III SAB/Gd 106/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w przedmiocie wydania odpisów dokumentów postanawia: odrzucić skargę. M. P. (dalej także jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w przedmiocie wydania mu odpisów dokumentów (pism, wniosków) składanych w sprawie o sygn. akt: [...], [...], [...]. Zdaniem skarżącego dokumenty te powinny mu być wydane, o czym stanowi art. 157 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 534 ze zm.; powoływanej dalej jako: "k.p.k.). W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący, będący stroną postępowań toczących się przed Sądem Apelacyjnym w sprawach o sygn. akt: [...], [...], [...] zwracał się do Sądu, II Wydziału Karnego, o przesłanie kserokopii (odpisów) pism (dokumentów) znajdujących się w aktach spraw. Przewodniczący Wydziału II Karnego informował skarżącego kilkukrotnie, że realizacja jego wniosków wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty za wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy, z czym skarżący się nie zgadza. Przepis zawarty w art. 157 k.p.k., na który powołuje się skarżący, dotyczy wyłącznie doręczania odpisów orzeczeń i protokołów. W szczególności przepis ten nie dotyczy obowiązku sporządzania i następnie dostarczania stronom odpisów pism, jakie strony kierują do sądu, w skutek czego pisma te załączane są do akt spraw. We wszystkich wymienionych powyżej sprawach odpisy orzeczeń skarżący otrzymał, zaś jego wnioski nie dotyczyły protokołów. Dodatkowo informowano M. P., że sąd nie ogranicza jego praw do robienia odpisów potrzebnych mu dokumentów, gdyż może w każdym czasie przesłać akta sprawy, by skarżący, odbywający w Zakładzie Karnym karę pozbawienia wolności, sporządził sobie stosowane odpisy. Informowano również skarżącego, że opłaty za wydanie kserokopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, pobierane na podstawie art. 156 § 2 i § 3 k.p.k. nie wchodzą w skład kosztów sądowych w rozumieniu art. 616 § 2 pkt 1 k.p.k. i przepis art. 623 k.p.k. nie ma do nich zastosowania, co oznacza że strony i osoby wymienione w art. 156 § 2 k.p.k. nie mogą być zwolnione od obowiązku uiszczenia opłaty za wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2005 r, sygn. akt I KZP 41/05, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt KSP 4/12). Tak więc, zdaniem Prezesa Sądu Apelacyjnego, skarga jest niezasadna, gdyż w sprawie nie zachodziła bezczynność, skoro skarżącemu udzielono odpowiedzi. Sedno jego skargi dotyczy zaś tego, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Przewodniczącego II Wydziału Karnego i Prezesa tutejszego sądu, oczekując przesłania mu żądanych kserokopii z akt spraw pomimo braku uiszczenia stosownej opłaty. Ponadto, zgodnie z art. 41b ustawy z 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 2072 ze zm.; dalej także jako: "u.s.p.") organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu (§ 1). Ustawa ta nie przewiduje trybu kontroli sądowo-administracyjnej działalności prezesa sądu. Skarga M. P. została przez Prezesa Sądu Apelacyjnego rozpoznana w trybie tego przepisu i skarżącemu udzielono odpowiedzi pismem z 15 września 2021 r. [...] (kopia odpowiedzi w załączeniu). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. Zakres właściwości sądu administracyjnego określać muszą przepisy ustawy, ponieważ wymaga tego art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie natomiast do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Nadto, sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Dodatkowo, zgodnie z art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi (...) oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że poza aktami pozytywnymi wydawanymi w sprawach indywidualnych (decyzjami administracyjnymi, postanowieniami, aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej, sprzeciwami) we właściwości sądu administracyjnego pozostaje także kontrola bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Kontrola ta jednak prowadzona być może tylko w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a., tj. tylko wtedy, gdy organ był obowiązany załatwić sprawę administracyjną poprzez wydanie decyzji administracyjnej, postanowienia (na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także rozstrzygającego sprawę co do istoty), postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (...), a także innych niż określonych w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach, a także innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z powyższego wynika, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa (skarga na bezczynność jest pochodną skargi). Przyjmuje się również, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. W związku z powyższym w niniejszej sprawie ustalenia wymagało, czy Prezes Sądu Apelacyjnego obowiązany był wydać jakikolwiek akt administracyjny, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. i czy w związku z tym doszło do naruszenia dyspozycji art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.). W ocenie tut. Sądu Prezes Sądu Apelacyjnego, w realiach rozpatrywanej sprawy, nie miał jakichkolwiek podstaw prawnych do wydania aktu administracyjnego, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., tak więc wykazywane przez skarżącego brak wydania mu odpisów (kopii) dokumentów (pism, wniosków) składanych w sprawie o sygn. akt: [...], [...], [...], nie może być objęte kognicją sądu administracyjnego. Wskazać jednocześnie należy, że w myśl art. 41b ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu (§ 1), przy czym organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego, działalności prezesa sądu okręgowego - prezes sądu apelacyjnego, a działalności prezesa sądu apelacyjnego - Krajowa Rada Sądownictwa (§ 3). Z powyższego wynika, że także w ustawie - Prawo o ustroju sądów powszechnych, nie został przewidziany tryb kontroli sądowoadministracyjnej działalności prezesa sądu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest także pogląd, że czynności - niezależnie od formy - podejmowane w trybie właściwym dla rozpatrywania skarg i wniosków na działalność organów administracji (także właściwych organów sądów w zakresie ich działalności administracyjnej) nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 p.p.s.a. i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 12 września 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wr 141/16, LEX nr 2145877). Konsekwencją powyższego jest, że w tym postępowaniu nie przysługuje również skarga na bezczynność. Skarga na działalność (bezczynność) prezesa sądu apelacyjnego podlega rozpoznaniu na podstawie powołanych powyżej przepisów ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz wydanego na podstawie art. 41e u.s.p. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie skarg i wniosków dotyczących działalności sądów powszechnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 524). Reasumując, skoro złożona przez skarżącego skarga na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w zakresie wydania mu odpisów (kopii) dokumentów w sprawie o sygn. akt: [...], [...], [...], nie dotyczyła wykonywania zadań administracji publicznej w formach prawnych poddanych przez ustawodawcę kontroli sądu administracyjnego, należało zatem stwierdzić, że skarga ta nie podlega właściwości sądu administracyjnego, co obligowało Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.