III SAB/Gd 223/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego postanawia odrzucić skargę. Na skutek rozpoznania wniosku J. K. o przydział lokalu z 1989 r., decyzją nr 4/92 Komendanta Pomorskiego Oddziału Straży Granicznej w S., J. K. otrzymał lokal mieszkalny położony w Ś. przy ul. [...]. Wydana decyzja została prawomocnie uchylona, a następnie wskazany organ, decyzją z dnia 3 grudnia 1993 r. nr 6/93, orzekł o przydziale skarżącemu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w S. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 6 stycznia 1994 r. nr 3/94. W wyniku badania zgodności z prawem tej decyzji Naczelny Sąd Administracyjny wydał w dniu 9 maja 1997 r. wyrok o sygn. akt I SA/Gd 40/97 oddalający skargę J. K. Następnie, w wyniku rozpoznania sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku w przedmiocie przydziału kwatery służbowej, tj. w sprawie wywołanej ww. wnioskiem skarżącego o przydział lokalu z 1989 r., złożonym w okresie pełnienia przez niego służby w Wojskach Ochrony Pogranicza, a następnie w Straży Granicznej, prawomocnym wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r. sygn. akt III SAB/Gd 24/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Zdaniem tut. Sądu, w sprawie nie sposób było przypisać Komendantowi Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku bezczynności, bowiem po pierwsze, nie był on właściwy do rozpoznania wniosku skarżącego z 1989 r.; a po drugie wniosek ten został merytorycznie załatwiony, o czym świadczą wydane w sprawie orzeczenia organów administracji, będące ponadto przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. W dniu 23 października 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ponownie wpłynęła skarga J. K. na bezczynność Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku w przedmiocie przydziału kwatery służbowej dotycząca niezałatwienia wniosku skarżącego z 1989 r. W uzasadnieniu skargi J. K. przedstawił podjęte od 1989 r. w sprawie z jego wniosku czynności i rozstrzygnięcia organów oraz sądów, po czym wskazał, że po wyroku NSA z dnia 26 października 2012 r., który to sąd oddalił skargę (kasacyjną - przypis Sądu) byłego funkcjonariusza organ nadal nie podjął wobec skarżącego żadnych czynności związanych z przyznaniem lokalu mieszkalnego. W ocenie skarżącego, nie istnieją żadne obiektywne przesłanki dla dalszej bezczynności organu. W odpowiedzi na skargę Komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zarówno wniosek skarżącego o przydział lokalu mieszkalnego, jak też sprawa ze skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania tego wniosku zostały już prawomocnie osądzone. W pismach procesowych z dnia 2 i 9 października 2023 r. skarżący podtrzymał stanowisko reprezentowane w sprawie, załączając postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 15 września 2023 r. nr 30/II/23 o umorzeniu postępowania w sprawie ponaglenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądowa kontrola administracji publicznej dokonywana jest na podstawie kryterium legalności. Obejmuje ona m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Skarga na bezczynność, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Przepis ten odwołuje się do dwóch, wywodzących się jeszcze z prawa rzymskiego, zasad: lis pendens oraz res iudicata. Pierwsza z nich stanowi, że nie można wszczynać postępowania, jeżeli sprawa w zakresie tego samego przedmiotu i między tymi samymi podmiotami już się toczy. Druga zaś, że nie można wszczynać postępowania sądowego, jeżeli sprawa w zakresie tego samego przedmiotu i między tymi samymi podmiotami została prawomocnie zakończona. Istotą obu zasad jest natomiast to, że w tej samej sprawie między tymi samymi stronami skarga przysługuje tylko raz. Nie można zatem w tej samej sprawie wszcząć nowego postępowania sądowoadministracyjnego między tymi samymi stronami. Wyłączona jest bowiem dopuszczalność skutecznego wniesienia kolejnej skargi na ten sam akt administracyjny bądź to samo działanie lub bezczynność lub przewlekłość organu administracji. O istnieniu stanu sprawy w toku (lis pendens), bądź powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) przesądza tożsamość elementów podmiotowych oraz tożsamość elementów przedmiotowych sprawy. Tożsamość podmiotowa dotyczy podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków. Tożsamość przedmiotowa ma zaś miejsce, gdy identyczna jest treść tych praw i obowiązków oraz ich podstawa prawna i faktyczna. Istotą przedmiotowego uregulowania jest wprowadzenie reguły, że w tej samej sprawie między tymi samymi stronami skarga przysługuje tylko raz, nie można więc w takiej samej sprawie wszcząć nowego postępowania sądowoadministracyjnego między tymi samymi stronami. Wyłączona jest bowiem dopuszczalność skutecznego wniesienia kolejnej skargi na ten sam akt administracyjny, bądź to samo działanie lub bezczynność lub przewlekłość organu administracji. Odrzuceniu będzie podlegała skarga w sprawie, w której ze względu na tożsamość przedmiotową i tożsamość podmiotową wydany został prawomocny wyrok (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. C.H.Beck 2015, s. 362). Inicjująca przedmiotowe postępowanie skarga na bezczynność organu, jak wynika bezpośrednio z jej treści, dotyczy nierozpoznania przez organ wniosku J. K. o przydział lokalu z 1989 r. Tymczasem skarga na bezczynność tego samego organu, i co ważne, w tej samej sprawie była już przedmiotem orzekania przez sąd administracyjny. Jak już bowiem wskazano, wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt III SAB/Gd 24/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. K. na bezczynność Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku w przedmiocie przydziału kwatery służbowej. Wniesiona w sprawie III SAB/Gd 24/11 skarga dotyczyła nierozpoznania przedmiotowego wniosku skarżącego z 1989 r. o przydział lokalu. Wskazany wyrok, na skutek oddalenia skargi kasacyjnej przez NSA wyrokiem z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt I OSK 747/12, stał się prawomocny. Zauważyć należy, że fakt wygaszenia ww. decyzji przydzielającej lokal nie był kwestionowany w sprawie i został podniesiony w uzasadnieniu przywołanego powyżej wyroku Sądu zapadłego w sprawie III SAB/Gd 24/11. Trzeba na marginesie dodać, że wnosząc ponownie skargę na bezczynność w przedmiocie wniosku o przydział lokalu z 1989 r., strona skarżąca nie wskazała okoliczności, które nie zostały uwzględnione podczas rozpoznawania poprzedniej skargi na bezczynność w sprawie ww. wniosku. Brak też podstaw do przyjęcia zaistnienia odmiennego stanu rzeczy, gdyż skarżący nie podniósł nowych okoliczności faktycznych, jak też nie powołał się na podważenie któregokolwiek z zapadłych w sprawie prawomocnych rozstrzygnięć. Z tego względu uznać należało, że przedmiotowa sprawa została już prawomocnie osądzona, co oznacza, że skarga podlega odrzuceniu. Trzeba podkreślić na zakończenie, że Sąd administracyjny rozpoznając skargę na bezczynność organu, nie dokonuje merytorycznej oceny prawidłowości podejmowanych w sprawie rozstrzygnięć, np. spełnienia kryteriów przez przydzielany lokal mieszkalny. To, że strona skarżąca nie zgadza się z nimi, pozostaje obojętne dla prawidłowego rozpoznania skargi w przedmiocie bezczynności. Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne, jak i wskazane regulacje normatywne należało wniesioną skargę odrzucić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 i § 3 p.p.s.a.