III SAB/Gd 135/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji "A" w W. na bezczynność PZU Zdrowie Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie Oddziału Centra Medyczne FCM Zdrowie U. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że PZU Zdrowie Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie Oddział Centra Medyczne FCM Zdrowie U. dopuściła się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od PZU Zdrowie Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie Oddziału Centra Medyczne FCM Zdrowie U. na rzecz skarżącej Fundacji "A" w W. 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Fundacja "A" z siedzibą w Warszawie wniosła w dniu 15 sierpnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność PZU Zdrowie Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie Oddziału C. w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W oparciu o przesłane do Sądu dokumenty ustalono, że w dniu 26 kwietnia 2022 r., powołując się na przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112 poz. 1198 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "u.d.i.p.", Fundacja "A" z siedzibą w Warszawie wystąpiła do PZU Zdrowie Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie Oddziału C. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Fundacja zażądała odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy w Państwa podmiocie leczniczym wykonuje się procedury założenia i zdjęcia domacicznej wkładki antykoncepcyjnej? 2. Ile zrealizowali Państwo procedur 69.7 Wprowadzenie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej w 2020 r.? 3. Ile zrealizowali Państwo procedur 69.7 Wprowadzenie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej w 2021 r.? 4. Ile zrealizowali Państwo procedur 97.71 Zdjęcie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej w 2020 r.? 5. Ile zrealizowali Państwo procedur 97.71 Zdjęcie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej w 2021 r.? 6. Jakie opłaty są pobierane w Państwa podmiocie leczniczym za wykonanie odpowiednio procedury założenia i procedury zdjęcia domacicznej wkładki antykoncepcyjnej, bez wliczania ceny samej wkładki. Fundacja wniosła o udostępnienie żądanych informacji na wskazany we wniosku adres poczty elektronicznej. W odpowiedzi z dnia 24 sierpnia 2022 r. organ wskazał, że: 1. W podmiocie leczniczym wykonuje się procedury założenia i zdjęcia domacicznej wkładki antykoncepcyjnej. 2. W 2020 r. zrealizowano jedną procedurę 69.7 Wprowadzenie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej. 3. W 2021 r. nie zrealizowano procedury 69.7 Wprowadzenie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej. 4. W 2020 r. zrealizowano 3 procedury 97.71 Zdjęcie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej. 5. W 2021 r. zrealizowano 3 procedury 97.71 Zdjęcie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej? 6. Procedury założenia i zdjęcia domacicznej wkładki antykoncepcyjnej wykonano w ramach umowy z NFZ. W skardze na bezczynność z dnia 1 września 2022 r. Fundacja "A" z siedzibą w Warszawie zarzuciła organowi naruszenie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji publicznej pomimo upływu ustawowego terminu. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o charakterze tej bezczynności pod kątem rażącego naruszenia prawa, nakazanie organowi rozpoznania wniosku oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że PZU Zdrowie Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie Oddział C., jako podmiot leczniczy działający w oparciu o kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia, jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacje, o które zwróciła się skarżąca, a które dotyczą wykonywania kontraktu oraz obowiązków wynikających z prawa powszechnie obowiązującego, są informacjami publicznymi. Dotyczą bowiem wykonywania zadań publicznych przez podmiot finansowany ze środków publicznych. Pomimo zaistnienia tych okoliczności organ nie udzielił informacji publicznej w ustawowym terminie, co czyni skargę uzasadnioną i zasługującą na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę PZU Zdrowie Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie Oddział C. wniosła o umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu Spółka ograniczyła się do wskazania, że w dniu 25 sierpnia 2022 r., zgodnie z art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w trybie autokontroli organ uwzględnił skargę w całości i udzielił skarżącej odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2022 r, poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca domagała się udostępnienia informacji publicznej w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej powoływanej w skrócie jako "u.d.i.p.". Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. W niniejszej sprawie niesporne było to, że informacja, której udzielenia żądała skarżąca Fundacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Należy natomiast wskazać, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Z kolei w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej. Przepisy prawa nie definiują pojęcia bezczynności. Jednakże w piśmiennictwie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności. Na gruncie przepisów u.d.i.p. bezczynność podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ, będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia tej informacji (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.) lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że PZU Zdrowie Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie Oddział C. nie wywiązała się z nałożonych wskazanymi przepisami ustawowych obowiązków, a zatem w sprawie doszło do tak rozumianej bezczynności. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca złożyła wniosek o udzielenie informacji publicznej w dniu 26 kwietnia 2022 r. Tym samym 14 - dniowy termin do udzielenia informacji publicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie został zachowany, gdyż organ na złożony wniosek zareagował dopiero po wniesieniu skargi, w dniu 25 sierpnia 2022 r. Organ w korespondencji mailowej z sierpnia 2022 r. przepraszał za opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi na wniosek, wskazywał na przeoczenie, urlop pracownika i zamiar udostępnienia informacji. W dacie wniesienia skargi, czyli w dniu 15 sierpnia 2022 r., organ pozostawał w bezczynności w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 26 kwietnia 2022 r. Sąd w wydanym w sprawie wyroku (w punkcie 1) stwierdził, że PZU Zdrowie Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie Oddział C. dopuściła się bezczynności, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Ocena naruszenia prawa jako rażącego będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest znaczny, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, przekroczenie terminu załatwienia sprawy musi być znaczne (por. m.in. wyroki: WSA w Łodzi z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 13/17, WSA w Krakowie z 22 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 35/17). W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty i znaczący (por. wyrok NSA z 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zaszły okoliczności, które uzasadniają stwierdzenie rażącego naruszenia prawa. Udostępnienie informacji publicznej nastąpiło z opóźnieniem, niemniej jednak Spółka, która nie udostępniła informacji publicznej wskutek przeoczenia pracownika, po wniesieniu skargi niezwłocznie podjęła kroki w celu udostępnienia żądanej informacji i informacja ta została skarżącej przekazana. Ponieważ Spółka rozpoznała wniosek skarżącej i udostępniła żądaną informację, w sprawie brak było podstaw do wydania przez Sąd orzeczenia o zobowiązaniu do dokonania czynności, mającego swą podstawę w treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nadto Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o stwierdzenie, że zaistniała bezczynność miała cechy rażącego naruszenia prawa. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., w punkcie 3 sentencji wyroku, oddalił skargę w pozostałym zakresie. O zwrocie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, Sąd orzekł jak na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od PZU Zdrowie Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie Oddziału C. na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się uiszczony od skargi wpis w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie reprezentującego stronę skarżącą radcy prawnego w kwocie 480 zł, ustalonej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Sąd wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).