III SA/Gd 991/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na niewykonanie przez Burmistrza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 825/12 postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem datowanym na dzień 20 grudnia 2013 r. i uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 29 stycznia 2014 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – 3 lutego 2014 r.) skarżący A. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. Według oświadczenia o stanie rodzinnym wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką. Z kolei z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca jak i osoby pozostające z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają jakichkolwiek zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca - zgodnie z oświadczeniem zawartym w formularzu PPF – generuje dochód w wysokości 580 zł brutto miesięcznie z tytułu wykonywania przewozów taksówką. Z kolei żona wnioskodawcy otrzymuje wynagrodzenie ze stosunku pracy w kwocie 2.300 zł brutto miesięcznie. Celem potwierdzenia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy a odnoszących się do sytuacji majątkowej wnioskodawcy i osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 lutego 2014 r. (doręczonym w dniu 21 lutego 2014 r. – vide: k. 37 akt sprawy) wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia: a) kopii dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów brutto w okresie ostatnich trzech miesięcy; b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz żonę rachunków bankowych (w tym rachunków maklerskich i dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; c) kopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy oraz osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym (opłaty czynszowe, opłaty za energię elektryczną, gaz, telefon, lekarstwa, inne); d) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę lub żonę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Zgodnie bowiem z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W dniu 4 marca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęły: a) oświadczenie wnioskodawcy, w świetle którego wnioskodawca nie uzyskał jakichkolwiek dochodów w okresie ostatnich trzech miesięcy; b) oświadczenie wnioskodawcy, w świetle którego wnioskodawca nie posiada rachunku bankowego; c) zeznanie PIT-37 za rok 2013 złożone przez żonę wnioskodawcy; d) oświadczenie wnioskodawcy o posiadaniu samochodu osobowego marki [...] rok produkcji 1998 o wartości 3.400 zł; e) potwierdzenia opłat czynszowych na za miesiące grudzień 2013 r. – luty 2014 r. wpłacane na rzecz A Sp. z o.o.; f) potwierdzenia wpłat za paliwo gazowe; g) potwierdzenia wpłat za usługi telekomunikacyjne; h) potwierdzenia wpłat za telewizję kablową i Internet; i) faktura VAT za energię elektryczną z rozliczeniem prognozowanym; j) potwierdzenia spłat rat kredytu. W tym stanie należało wskazać, co następuje: Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona bowiem dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak – Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w;] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ww. aktu normatywnego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje z kolei zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanego art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W realiach rozpatrywanej obecnie sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Analiza przedłożonych do akt dokumentów źródłowych wykazała bowiem, że wnioskodawca selektywnie wykonał nałożony na niego obowiązek przedłożenia wymienionych w wezwaniu referendarza sądowego dokumentów i oświadczeń. I tak w pierwszej kolejności wskazać należy, że wnioskodawca nie przedłożył wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego i jego małżonkę rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), ani (alternatywnie) nie przedłożył oświadczeń o ich nieposiadaniu przez żonę. Wprawdzie w treści pisma datowanego na dzień 28 lutego 2014 r. ww. podał, że "nie posiada rachunku bankowego", jednakże oświadczenie to budzi poważne wątpliwości. Z akt prowadzonego postępowania wynika, że skarżący jest osobą zarejestrowaną jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Oznacza to, iż będąc przedsiębiorcą wnioskodawca pełni funkcję płatnika składek na ubezpieczenie społeczne w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.) i w konsekwencji to na nim spoczywa obowiązek opłacania należności z tytułu składek w formie bezgotówkowej w drodze obciążenia własnego rachunku bankowego (por.: art. 47 ust. 4 i ust. 4b cyt. ustawy). Dodatkowo należy wskazać, iż wnioskodawca jako podatnik prowadzący działalność gospodarczą będący osobą fizyczną był w danym momencie zobowiązany do złożenia we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszenia identyfikacyjnego albo aktualizacyjnego z podaniem w szczególności wykazu rachunków bankowych, stosownie do art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1314 ze zm.). W tych okolicznościach nie sposób uznać za wiarygodne oświadczenia skarżącego o nieposiadaniu rachunków bankowych. Przedmiotową wątpliwość wzmacnia nadto odmienne oświadczenie w kwestii posiadania rachunków bankowych znajdujące się w aktach sprawy o sygnaturze III SA/Gd 825/12. Co nadto istotne, wnioskodawca w żaden sposób nie odniósł się do kwestii posiadania (względnie braku) rachunku bankowego przez żonę, która zgodnie z oświadczeniem zawartym w złożonym formularzu PPF jest osobą generującą stałe przychody z tytułu umowy o pracę. Ponadto do dnia wydania niniejszego orzeczenia wnioskodawca nie przedstawił kopii dokumentów potwierdzających uzyskiwanie dochodów wskazanych prze siebie wprost w rubryce nr 10 formularza PPF. W piśmie z dnia 28 lutego 2014 r. wnioskodawca poprzestał na stwierdzeniu, że w okresie ostatnich trzech miesięcy (które w realiach sprawy winny być liczone wstecz od dnia 6 lutego 2014 r., to jest od dnia wydania zarządzenia przez referendarza sadowego) nie wygenerował jakichkolwiek dochodów. Informacja ta jest jednakże wątpliwa zważywszy, że formularz PPF, w którym powołano się na uzyskiwanie dochodów w kwocie 580 zł brutto miesięcznie wnioskodawca podpisał w dniu 29 stycznia 2014 r. W konsekwencji powyższego stwierdzić trzeba, że przedłożony przez skarżącego do akt niniejszej sprawy materiał dowodowy nie potwierdza bardzo ważnych dla oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego małżonki okoliczności. Z kolei wymienione braki i niejasności nie pozwalają uznać, że wnioskodawca dokonał wszelkich starań, by w obecnie prowadzonym postępowaniu w sposób pełny i rzetelny zobrazować swoją sytuację finansową. Przyjęta postawa skutkuje zaś niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących rzeczywistych możliwości płatniczych. Referendarz pragnie zauważyć, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę aktualnego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się zaś, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei wszelkie rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają uznać, że udowodniła ona, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r.; sygn. akt II FZ 91/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.