniny siatkowe były przywożone z Chin do Strefy Wolnego Handlu (dalej: "FCZ") w Porcie [...] i po przeładunku były wysyłane do Unii Europejskiej, gdzie były niepoprawnie deklarowane jako pochodzące z Malezji. Identyfikacja była możliwa na podstawie danych przekazanych przez Kapitanat Portu [...]. Dodatkowe 261 kontenerów, które zostały zgłoszone przez kraje członkowskie jako import z Malezji i podejrzewane o pochodzenie z Chin, nie zostały zidentyfikowane w stosownych danych Kapitanatu Portu [...]. Stąd dalszym celem misji było przeprowadzenie dodatkowych dochodzeń w celu określenia pochodzenia pozostałych 261 przesyłek, której efektem był raport nr [...].
Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2014 r. wszczęto z urzędu postępowania w sprawie stawki cła antydumpingowego oraz należności celnych (A30) z tytułu importu objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie ww. zgłoszenia celnego.
Na podstawie zgromadzonych dokumentów organ pierwszej instancji w wydanej decyzji uznał, że towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem pochodził z Chin, określił stawkę ostatecznego cła antydumpingowego (A30) - w wysokości 62,9 %, niezaksięgowaną kwotę ostatecznego cła antydumpingowego (A30); podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 56 357 zł, odstąpił od poboru odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne.
Organ odwoławczy wskazał, że misja OLAF ujawniła rozmiar stosowanego przez malezyjskich dostawców procederu omijania ceł antydumpingowych nałożonych na siatkę z włókna szklanego pochodzącą z Chińskiej Republiki Ludowej. Efektem końcowym misji był raport nr [...] oraz raport uzupełniający nr [...]. Zespół misji był wspierany przez organy malezyjskie: MITI, Kapitanat Portu [...] i Królewską Malezyjską Służbę Celną poprzez przeprowadzenie wspólnego dochodzenia. MITI koordynowało wspólne działania w trakcie trwania misji i zapewniało dostęp do stosownych dokumentów.
Zarząd Portu [...] i służby celne udostępnili misji dane z prowadzonych przez nich elektronicznych rejestrów, wyjaśniając jednocześnie procedury mające zastosowanie do towarów wchodzących i wychodzących z portu morskiego i Wolnej Strefy Handlowej w Porcie [...], jak i Głównego Obszaru Celnego Malezji, tj. Malezyjskiego Obszaru Celnego. Z ujawnionych informacji wynika, że w stosunku do towarów wchodzących lub wychodzących przez FCZ w Porcie [...] zabronione jest prowadzenie jakiejkolwiek działalności produkcyjnej. Dozwolone jest jedynie wykonywanie prostych czynności komercyjnych.W związku z tym w obszarze tym nie mogła mieć miejsca jakakolwiek produkcja lub proces nadający towarom pochodzenie. W FCZ Portu [...] obowiązują następujące procedury, zarządzane i nadzorowane wyłącznie przez Zarząd Portu [...]: ZB1 - wejście towarów do strefy FCZ z zagranicy, ZB2 - wyjście towarów ze strefy FCZ za granicę, ZB3 - przeładunek towarów w FCZ (bez przeładowywania towarów z kontenera do kontenera), ZB4 - wnioski o czynności komercyjne, takie jak: dzielenie, pakowanie, przepakowywanie, sortowanie, etykietowanie oraz naprawa towarów znajdujących się w przechowywaniu i tranzycie.
W momencie transferu pomiędzy FCZ a Głównym Obszarem Celnym Malezji towary muszą zostać zadeklarowane w Malezyjskim Urzędzie Celnym. W ramach dochodzenia misja ustaliła istnienie następujących procedur celnych: K1 - import towarów na Główny Obszar Celny Malezji, K2 - eksport towarów z Głównego Obszaru Celnego Malezji, K8 - tranzyt towarów pomiędzy strefami wolnocłowymi albo wolnymi strefami.
Przed misją [...] OLAF przedstawił Kapitanatowi Portu [...] wykaz kontenerów z tkaninami siatkowymi z włókien szklanych wysyłanymi z Malezji, które nie zostały zidentyfikowane w stosownych danych ZB1/ZB2 dotyczących przewozu, uzyskanych w trakcie trwania misji [...]. OLAF zaproponował Kapitanatowi Portu przeprowadzenie szczegółowego dochodzenia w celu określenia ich ruchów w Porcie [...]. Kapitanat Portu [...] przedstawił wyniki swojego dochodzenia. Stosowne kopie ZB1 i ZB2 pobrane przez Kapitanat od operatorów ekonomicznych i przedstawione zespołowi misji wskazywały, że towary zadeklarowane w ZB1 posiadały kody taryfy: 702000900, 760692000 i 830249900. Kody towarowe HS mające zastosowanie do tkanin siatkowych z włókien szklanych to: 701951, 701959, 701940. Dalej przekazał wyciąg zawierający dane (eksportowe ZB2) dotyczące 258 kontenerów z produktem zadeklarowanym pod kodem towarowym 702000900. Prawie wszystkie z nich (256) dotyczyły, zgodnie z opisem tekstowym, tkanin siatkowych z włókien szklanych eksportowanych do Unii Europejskiej, które w rejestrach importowych Krajów Członkowskich deklarowano do kodów: 701951 oraz 701959.
Towary wchodzące do FCZ w Port [...] z zagranicy są wykazywane w rejestrze ZB1, natomiast towary wychodzące z FCZ są wykazywane w rejestrze ZB2. Jeżeli przeładowywane towary wychodzą z FCZ w Port [...] za granicę nadawca jest zobowiązany złożyć deklarację ZB2, w której wykazuje się odpowiadający jej numer deklaracji ZB1. Jest to dodatkowe narzędzie służące kontroli przepływu towarów w FCZ. Tak więc, jeżeli towary zostały wykazane w rejestrze ZB1 a następnie w rejestrze ZB2 oznacza to, że zachowały one swoje pochodzenie. Deklaracje te zawierają szereg danych takich jak: kraj pochodzenia/przeznaczenia, nadawca, odbiorca, numery kontenerów, nazwa statku, morski list przewozowy itp. dotyczące towarów w nich ujętych, pozwalające na identyfikację towarów.
OLAF w trakcie trwania misji dokonał zestawienia danych dotyczących tkanin siatkowych z włókien szklanych wysłanych z Chin znajdujących się w rejestrze ZB1 obejmującym towary wchodzące do FCZ w Port [...] z zagranicy z danymi zawartymi w rejestrze ZB2 zawierającym dane dotyczące towarów wychodzących z FCZ Port [...] (informacje zawarto w załączniku nr 6 do raportu OLAF nr [...]). Objęty zgłoszeniem celnym towar został zarejestrowany w FCZ portu [...] pod kodem 702000900, jako przywieziony z Chin według deklaracji ZB1 nr refer. [...], a następnie - po przeładunku z kontenerów [...] i [...] do kontenera [...] - wywieziony do Unii Europejskiej według ZB2 nr refer. [...]. W rejestrach importowych Unii Europejskiej ten sam towar zgłoszony został do kodu 7019 59 00 10.
Wprowadzenie do FCZ towaru pod zmienionym kodem towarowym i przeładunek miał na celu nie tylko uniemożliwienie identyfikacji w przypadku kontroli, ale i spowodowanie wystawienia nowych dokumentów transportowych oraz handlowych celem ukrycia ich faktycznego pochodzenia. Należy zatem uznać, że towar stanowiący przedmiot niniejszego postępowania został wysłany z Chin do FCZ w Port [...], a następnie po przeładowaniu wysłany do Unii Europejskiej. Przeładunek miał na celu ukrycie faktycznego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem spółki, że przesyłka objęta zgłoszeniem celnym z dnia 17 sierpnia 2011 r. nie została zidentyfikowana w rejestrach przeładunkowych ZB1/ZB2 FCZ w Porcie [...].
Organ odwoławczy podkreślił, że raport OLAF ma charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa i jako taki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.
W dniu objęcia przedmiotowego towaru procedurą dopuszczenia do obrotu zaklasyfikowanego do kodu Taric 7019 59 00 10, pochodzącego z Chin, obowiązywało rozporządzenie Komisji (UE) nr 138/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. nakładające tymczasowe cło antydumpingowe na przywóz niektórych tkanin siatkowych o otwartych oczkach pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej. Natomiast aktem prawnym obligującym organy celne do zaksięgowania zabezpieczonego na podstawie ww. rozporządzenia cła antydumpingowego jest rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 791/2011 z dnia 3 sierpnia 2011 r.
Dla towaru objętego ww. zgłoszeniem celnym, pochodzącego z Chin, zaklasyfikowanego do kodu Taric 7019 59 00 10, Taryfa Celna Wspólnot Europejskich przewidywała w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego stawkę celną erga omnes (konwencyjną) w wysokości 7 % oraz środek taryfowy w postaci cła antydumpingowego (A30) w wysokości 62,9 %, zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 791/2011.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.
"A" Spółka z o.o. z siedzibą w W. wniosła skargę na wyżej opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się jej uchylenia.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozpatrzenie sprawy, tj. art. 121 w zw. z art. 191 ustawy - Ordynacja podatkowa, polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i uznaniu w oparciu o raport OLAF z dnia 2 maja 2013 r. nr [...] oraz raport nr [...], że towar w rzeczywistości pochodzi z Chin, kiedy dowody zgromadzone w sprawie czynią takie stwierdzenie wątpliwym,
naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem zasady in dubio pro tributario i w konsekwencji tłumaczenia wszelkich wątpliwości w sprawie na niekorzyść skarżącej.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w sprawie zachodzą liczne wątpliwości, które zostały rozstrzygnięte na jej niekorzyść. Z raportu OLAF wynika jednoznacznie, że towary objęte przedmiotowym zgłoszeniem celnym nie zidentyfikowano w kontrolowanych w Porcie [...] rejestrach przeładunkowych ZB1/ZB2. Przytoczone oznaczenia oznaczają bowiem odpowiednio wejście towarów do Strefy Wolnego Handlu z zagranicy oraz wyjście towaru ze Strefy Wolnego Handlu na zagranicę. Innymi słowy, eksport przedmiotowego towaru nastąpił z Malezyjskiego Obszaru Celnego, a nie jak twierdzi organ ze Strefy Wolnego Handlu. W konsekwencji nie mogło dojść do zmiany kodu towarowego oraz przeładunku, co miałoby świadczyć o próbie ominięcia zapłaty cła antydumpingowego. Dokumenty przekazane przez Kapitanat Portu [...] dotyczyły 256 kontenerów. Zostały one następnie zweryfikowane przez funkcjonariuszy OLAF z danymi ZB1/ZB2, w wyniku czego ustalono, że doszło do zmiany kodu towarowego i przeładunku towaru. Trudno jednak zgodzić się z organem, że w procederze tym uczestniczyła skarżąca.
Twierdzenia organów celnych nie zostały poparte przekonywującymi dowodami. Z samego uzasadnienia decyzji wyłania się sprzeczność ustaleń faktycznych poczynionych przez organ celny. Z jednej strony organ stwierdza, że przesyłki objęte zgłoszeniem celnym nr [...] nie zidentyfikowano w kontrolowanych w Porcie [...] rejestrach przeładunkowych ZB1/ZB2, z drugiej natomiast strony uznaje, że eksport tych towarów do Unii Europejskiej nastąpił ze Strefy Wolnego Handlu, a nie jak sugerowała deklaracja złożona w zgłoszeniu celnym importera, z Malezyjskiego Obszaru Celnego. Argumentem potwierdzającym słuszność postawionych zarzutów jest również okoliczność, że władze Malezji nie unieważniły świadectw FORM A. wystawionych z wykorzystaniem nazwy malezyjskiego oddziału firmy "C" obejmujących import towarów przez skarżącą. Fakt ten potwierdza wyłącznie malezyjskie pochodzenie importowanego towaru.
W ocenie skarżącej doszło również do naruszenia zasady in dubio pro tributario. W sprawie bezsprzecznie zachodzą okoliczności wzajemnie się wykluczające. Z jednej strony przesyłki objęte ww. zgłoszeniem celnym nie zidentyfikowano w kontrolowanych w Porcie [...] rejestrach przeładunkowych ZB1/ZB2 oraz nie unieważniono świadectw potwierdzających malezyjskie pochodzenie towaru. Z drugiej strony organ, opierając się na raporcie OLAF, utrzymuje chińskie pochodzenie towaru i obchodzenie nałożonych rozporządzeniami unijnymi ceł antydumpingowych. Tymczasem ustalenia faktyczne organów celnych muszą być zupełne i ponad wszelką wątpliwość wykazywać, że stan faktyczny jest odmienny od twierdzeń skarżącej. Zasada ta stanowi swego rodzaju uzupełnienie zasady prawdy obiektywnej bowiem przesądza, że naruszenie obowiązku ustalenia pełnego stanu faktycznego przez organ podatkowy (celny) nie może prowadzić do negatywnych konsekwencji dla podatnika. Niedopuszczalne jest wydanie negatywnego rozstrzygnięcia na podstawie wybranych dowodów, niekorzystnych dla strony.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Dodatkowo w piśmie z dnia 2 kwietnia 2015r. organ wyjaśnił, że OLAF po uzyskaniu danych z rejestrów ZB1 i ZB2 w pierwszej kolejności dokonał zestawienia tych dwóch ewidencji. Powiązanie wykonano na podstawie numeru odniesienia ZB1 przekazanego przez Port [...] w odniesieniu do każdego ZB2. W wyniku tego zestawienia ustalono, że wszystkie kontenery z tkaninami siatkowymi z włókien szklanych pochodziły z Chin. Po dokonanych ustaleniach odnośnie kraju pochodzenia OLAF sporządził kolejne zestawienie –zestawiając dane otrzymane z poszczególnych krajów członkowskich, w tym konkretne numery zgłoszeń do procedury dopuszczenia do obrotu na terytorium Unii Europejskiej ze stosownymi danymi ZB1/ZB2 dotyczącymi przewozu. Zestawienia dokonano na podstawie numerów kontenerów.
W wyniku powyższego OLAF wygenerował 3 wykazy oznaczone literami a), b), c). Punkt a) zawiera wykaz przesyłek przekazanych przez Kraje Członkowskie i dopasowanych do stosownych danych ZB1/ZB2 dotyczących przewozu (załącznik 6). Łącznie zidentyfikowano 158 przesyłek.
Załącznik 6 do ww. raportu OLAF stanowi zestawienie dokonane przez OLAF i zawiera dane uzyskane od organów malezyjskich poszczególnych Krajów Członkowskich. Kluczowym do ustalenia ostatecznego powiązania był numer kontenera, w którym towar został wywieziony z obszaru Malezji, i w którym to kontenerze fizycznie znalazł się na obszarze Unii Europejskiej.
Z pozycji 361 i 375 załącznika 6 wynika, iż siatka z włókna szklanego została przywieziona w dniu 3.06.2011 r. z Chin do Malezji w kontenerach [...] i [...]. Towar został przeładowany ze statku w dniu 27.06.2011r. Odbiorcą towaru była malezyjska firma "D". W dniu 3.07.2011 r. towar załadowano do kontenera [...] i na statek [...] oraz przewieziono do Polski. Firma "D" (malezyjski odbiorca) błędnie zadeklarowała w ewidencjach ZB1.ZB2 kod towaru: 702000900 oraz wskazała w malezyjskich ewidencjach jako odbiorcę unijnego firmę [...] P. M. Fizycznie jednak towar w postaci siatki z włókna szklanego w kontenerze [...] 15660 kg netto został zgłoszony do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu w dniu 17.08.2011 r. przez Spółkę z o.o. "A".
Organ wyjaśnił, że malezyjski odbiorca towaru firma "D" celowo wpisał w malezyjskich ewidencjach błędne dane dotyczące odbiorcy towaru w Unii Europejskiej jak i kodu towaru. Ponadto OLAF wykrył również, że nadawcy wskazywani w danych ZB2 (eksport) nie byli identyczni, jak eksporterzy tkanin siatkowych z włókien szklanych w imporcie do Unii Europejskiej. Jak wskazuje OLAF w raporcie celem operatorów, którzy składali niepoprawne dane było wprowadzenie w błąd organów administracyjnych. Jednakże OLAF udało się powiązać większość przesyłek faktycznie pochodzącej z Chin siatki z włókien szklanych i ustalić, że towary wykazane w ewidencji ZB1 i wykazane w ewidencji ZB2 (poprzez wskazanie numeru referencyjnego) były wysyłane do Unii Europejskiej jako pochodzące z Malezji, podczas gdy w rzeczywistości pochodziły z Chin.
Dalej organ podał, że siatka z włókna szklanego zgłoszona w dniu 17.08.2011 r. przez "A" Poland Spółkę z o.o. jako pochodząca z Malezji nie została zakupiona od "C". Z oświadczenia tej firmy wynika bowiem, że spółka nigdy nie produkowała ani nie eksportowała tego typu produktu do Unii Europejskiej. Władze malezyjskie nie potwierdziły malezyjskiego pochodzenia towaru, a w piśmie z dnia 24.02.2014 r. podkreśliły, iż "C" nie jest producentem siatki z włókna szklanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl natomiast art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć przeprowadzona w oparciu o powyższe kryterium prowadzi do uznania, że skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy wskazać, że głównym instrumentem unijnej polityki ochrony rynku wspólnotowego przed praktykami polegającymi na obchodzeniu przepisów rozporządzeń antydumpingowych są akty prawne - rozporządzenia Rady wydawane na podstawie art. 13 rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej (Dz.U.UE.L 2009.343.51 z dnia 22 grudnia 2009 r.). Procedura przewidziana powołanym przepisem gwarantuje uczestnikom obrotu handlowego z krajami nie należącymi do Wspólnoty zabezpieczenie ich interesów - czyniąc jawnymi podejrzenia o obchodzenie przepisów antydumpingowych w odniesieniu do praktyki handlowej podmiotów działających w konkretnych państwach i stwarzając możliwość dostosowania swej działalności do tej sytuacji.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są decyzje organów celnych ustalające, że krajem pochodzenia importowanego przez skarżącą towaru nie jest Malezja, lecz Chiny, bowiem towar został wysłany z Chin przez Malezję na obszar Unii Europejskiej. W konsekwencji dokonania takiego ustalenia organy celne nałożyły cło antydumpingowe. Skarżąca natomiast twierdziła, że materiał zgromadzony w sprawie wyklucza, aby Malezja była wyłącznie krajem tranzytu; w jej ocenie materiał dowodowy nie podważa twierdzenia, że Malezja była krajem wysyłki (pochodzenia) towaru.
Przedmiotem importu w niniejszej sprawie był towar objęty zgłoszeniem celnym z dnia 17 sierpnia 2011 r. , tj. siatka z włókna szklanego, zaklasyfikowana do kodu TARIC 7019 59 00 10.
Okoliczność określenia klasyfikacji przedmiotowego towaru nie była w toku postępowania kwestionowana przez skarżącą. Istotą sporu – jak wcześniej wskazano – było określenie innego kraju pochodzenia dla przedmiotowej partii importowanego towaru (Chin) i - na skutek przyjęcia takiego ustalenia – nałożenie na skarżącą cła antydumpingowego. Jednocześnie należy zaznaczyć, że skarżąca w odniesieniu do przedmiotowego towaru objętego ww. zgłoszeniem celnym została objęta cłem konwencyjnym (wg stawki erga omnes – 7%) na podstawie ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 23 kwietnia 2014 r. nr [...].
Przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 727 ze zm.) stanowi, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Dział IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) dotyczy postępowania podatkowego, a zatem do niniejszego postępowania zastosowanie miały przepisy Ordynacji podatkowej.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć stanowi w niniejszej sprawie art. 78 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. UE.L.92.302.1 ze zm.), zwanego dalej "WKC", zgodnie z którym po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia, zaś ust. 3 ww. artykułu stanowi, że jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, iż przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują zgodnie z wydanymi przepisami niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują.
Nie może też budzić wątpliwości, że zasadnicze znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy ma regulacja zawarta w art. 67 WKC. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli szczególne przepisy nie stanowią inaczej, datą, którą należy uwzględniać przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której są zgłaszane towary - jest data przyjęcia zgłoszenia celnego przez organy celne - pod warunkiem przedstawienia towarów organom celnym; zgłoszenia, które spełniają warunki określone w art. 62, są natychmiast przyjmowane przez te organy (art. 63 WKC). Dług celny w przywozie powstaje w wyniku dopuszczenia do swobodnego obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym, a w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego powstaje dług celny (art. 201 ust. 1 lit. a i ust. 2 WKC).
Dzień zgłoszenia celnego jest także wyznacznikiem dla zastosowania wobec towarów objętych zgłoszeniem celnym środków polityki handlowej, jeżeli takie mają zastosowanie do danego towaru. Chodzi mianowicie o środki pozataryfowe, takie jak środki antydumpingowe w postaci ceł antydumpingowych, wprowadzane na mocy rozporządzeń Rady (WE) w wyniku postępowania antydumpingowego prowadzonego przez Komisję Europejską, jeżeli postępowanie takie wykaże stosowanie praktyk dumpingowych w przywozie określonego towaru na wspólnotowy obszar celny.
W dacie przyjęcia przedmiotowego zgłoszenia celnego, tj. w dniu 17 sierpnia 2011 r., dla towaru zaklasyfikowanego do kodu TARIC 7019 59 00 10, pochodzącego z Chin, obowiązywało Rozporządzenie Wykonawcze Rady (UE) nr 791/2011 z dnia 3 sierpnia 2011 r. (Dz.U.UE.L.2011.204.1) w sprawie nałożenia ostatecznego cła antydumpingowego i ostatecznego pobrania tymczasowego cła nałożonego na przywóz niektórych rodzajów tkanin siatkowych o otwartych oczkach z włókien szklanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, na mocy którego na towary pochodzące z Chin została utrzymana stawka w wysokości - 62,9%. Rozporządzenie wykonawcze weszło w życie 10 sierpnia 2011 r.
Natomiast na mocy wcześniejszego Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 138/2011 z dnia 16 lutego 2011 r., nakładającego tymczasowe cło antydumpingowe na przywóz niektórych tkanin siatkowych o otwartych oczkach z włókien szklanych, pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz.U.UE.L.2011.43.9) został nałożony na przywóz niektórych tkanin siatkowych o otwartych oczkach z włókien szklanych o wadze powyżej 35g/m², objętych m.in. kodem 7019 59 00 10, obowiązek poboru tymczasowego cła antydumpingowego.
Postępowanie w sprawie kontroli przedmiotowego zgłoszenia celnego zostało wszczęte postanowieniem z dnia 10 czerwca 2014 r. w związku z wpłynięciem do organu w dniu 9 czerwca 2014 r. Raportu nr [...] z dnia 25 kwietnia 2015 r. Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (dalej jako: "OLAF"). Stanowił on uzupełnienie Raportu końcowego OLAF z dnia 2 maja 2013 r., nr [...] oraz Raportu z misji z dnia 12 kwietnia 2013 r. nr [...]. Raport końcowy wpłynął do organu w dniu 26 lipca 2013 r.
Po zapoznaniu się z zawartymi wnioskami przeprowadzonego przez OLAF dochodzenia, organ celny dokonał weryfikacji dokonanego przez skarżącą zgłoszenia celnego. Takie działanie organu celnego było uprawnione, gdyż treść wymienionych wyżej raportów (zarówno z misji pierwotnej jak i kontynuacyjnej) dawała podstawę do wszczęcia kontroli postimportowej, w sytuacji gdy istniało uzasadnione podejrzenie, że objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym towar nie był pochodzenia malezyjskiego, pomimo że do zgłoszeń dołączono malezyjskie świadectwo pochodzenia. W toku przeprowadzonego postępowania organy celne, opierając się na treści ww. raportów ustaliły, że przedmiotowe tkaniny siatkowe o otwartych oczkach miały pochodzenie chińskie.
Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) ustanowiony został decyzją Komisji z dnia 28 kwietnia 1999 r. (Dz.U.UE.L.1999.136.20), a kwestie dotyczące prowadzonych przezeń dochodzeń normowało Rozporządzenie Nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. (Dz.U.UE.L.1999.136.1).
Artykuł 9. tego Rozporządzenia stanowił, że na zakończenie dochodzenia prowadzonego przez Urząd opracowuje on raport, oraz że raporty stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym Państwa Członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania.
Obecnie Rozporządzenie Nr 1073/1999 zastąpione zostało Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EURATOM) Nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r., dotyczącym dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylającym rozporządzenie (WE) Nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) Nr 1074/1999, które weszło w życie w dniu 1 października 2013 r. (Dz.U.UE.L.2013.248.1).
Także to Rozporządzenie - Nr 883/2013 - stanowi w art. 11 ust. 1, że po zakończeniu dochodzenia przez Urząd, sporządza się raport. W myśl art. 11 ust. 2 Rozporządzenia raporty stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych.
Tak więc z przywołanych przepisów wynika wprost, że raport OLAF stanowi dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym i że posiada taką samą wartość dowodową, jak podobne dokumenty sporządzane w postępowaniach prowadzonych przed organami krajowymi.
Ponadto z art. 11 ust. 4 przywołanego rozporządzenia wynika, że wskazany raport, jak również wszystkie związane z nim dokumenty przekazywane są danej instytucji, organowi, urzędowi lub agencji, które podejmują działania, w szczególności dyscyplinarne lub prawne, uzasadnione wynikami dochodzenia. Normatywna treść przywołanych przepisów musi też uwzględniać cele wyraźnie deklarowane przez prawodawcę unijnego, zwłaszcza w pkt 31, pkt 28 i pkt 49 wprowadzenia do przywołanego rozporządzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt I GSK 376/13, LEX nr 1528823).
Z przywołanych regulacji wynika zatem, że raporty OLAF - tak we wcześniejszym stanie prawnym jak i obecnie - stanowią dopuszczalny dowód w prowadzonym przez organy postępowaniu celnym mającym na celu przeprowadzenie kontroli zgłoszenia celnego. Raporty te mają charakter dokumentu urzędowego - stanowią dowód zrównany z protokołami kontroli.
Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że sporządzone przez inspektorów OLAF wskazane powyżej raporty stanowiły dopuszczalny dowód w prowadzonym przez odpowiednie polskie władze krajowe - w pełni autonomicznym - postępowaniu celnym, ukierunkowanym na przeprowadzenie kontroli zgłoszenia celnego, na podstawie którego objęto procedurą dopuszczenia do obrotu tkaninę siatkową. Dowód ten podlegał ocenie organów na ogólnych zasadach.
W raportach tych - w sposób szczegółowy i czytelny – opisano mechanizm przywozu z Chin i przeładowania tkanin siatkowych o otwartych oczkach z włókien szklanych na terenie Wolnej Strefy Handlu (FCZ) w Port [...] w Malezji, w celu ich wywiezienia do Unii Europejskiej jako towaru o pochodzeniu malezyjskim.
Należy zaznaczyć, że Zarząd Portu [...] i Urząd Celny Malezji udostępniły misji unijnej dane z prowadzonych przez nich elektronicznych rejestrów, wyjaśniając procedury mające zastosowanie do towarów wchodzących i wychodzących zarówno z portu morskiego i Wolnej Stefy Handlowej (FCZ) w Porcie [...], jak i Głównego Obszaru Celnego Malezji. Ponadto, podczas misji kontynuacyjnej, Kapitanat Portu [...] przedstawił zespołowi misji kopie ZB1 i ZB2 odnoszące się do kontenerów z tkaninami siatkowymi z włókien szklanych pobrane od operatorów ekonomicznych, które m.in. wskazywały, że towary zadeklarowane w ZB1 posiadały inne oznaczenia taryfowe: 702000900, 760692000 i 830249900. Kody towarowe HS mające zastosowanie do tkanin siatkowych z włókien szklanych to: 701951, 701959, 701940. Dodatkowo Kapitanat przekazał również wyciągi danych ZB1/ZB2 dotyczące wyżej wymienionych kodów towarowych, w tym dane (eksportowe) ZB2, dotyczące kontenerów z produktem zadeklarowanym pod kodem towarowym 702000900. Kontenery te dotyczyły tkanin siatkowych z włókien szklanych eksportowanych do UE, które w rejestrach Krajów Członkowskich deklarowano m.in. – jak to zostało wykazane wobec towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym – do kodu: 7019 59.
Zarząd Portu [...] potwierdził, że gdy dana przesyłka jest zarejestrowana w rejestrze ZB1, a następnie odpowiadającym mu rejestrze ZB2, oznacza to, że nigdy nie została ona przeniesiona ze strefy FCZ do Głównego Obszaru Celnego Malezji.
W raporcie OLAF zostały wyjaśnione i czytelnie opisane procedury celne obowiązujące w Porcie [...], w tym kwestie związane z rodzajami wystawianych deklaracji. Deklaracje ZB1 i ZB2 zawierają szereg danych, takich jak: kraj pochodzenia czy przeznaczenia, nadawca, odbiorca, ilość i numery kontenerów, statek, morski list przewozowy, itp.
W trakcie trwania misji OLAF dokonał zestawienia danych dotyczących tkanin siatkowych z włókien szklanych wysyłanych z Chin znajdujących się w rejestrze ZB1 (dane importowe) obejmującym towary wchodzące do Wolnej Strefy Handlowej (FCZ) Portu [...] z zagranicy z danymi zawartymi w rejestrze ZB2 (dane eksportowe) zawierającymi dane dotyczące towarów wychodzących z tej Strefy.
Objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym towar – wg treści poz. [...] i [...] załącznika nr 6 do raportu z misji kontynuacyjnej nr [...] - zarejestrowany w Wolnej Sferze Handlowej Portu [...] pod kodem 702000900, został przywieziony z Chin w dniu 3 lipca 2011 r. w kontenerach o nr [...] i [...] (wg nr ref. w rejestrze ZB1 – [...]). Następne po przeładunku do kontenera o nr [...] wywieziony do Polski, z przypisanym dla niego kodem taryfowym 7019 59 00 10 (wg nr ref. w rejestrze ZB2 - [...]).
Towary, które zostały sprowadzone statkiem z Chin do Malezji, a następnie opuściły port w Malezji są tymi samymi towarami, a ich przeładunek w Porcie [...] miał na celu ukrycie ich faktycznego chińskiego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego. Wprowadzanie towaru do Wolnej Strefy Handlu pod zmienionym kodem towarowym miało również uniemożliwić jego identyfikację oraz powodować wystawienie nowych dokumentów transportowych i handlowych (podobnie jak w przypadku przeładunku towaru).
W tym kontekście należy przyjąć, że istniejąca nieścisłość co do oznaczenia odbiorcy (w poz. [...] i [...] załącznika nr 6 w kolumnie 8 jako odbiorcę unijnego wskazano skarżącą, natomiast w kolumnie 17 inny podmiot – [...] P. M.) w żadnym wypadku nie może podważać faktu, że towar zgłoszony do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu w Polsce, znajdujący się w kontenerze o nr [...] to ten sam towar, który został przywieziony z Chin i wwieziony na obszar FCZ Portu [...] w kontenerach o numerach [...] i [...]. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w świetle ujawnionego przez misję OLAF (i przedstawionego w raportach) procederu polegającego na ukryciu faktycznego chińskiego pochodzenia przedmiotowego towaru przez malezyjskie podmioty, odbiorca malezyjski towaru (firma "D") celowo wykazywała błędne dane dotyczące odbiorcy towaru w UE, jak również wskazywała błędny kod taryfowy dla przedmiotowego towaru. Działanie takie było bowiem obliczone na utrudnienie odpowiednim organom wykrycia istniejącego procederu.
