III SAB/Gd 38/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 26 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata F. B. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi A. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie wznowienia postępowań dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 4 września 2015 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka [...] wyznaczyła na pełnomocnika skarżącego z urzędu adwokata F. B., o czym powiadomiono Sąd w piśmie z dnia 14 września 2015 r. (k. 28) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, wyrokiem z dnia 13 listopada 2015 r. zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 12 listopada 2014 r. dotyczącego wznowienia postępowań i wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 21 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji); stwierdził, że bezczynność SKO [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz odrzucił wniosek skarżącego o odszkodowanie i zadośćuczynienie (pkt 3 senetencji). Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi w dniu 26 listopada 2015 r. (potwierdzenie odbioru, k. 45) W piśmie z dnia 21 lipca 2016 r. pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani w części. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2016 r. wezwał pełnomocnika do wskazania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, jakie czynności zostały przez niego podjęte w niniejszej sprawie. Odpowiadając na powyższe pełnomocnik w piśmie z dnia 18 sierpnia 2016 r. wskazał, że przeprowadził kilka rozmów ze skarżącym, udzielając mu przy tym porady prawnej. Nadto podczas spotkań analizował wspólnie ze skarżącym dostarczoną przez niego dokumentację dotyczącą przedmiotowego postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako p.p.s.a.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej; oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 341/08 i z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl; również S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007). W ocenie referendarza sądowego, w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wyznaczony pełnomocnik nie podjął czynności, które można by uznać za rzeczywiste udzielenie skarżącemu pomocy prawnej, za którą należałoby się wynagrodzenie. Z akt sprawy wynika, że w okresie dwóch miesięcy od wyznaczenia przez Okręgową Izbę Adwokacką do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji pełnomocnik nie podjął w imieniu skarżącego żadnych czynności procesowych – nie złożył jakiegokolwiek wniosku procesowego, nie przedstawił stanowiska w sprawie. Wskazać przy tym należy, że pełnomocnik nie zapoznał się z aktami sprawy, które zostały przekazane przez organ administracji, co ustalono na podstawie kontrolki prowadzonej przez Wydział Informacji Sądowej WSA w Gdańsku "Zbiór udostępnionych akt za 2015 r.", poprzestając na rozmowie ze skarżącym i przedstawionych przez niego dokumentach. Zdaniem orzekającego czynności polegające na rozmowach i spotkaniach ze skarżącym oraz analizie przedstawionych przez niego dokumentów, same w sobie – bez podjęcia dalszych czynności procesowych – nie są wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie rzeczywiście udzielona. Są to jedynie czynności poprzedzające faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. W postępowaniu przed Sądem w pierwszej instancji powinny one znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, poprzez wyrażenie przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz – w razie potrzeby – złożenie w imieniu strony niezbędnych wniosków procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I OZ 768/13; dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. II CKN 341/98, czynności pełnomocnika nie mające charakteru pomocy prawnej nie mogą stanowić podstawy do przyznania mu wynagrodzenia ze środków Skarbu Państwa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.