III SAB/Gd 189/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Asesor WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi H. K. na bezczynność Burmistrza Gminy Żukowo w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Burmistrz Gminy Żukowo dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. zasądza od Burmistrza Gminy Żukowo na rzecz skarżącej H. K. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem złożonym w formie elektronicznej w dniu 28 lutego 2025 r. H. K. wystąpiła do Urzędu Gminy w Żukowie o udzielenie informacji publicznej. Powołując się na art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm., dalej jako "u.d.i.p."), sformułowała we wniosku dwa pytania: 1. Kiedy planowana jest naprawa wjazdu z ulicy Ż. w ulicę A. w C. z uwzględnieniem zabezpieczenia przed zalewaniem wodami opadowymi ulicy A. ? 2. Jakie jest rozwiązanie tego problemu jest brane pod uwagę ? W związku z brakiem odpowiedzi na ten wniosek H. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Burmistrza Gminy Żukowo zarzucając organowi naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W związku z tymi zarzutami wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 28 lutego 2025 r. oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że organ nie odpowiedział na jej wniosek, a termin na udzielenie odpowiedzi minął 14 marca 2025 r. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Gminy Żukowo wniósł o umorzenie postępowania w związku z zastosowaniem trybu autokontroli powołując się na art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). W uzasadnieniu organ odniósł się do wniosków skarżącej o udzielenie informacji publicznej z dnia 21 lutego 2025 r. (Oświetlenie ulicy Ż. w C.) i z dnia 28 lutego 2025 r. (C. ulica A.), w zakresie których skarżąca wniosła skargi do sądu administracyjnego. Przyznał przy tym, że skargi są zasadne, gdyż działanie organu miało miejsca z naruszeniem art. 13 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Zdaniem organu w analizowanym stanie faktycznym koniecznym stało się wykonanie czynności materialno-technicznej w zakresie złożonych wniosków o udzielenie wskazanych informacji. I tak, w zakresie wniosku z dnia 28 lutego 2025 r. organ poinformował w odniesieniu do pytania pierwszego wniosku, że prace w zakresie modernizacji nawierzchni ul. Ż. na odcinku L.-C. planuje się realizować na przełomie lI i III kwartału 2025 r. Zaś w odniesieniu do drugiego pytania, że w ramach powyższego zadania planuje się montaż krawężnika/krawężnika najazdowego jako separację obszaru zadania od ul. A. aby zapewnić zagospodarowanie wód opadowych z terenu ul. Ż. w ramach pasa drogowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Skarżąca zarzuciła Burmistrzowi Gminy Żukowo bezczynność. W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się bowiem udostępnienia informacji publicznej w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Nie jest sporne, że podmiot, do którego zostało skierowane żądanie udostępnienia informacji - Burmistrz Gminy Żukowo - jest podmiotem reprezentującym jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2373/17). Nie budziło wątpliwości również to, że wniosek skarżącej dotyczył informacji publicznej (treść wniosku została przywołana na początku uzasadnienia). Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej. Na gruncie przepisów u.d.i.p., bezczynność podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ, będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia tej informacji (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.) lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) bądź w przypadku, gdy organ nie jest w posiadaniu danej informacji, nie zawiadamia o tym wnioskodawcy. Poza sporem było, że w realiach niniejszej sprawy doszło do tak rozumianej bezczynności. Ponadto, w odpowiedzi na skargę organ uznał zasadność skargi wniesionej przez skarżącą w całości. Okoliczności faktyczne sprawy nie były kwestionowane. Skarżąca wniosek o udzielenie informacji publicznej złożyła, za pośrednictwem poczty elektronicznej organu (ePUAP-u) w dniu 28 lutego 2025 r. Natomiast organ na ten wniosek zareagował odpowiednio dopiero po wniesieniu skargi (17 marca 2025 r.), a mianowicie w dniu 11 kwietnia 2025 r. udzielił skarżącej żądanej informacji publicznej. Zatem 14-dniowy termin do udzielenia informacji publicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., nie został zachowany. Skoro w dacie wniesienia skargi, organ pozostawał w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej, Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt pierwszy sentencji wyroku). Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość kwalifikowaną, kiedy zachowanie organu posiadałoby pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Zakwalifikowanie bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa będzie więc zasadne, gdy stan bezczynności jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Z taką sytuacją, zdaniem Sądu, nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania oraz czasową skalę przekroczenia przez organ terminu załatwienia sprawy, Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego. Co prawda, organ udostępnił skarżącej wnioskowaną informację publiczną dopiero po wniesieniu skargi, jednak w odpowiedzi na skargę organ przywołał okoliczności, które wyjaśniają zwłokę w załatwieniu wniosku skarżącej, zaś opóźnienie nie było nadmierne. Nie można też uznać, aby zachowanie się organu stanowiło przejaw uporczywości w braku udzielenia informacji lub złej woli. Taki stan nie świadczy o rażącym naruszeniu prawa przez organ. Skoro organ udostępnił żądaną informację, po wniesieniu skargi Sąd nie był uprawniony do zobowiązania organu do wydania aktu w określonym czasie. Trzeba wyjaśnić, że art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. jednoznacznie określa obligatoryjne elementy orzeczenia sądowego w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu. Przepis ten nie przewiduje umorzenia postępowania w zaistniałej sytuacji. W skardze nie zawarto wniosków dotyczących wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania od organu sumy pieniężnej. Można jedynie na marginesie dodać, że grzywna jest formą ukarania organu za niezałatwienie sprawy w terminie, a także środkiem o charakterze prewencyjnym. Natomiast suma pieniężna przyznawana stronie skarżącej to forma rekompensaty za doznane niedogodności w związku z bezczynnością organu. Zarówno wymierzenie organowi grzywny, jak i przyznanie stronie sumy pieniężnej mają charakter fakultatywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.), co oznacza, że zastosowanie omawianych instytucji zostało pozostawione rozwadze sądu. Z treści przepisu art. 149 § 2 p.p.s.a. wprost wynika, że Sąd "może" orzec o wymierzeniu grzywny i o przyznaniu od organu sumy pieniężnej, ale nie jest do tego zobligowany w każdej sytuacji (nawet gdy strona wykaże doznanie uszczerbku, straty lub krzywdy). Sąd ma tutaj swobodę odnośnie przyznania sumy pieniężnej i możliwości jej miarkowania, co należy również odnieść do grzywny. O zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi (punkt drugi sentencji wyroku). Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: "orzeczenia.nsa.gov.pl".