Także informacja, że przedmiotowa siatka z włókna szklanego została zakupiona od malezyjskiej firmy "C", która legitymowała się wydanym na przedmiotowy towar świadectwem pochodzenia FORM A, nie jest zgodna z prawdą, gdyż – co wynika z treści raportu z misji nr [...] – firma ta nie produkowała ani nie eksportowała tego typu produktu do UE.
W ocenie Sądu z wymienionych raportów OLAF wynika w sposób w pełni wiarygodny i przekonujący, że przedmiotowe towary nigdy nie znalazły się poza Wolną Strefą Handlu Portu [...]. Ustalono bowiem w sposób niewątpliwy, że przedmiotowe towary trafiły do Portu [...] z Chin, a po przeładunku wysłane zostały do Unii Europejskiej. Nie zostały one wyprodukowane ani poddane żadnemu przetworzeniu w Malezji. Z raportów OLAF wynika, iż w stosunku do towarów wchodzących lub wychodzących przez FCZ Port [...] zabronione jest prowadzenie jakiejkolwiek działalności produkcyjnej czy procesów nadających towarom pochodzenie.
Merytoryczna treść wskazanych raportów OLAF oraz ich rzetelność nie budzi wątpliwości Sądu. Raporty z załącznikami zostały sporządzone przez OLAF w oparciu o uzyskane od Zarządu i Kapitanatu Portu [...] oraz od Urzędu Celnego Malezji dane i informacje, po ich analizie przez funkcjonariuszy OLAF.
Mając powyższe na uwadze Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania. W szczególności organy nie naruszyły powołanych w skardze przepisów art. 121 w zw. z art. 191 o.p. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, jakimi w tym postępowaniu były raporty OLAF (z misji pierwotnej i kontynuacyjnej - nr [...] i nr [...]).
Zauważyć należy, że zarzut skargi, dotyczący braku identyfikacji przesyłki objętej przedmiotowym zgłoszeniem celnym w rejestrach ZB1/ZB2 Portu [...] poprzestaje na treści pierwotnego raportu OLAF, pomijając w istocie całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności raport z misji kontynuacyjnej OLAF, który pozwalał na dokonanie prawidłowego przyporządkowania towarów przywiezionych z Chin do Port [...], a następnie do Polski.
W ocenie Sądu wskazane raporty OLAF stanowiły wiarygodny i wystarczający dowód, na podstawie którego możliwe było dokonanie przyporządkowania kontenerów, w których przedmiotowy towar opuścił Chiny i kontenerów, w których towar ten następnie, po przeładowaniu do innego kontenera w Malezji – bez jakiejkolwiek obróbki nadającej mu malezyjskie pochodzenie - został przywieziony do Polski. Z tego powodu należy uznać za chybiony zarzut naruszenia przez organy art. 2 Konstytucji RP, w zakresie w jakim została naruszona przez organy zasada in dubio pro tributario, gdyż zgromadzony przez organy materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do rekonstrukcji stanu faktycznego sprawy i uznania, że w rzeczywistości towar pochodził z Chin, a nie jak wskazano w zgłoszeniu celnym – z Malezji.
Dokonane przez organy prawidłowe ustalenia, oparte na raportach OLAF nie pozwalały organom celnym na oparcie rozstrzygnięć na treści świadectwa pochodzenia, dołączonego do przedmiotowego zgłoszenia celnego.
Należy też wskazać, że poczynione ustalenia świadczą o tym, że organy celne Malezji , wystawiając przedmiotowe świadectwo zostały wprowadzone w błąd przez eksportera , który nie mógł być producentem wyeksportowanego do Unii Europejskiej towaru, a w tej sytuacji wydanie świadectwa pochodzenia FORM A, potwierdzającego malezyjskie pochodzenie towaru nie stanowi błędu organu w rozumieniu art. 220 ust. 2 lit. b WKC.
Stwierdzenie przez organy celne chińskiego pochodzenia towaru musiało skutkować zastosowaniem przepisów Rozporządzenia Wykonawczego Rady (UE) Nr 791/2011 z dnia 3 sierpnia 2011 r. i na tej podstawie określeniem wobec partii towaru objętej przedmiotowym zgłoszeniem celnym stawki ostatecznego cała antydumpingowego w wysokości 62,9% oraz określeniem niezaksięgowanej kwoty ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 56.357 zł.
Jednocześnie organy przyjmując, że podanie w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych danych dotyczących kraju pochodzenia importowanego towaru nie wynikało – w świetle poczynionych ustaleń – z zaniedbania ani świadomego działania skarżącej - na podstawie art. 65 ust. 5 ustawy – Prawo celne orzekły o odstąpieniu od naliczenia odsetek.
Mając na uwadze powyższe Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło