III SAB/Gd 102/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. S. na bezczynność Prezydenta Miasta Sopotu w przedmiocie przydziału lokalu socjalnego postanawia: odrzucić skargę. L. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Sopotu w sprawie przydziału lokalu socjalnego. Skargę wniesiono za pośrednictwem organu w dniu 27 stycznia 2026 r. Skarżący wskazał, że jest emerytem oraz że w jego przypadku doszło wcześniej do eksmisji z lokalu, na mocy prawomocnego postanowienia wydanego w 2019 r. w sprawie, której nie był stroną. Tym samym, w ocenie skarżącego, prawo do lokalu przysługuje mu z mocy ustawy. Skarżący stanął na stanowisku, że gmina od lat nie zrealizowała przysługującego mu uprawniania dotyczącego przydziału lokalu, wobec czego wnosi o zobowiązanie Prezydenta Miasta Sopotu przez Sąd do złożenia skarżącemu oferty najmu lokalu socjalnego w terminie 14 dni oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ zaprzeczył, aby pozostawał w bezczynności. Wyjaśnił, że w dniu 3 kwietnia 2019 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Sopocie M. S. wystąpił do Gminy Miasta Sopotu o wskazanie pomieszczenia tymczasowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Sopocie z dnia 18 września 2018 r. sygn. akt [...] dla dłużników w osobach M. T., A. S. i L. S. Pismem z dnia 11 kwietnia 2019 r. komornik został poinformowany przez organ, że Gmina Miasta Sopotu nie dysponuje takim pomieszczeniem, a zgłoszona potrzeba została zarejestrowana jako oczekująca. W dniu 9 kwietnia 2019 r. L. S. złożył pozew przeciwko Gminie Miasta Sopotu w sprawie o ustalenie prawa do najmu socjalnego lokalu sygn. akt [...]. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2020 r. Sąd Rejonowy w Sopocie Wydział I Cywilny umorzył postępowanie w sprawie w całości. W dniu 15 października 2019 r. A. S. złożyła wniosek o oddanie w najem lokalu mieszkalnego, wskazując jako osoby ubiegające się męża L. S. oraz dwie córki. Z wniosku wynikało, iż została pozbawiona prawa do lokalu mieszkalnego i wynajmuje inny lokal w S. Pismem z dnia 17 października 2019 r. organ wystąpił do A. S. z pismem o uzupełnienie dokumentów potwierdzających dochody rodziny za okres trzech miesięcy i poinformował, że rozpatrzenie wniosku nastąpi po dostarczeniu tych dokumentów. A. S. odebrała pismo w dniu 30 października 2019 r. Wobec braku reakcji na ww. pismo, organ pismem z dnia 23 stycznia 2020 r. udzielił A. S. odpowiedzi informując, że wniosek pozostawiono bez rozpatrzenia z uwagi na nieuzupełnienie dokumentów i brak wyjaśnień. Organ wyjaśnił dalej, że w dniu 6 lutego 2021 r. podanie o przyznanie lokalu komunalnego w S. złożył następnie L. S. Pismem z dnia 19 lutego 2021 r. poinformowano L. S. o zasadach wynajmowania lokali z zasobów Gminy Miasta Sopotu oraz przesłano w załączeniu druk wniosku wymaganego regulaminem wynajmowania lokali mieszkalnych. L. S. potwierdził odbiór korespondencji w dniu 4 marca 2021 r., jednakże do organu nie wpłynął stosowny dokument. Aktualnie z kolei w dniu 26 stycznia 2026 r. wpłynęło do organu pismo L. S. o przyznanie prawa do najmu socjalnego jego rodzinie – to jest wnioskodawcy, jego żonie oraz dwóm córkom. Organ dnia 30 stycznia 2026 r. przesłał w związku z tym do L. S. pismo przekazujące druki wniosku oraz poinformował jakie dokumenty należy złożyć, jako niezbędne, dla rozpoznania wniosku oraz jakie okoliczności udokumentować, aby otrzymać pomoc mieszkaniową. Organ wyjaśnił dodatkowo, że składane przez wnioskodawców wnioski o oddanie w najem lokalu mieszkalnego były rozpatrywane w oparciu o § 2 ust.5 i § 8 uchwały Rady Miasta Sopotu nr V/96/2019 z dnia 28 marca 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali i pomieszczeń wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Sopotu. Natomiast wnioski jakie L. S. składa w roku bieżącym będą rozpatrywane w oparciu o przepisy obowiązującej obecnie uchwały Rady Miasta Sopotu nr XLIII/752/2023 z dnia 25 maja 2023 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali i pomieszczeń wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Sopotu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w pierwszej kolejności z urzędu bada dopuszczalność skargi. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi wymaga bowiem uprzedniego zbadania dopuszczalności jej wniesienia. W rozpoznawanej sprawie skarga podlega odrzuceniu, gdyż przedmiot zaskarżenia nie podlega kontroli sądu administracyjnego. W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przedstawiony katalog ma charakter zamknięty, co ma tę konsekwencję, że wniesienie skargi wykraczającej poza ten zakres, skutkuje jej odrzuceniem jako nieobjętej właściwością sądu administracyjnego, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Kwestia zasad gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy uregulowana została w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 725). Tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy (art. 4 ust. 1 ustawy). Stosownie do art. 4 ust. 2 i 3 tej ustawy gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach, wykorzystując do tego mieszkaniowy zasób gminny. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 21 ust. 1 ustawy, rada gminy uchwala zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Zagadnienie dotyczące istoty i charakteru uprawnień w zakresie przyznania lokalu socjalnego, było przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08. W uchwale tej wskazano, że postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy. Następnie wniosek jest rozpoznawany przez organ, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. W tym pierwszym etapie działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Drugi etap postępowania w zakresie udzielania konkretnej pomocy mieszkaniowej, związany jest natomiast z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu. W cytowanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśniał, że starając się o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego, wnioskodawca posiada uprawnienie do wniesienia skargi na akt organu gminy dotyczący zakwalifikowania i umieszczenia go na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, ponieważ jest to akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Akt o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, niebędący decyzją administracyjną, jest zatem aktem z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.) i kończy pierwszy etap postępowania, dotyczącego udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę. Rozstrzyga on o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Po umieszczeniu na liście, następuje drugi etap postępowania, w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu i ten etap, kończący się zawarciem umowy, ma już charakter cywilnoprawny i pozostaje poza kognicją sądu administracyjnego. Wskazać należy, że stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. skarga na bezczynność nie obejmuje aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Podstawy wniesienia takiej skargi nie stanowi także norma art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Z przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego nie wynika, aby uprawnienie do umieszczenia na liście osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu (mieszkalnego i socjalnego) z zasobów mieszkaniowych gminy było uprawnieniem wynikającym z przepisów prawa. Przeciwnie, ustalenia dotyczące: zasad wynajmowania takich lokali, pierwszeństwa w zawarciu umowy najmu lokalu, w tym lokalu socjalnego, zawierania takich umów w miarę posiadania wolnych lokali, kryteriów wyboru osób do zawarcia takich umów, trybu rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali, w tym sporządzania list osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu, sposobu prowadzenia takich list, umieszczania określonych osób na takiej liście oraz skreślania ich z listy, wskazują, że uprawnienia te, w tym uprawnienie do umieszczenia na liście oczekujących w kolejności na zawarcie umowy najmu, nie są uprawnieniami wynikającymi wprost z przepisów prawa, lecz ich realizacja przez właściwe organy w stosunku do określonych osób wymaga podjęcia i wykonania różnych czynności wyjaśniających, sprawdzających i wreszcie ustalających, szeregujących i kwalifikujących każdą osobę zarówno co do samego uprawnienia, jak i kolejności jego realizacji z uwzględnieniem rozmiaru dysponowanego przez gminę zasobu mieszkaniowego. Wniesiona skarga w takiej sprawie podlega zatem odrzuceniu jako niedopuszczalna (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt III SAB/Łd 17/18, postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 23 kwietnia 2020 r. w sprawie sygn. akt 42/20, postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 28 września 2020 r. sygn. akt II SAB/Bk 90/20). Z akt sprawy wynika przy tym, że choć L. S. wnosił o przydział lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Sopotu, to w 2021 r. nie złożył wniosku z sposób odpowiadający wymogom prawa, nie wypełnił bowiem formularza i nie przedłożył dokumentów, o jakich jest mowa w § 16 uchwały Rady Miasta Sopotu nr V/96/2019 z dnia 28 marca 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali i pomieszczeń wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Sopotu. W odniesieniu do podania o przydział lokalu socjalnego datowanego na dzień 26 stycznia 2026 r., organ również wskazał skarżącemu w piśmie z dnia 30 stycznia 2026 r. na konieczność złożenia wniosku na obowiązującym formularzu i przedłożenia w załączeniu określonych dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na skargę dodatkowo wskazano, że do przedmiotowego wniosku i jego rozpoznania obowiązujące są zasady wyrażone w kolejnej uchwale, to jest uchwale Rady Miasta Sopotu nr XLIII/752/2023 z dnia 25 maja 2023 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali i pomieszczeń wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Sopotu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę, jako wniesioną w sprawie nienależącej do właściwości sądów administracyjnych.