III SAB/Gd 283/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie Oddział w Gdańsku w przedmiocie wypłaty zasiłku chorobowego postanawia: odrzucić skargę. M. M. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku (dalej: "organ", "Zakład") w sprawie wypłaty zasiłku chorobowego. Skarżący wskazał, że w dniu 10 marca 2026 r. złożył do organu wniosek o wypłatę zasiłku chorobowego za 2025 r. Pomimo upływu ustawowego terminu organ nie rozpoznał sprawy (nie wydał decyzji). Organ, w związku z postępowaniem sądowym, wydał pięć postanowień o zawieszeniu postępowania dotyczących prawa do zasiłku chorobowego za lata 2025-2026. W związku z powyższym skarżący wniósł o: 1/ stwierdzenie przewlekłości postępowania oraz niezasadności jego zawieszenia, 2/ zobowiązanie organu do podjęcia postępowania i wydania rozstrzygnięcia w sprawie oraz 3/ zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku jednej z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Rozpoznając niniejszą sprawę w kontekście powyższych przesłanek Sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozpoznają sprawy ze skargi na bezczynność organów wyłącznie w zakresie postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem: decyzji administracyjnych (pkt 1), postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty (pkt 2) oraz postanowień w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3), innych aktów lub podjęciem czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4), jak również pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy ich wydania (pkt 4a). Ponadto, w myśl art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. sądy administracyjne rozpoznają sprawy ze skargi na bezczynność w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z powołanych przepisów wynika, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Wniesiona skarga dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania przez Zakład, który nie rozpoznał wniosku skarżącego z dnia 10 marca 2026 r. o wypłatę zasiłku chorobowego za 2025 r. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t j. Dz.U. z 2026 r. poz. 468, dalej: "k.p.c."), sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, zgodnie z art. 2 k.p.c., powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Zgodnie z art. 476 § 2 k.p.c., przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących: 1) ubezpieczeń społecznych; 2) emerytur i rent; 3) innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; 5) świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Celno-Skarbowej, Państwowej Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Z kolei art. 476 § 3 k.p.c. stanowi, że przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub od decyzji wydanej przez ten zespół, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Przez organy rentowe rozumie się m.in. jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwe do wydawania decyzji w sprawach świadczeń (art. 476 § 4 k.p.a.). Z powyższymi przepisami proceduralnymi koresponduje art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 199, dalej: "u.s.u.s."), zgodnie z którym Zakład wydaje decyzje w indywidualnych sprawach dotyczących m.in. ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, od których przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Stosownie do art. 83 ust. 3 u.s.u.s., odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Nie ulega wątpliwości, że sądem, o którym mowa w tych przepisach, jest sąd powszechny, a nie sąd administracyjny, o czym świadczy odwołanie się przez ustawodawcę do przepisów k.p.c., wedle których procedują sądy powszechne, a nie sądy administracyjne. Wskazać należy, że przepis art. 83 ust. 1 i 2 u.s.u.s. stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 3 § 2 p.p.s.a. i wyłącza kognicję sądów administracyjnych w sprawach decyzji dotyczących indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, a co za tym idzie – także w sprawach przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy ZUS. Ochrony przed ewentualną opieszałością Zakładu Ubezpieczeń Społecznych strona powinna szukać w powołanym wyżej art. 83 ust. 3 u.s.u.s. w zw. z art. 476 § 3 k.p.c. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, odrzucił skargę wniesioną przez skarżącego.