III SAB/Gd 20/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego 1) zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] do rozpatrzenia odwołania K. P. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 20 sierpnia 2013 r., nr [...] - w terminie 21 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. K. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazując na przekroczenie terminu rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 20 sierpnia 2013 r., nr [[...]] o odmowie przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej uwzględnienie i wyznaczenie terminu rozpoznania sprawy. Jak wskazano strona wniosła odwołanie od ww. decyzji. Podaniem zaś z dnia 25 października 2013 r. domagała się przyspieszenia terminu załatwienia sprawy. Następnie pismem z dnia 30 stycznia 2014 r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę sprawa nie została załatwiona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej - k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 ust. 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako właściwy organ odwoławczy w niniejszej sprawie (art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a.), rozstrzyga odwołanie według reguł określonych w Rozdziale 10 Dziale II Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym do terminu załatwienia sprawy przez ten organ stosować należy wymogi określone przepisem art. 35 k.p.a. w zw. z art. 133 k.p.a. Przepis art. 133 k.p.a. ustanawia ustawowy termin, w którym organ pierwszej instancji obowiązany jest przekazać odwołanie organowi odwoławczemu. Termin ten wynosi siedem dni od dnia, w którym organ otrzymał odwołanie. Datą wszczęcia postępowania odwoławczego jest data otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy liczy się od dnia wpływu odwołania wraz z aktami sprawy do organu drugiej instancji. Jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Jak wskazano bowiem wyżej organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W ujęciu przepisu art. 104 § 1 k.p.a. "załatwienie sprawy" oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Należy wskazać, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy pozostawały poza sporem. Skarżąca K. P., pismem z dnia 05 września 2014 r. odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji. Odwołanie skarżącej wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, w dniu 27 września 2013 r. i zostało zarejestrowane pod sygn. akt [[...]]. Do chwili obecnej odwołanie to nie zostało rozpoznane. Ponadto w dniu 31 października 2013 r. skarżąca złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismo z dnia 25 października 2013 r., w którym zwróciła się o przyspieszenie w załatwieniu sprawy. Następnie zaś w dniu 4 lutego 2014 r. pismo z dnia 30 stycznia 2014 r., dotyczące przekroczenia terminu w załatwieniu sprawy. Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zatem w pierwszej kolejności należało ustalić, czy skarżąca zachowała w niniejszej sprawie wymogi formalne do wniesienia skargi na bezczynność organu - poprzez uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia. Niewątpliwie, takim środkiem zaskarżenia, o którym mowa w przywołanym przepisie jest przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. zażalenie na nie załatwienie sprawy w terminie wnoszone do organu wyższego stopnia, a w przypadku gdy nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W niniejszej sprawie będzie to wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Pismo, które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 4 lutego 2014 r., w którym skarżąca podnosi okoliczność przekroczenia terminu w załatwieniu sprawy, spełniało wymóg wezwania - art. 37 § 1 k.p.a., i stanowiło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Tym samym prawidłowe było stanowisko organu, które jak wynika z odpowiedzi na skargę, potraktowało to pismo skarżącej, jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu tego przepisu k.p.a. Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do uznania, że złożone przed wniesieniem skargi wezwanie nie odpowiadało wymogom prawa. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi, to należało uznać jej zasadność. W myśl przepisu art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie miesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął dla organu odwoławczego z dniem 27 października 2013 r. Nie rozpatrzenie odwołania w tym terminie, przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., jak wynika z powyżej dokonanych rozważań, stanowi o bezczynności organu. W okolicznościach niniejszej sprawy należy uznać, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy bowiem uwzględnić, że skarga skarżącej wpłynęła w kwietniu 2014 r., a w październiku 2013 r. przekroczono już termin do załatwienia sprawy. W dacie zaś orzekania przez Sąd upływał ósmy miesiąc, w którym sprawa nie została jeszcze załatwiona. Sąd nie wymierzył organowi grzywny, bowiem z urzędu jest mu znana sytuacja "spiętrzenia" spraw czekających na rozpoznanie w Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Strona również takiego wniosku nie złożyła. Dodać należy, że nie załatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw (art. 35 k.p.a.). Niewątpliwie też, obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, zawarty w przepisie art. 35 § 1 k.p.a., pozostaje w bezpośrednim związku z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego, w tym zasadą praworządności - art. 7 k.p.a. oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów - art. 8 k.p.a. Podsumowując, stan bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w załatwieniu sprawy administracyjnej, polegający na nie rozpatrzeniu w ustawowym terminie odwołania skarżącej, niewątpliwie zaistniał. W konsekwencji Sąd zobowiązał organ do rozpoznania sprawy - odwołania skarżącej w terminie 21 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Na zakończenie należy dodać, że "orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności" (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2009 r. wydany w sprawie II OSK 812/08, System Informacji Prawnej Lex, Lex Omega 48/2010). Z powyższych względów Sąd na mocy art. 149 § 1 ustawy - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę i zobowiązał organ do rozpatrzenia odwołania skarżącej w powyższym terminie.