III SAB/Gd 14/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi K. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia odwołania K. P. od decyzji Wójta Gminy z dnia 16 września 2014 r., nr [...] - w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierzyć Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych. Decyzją z dnia 16 września 2014r. nr [...] Wójt Gminy odmówił K. P. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem G. P.. K. P. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze otrzymało odwołanie skarżącej w dniu 3 października 2014r. wraz z aktami sprawy. W dniu 12 stycznia 2015 r. do organu wpłynęło pismo skarżącej – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i rozpatrzenia jej odwołania. K. P. w dniu 11 marca 2015 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Wniosła o zobowiązanie organu odwoławczego do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi oraz wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Organ stwierdził, że skarga została wniesiona z naruszeniem terminu , o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę na bezczynność organu wnosi się w terminie trzydziestu dni od doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów m. in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że Sąd nie podziela poglądu Samorządowego Kolegium Odwoławczego , wyrażonego w odpowiedzi na skargę, że skarga została wniesiona z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. Przepis ten dotyczy bowiem jednoznacznie przypadków, o których mowa w art. 52 § 3 i § 4 p.p.s.a. Przypadki te związane są wyłącznie z zaskarżaniem aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. oraz innych aktów, co do których ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia. Zatem regulacje powołanych wyżej przepisów nie odnoszą się bynajmniej do skargi na bezczynność organu, która jest odrębnym przedmiotem zaskarżenia, określonym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Należało zatem ustalić, czy skarżąca zachowała wymogi formalne do wniesienia skargi na bezczynność organu, poprzez uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia. Środkiem zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a. jest przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wnoszone do organu wyższego stopnia, a w przypadku gdy nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z uwagi na to, że skarga dotyczy bezczynności samorządowego kolegium odwoławczego i nie ma organu wyższego stopnia, środkiem zaskarżenia jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca skierowała do organu odwoławczego pismo, które spełniało wymóg wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 37 § 1 k.p.a. W tej sytuacji skarżąca wniosła skargę spełniając wymóg art. 52 § 1 p.p.s.a. Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności skargi wskazać należy , że przy rozpoznaniu skargi na bezczynność należy ustalić, czy organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności, przy czym sytuacja taka zachodzi wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje czynności lub nie zakończył prowadzonego postępowania stosownym aktem. Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym – w myśl art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W niniejszej sprawie, co jest niesporne, Samorządowe Kolegium Odwoławcze terminu tego nie dochowało. Od wpływu odwołania do organu drugiej instancji do wniesienia przez skarżącą skargi do sądu upłynęło ponad pięć miesięcy. Wniesienie skargi do sądu na bezczynność organu odwoławczego nie stało na przeszkodzie załatwieniu sprawy przez organ - w tym przypadku rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji. Do dnia wydania orzeczenia w niniejszej sprawie przez Sąd organ jednak odwołania skarżącej nie rozpatrzył, pozostając w bezczynności ponad siedem miesięcy. Sądowi z urzędu znana jest co prawda sytuacja "spiętrzenia" spraw czekających na rozpoznanie w Samorządowym Kolegium Odwoławczym, ale organ ten w odpowiedzi na skargę nie powołał się na żadne przyczyny opóźnienia w rozpatrzeniu niniejszej sprawy. Nie bez znaczenia jest także, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy, dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest skomplikowany, a akta sprawy składają się w istocie jedynie z wniosku skarżącej z załącznikami , decyzji organu pierwszej instancji oraz odwołania. Należy mieć też na uwadze, że przekroczenie przez ten organ ustawowego terminu do rozpoznania sprawy, o jakim mowa w art. 35 § 3 k.p.a. , było znaczne. Sąd w tej sytuacji doszedł do przekonania, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu (...). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia odwołania skarżącej od decyzji Wójta Gminy z dnia 16 września 2014 r. w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy ( pkt 1 wyroku). Na podstawie art. 149 § 1 zdanie 2 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( pkt 2 wyroku). Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. Przepis ten odsyła w kwestii wysokości grzywny do art. 154 § 6 p.p.s.a., co oznacza, że na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. wymierza się grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Nałożenie grzywny ma charakter fakultatywny. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał wymierzenie organowi odwoławczemu grzywny za celowe w związku z potrzebą zwrócenia uwagi temu organowi na konieczność dochowywania terminów określonych art. 35 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu nie istnieją jednak żadne szczególne okoliczności rozpoznawanej sprawy, z powodów których zasadne byłoby wymierzenie grzywny w kwocie maksymalnej, jak chciała tego skarżąca. Wymierzenie grzywny organowi ma przede wszystkim charakter dyscyplinujący. Skutek taki można uzyskać wymierzeniem grzywny w niewielkim wymiarze. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 500 zł ( pkt 3 wyroku). Wskazać też należy skarżącej, że działanie Sądu - w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu - jest wyznaczone przepisem art. 149 p.p.s.a. Nie przewiduje on zobowiązywania organu przez Sąd do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie.