III SAB/Gd 107/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu w dniu 6 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. N. na przewlekłość postępowania Prezydenta Miasta w przedmiocie zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego postanawia odrzucić skargę. B. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na przewlekłe postępowanie Prezydenta Miasta w sprawie zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Skarżący domagał się zobowiązania organu do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego oraz uznana, że nastąpiła przewlekłość postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w związku z eksmisją z dotychczasowego miejsca zamieszkania, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w G. (sygn. akt IC 305/07), w dniu 17 marca 2007 r. złożył wniosek do Urzędu Miasta o wynajęcie lokalu socjalnego. Przez okres pięciu lat nie otrzymał żadnej propozycji wynajęcia lokalu socjalnego. Tym samym naruszono art. 36 § 1 i § 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej odrzucenie, gdyż sprawy wskazania i wynajęcia lokalu socjalnego nie należą do właściwości sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z ww. przepisów wynika wprost, że właściwość sądów administracyjnych nie została określona za pomocą klauzuli generalnej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje bowiem orzekanie w sprawach skarg ściśle przez ustawę określonych. Skarga na bezczynność jest zaś dopuszczalna w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 30). Kwestie związane z zawarciem umowy najmu lokalu socjalnego mają generalnie charakter cywilnoprawny, w tego typu sprawach nie wydaje się rozstrzygnięć o charakterze adminstracyjnoprawnym. Udostępnianie lokali socjalnych z zasobu mieszkaniowych gmin regulują przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2014 r. poz. 150). W art. 4 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy przewidziano, że do zadań własnych gminy należy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, w tym także zapewnianie lokali socjalnych oraz lokali zamiennych. W celu realizacji tychże zadań gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy), z którego to zasobu wydziela część lokali, które przeznacza na wynajem jako lokale socjalne (art. 22 ustawy). Stosownie do art. 23 cytowanej ustawy najem lokali socjalnych następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej (tak też w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 października 2009 r. sygn. akt II SAB/Go 68/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Szerzej na ten temat wypowiedział się też Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powołując się na dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w uchwale, że zawarcie umowy najmu lokalu przez gminę jest czynnością cywilnoprawną a wybór osoby, do której kieruje się oświadczenie woli o jej zawarciu, jako wyraz autonomii woli stron stosunków prawa cywilnego, należy również do sfery stosunków cywilnoprawnych, przy czym kwestia wyboru osoby (lub odmowa) jest badana przez sąd cywilny. W konsekwencji powyższych stwierdzeń należy przyjąć, że również przewlekłość postępowania w zakresie zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego leży poza właściwością sądu administracyjnego. Nadto w niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę powołując się na art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Wskazać należy, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu działu VIII k.p.a., a więc skarg związanych z krytyką nienależytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników (art. 227 i następne k.p.a.), ponieważ sprawy te nie zostały poddane jego kontroli ani na podstawie art. 3 p.p.s.a., ani na podstawie przepisów ustaw szczególnych, czyli w tym przypadku k.p.a. (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt VII SAB/Wa 145/09, LEX nr 5510770. Mając na względzie przytoczone okoliczności sprawy Sąd uznał, że nie jest właściwym do jej rozpatrzenia i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę.