III SAB/Gd 424/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. P. na przewlekłość postępowania Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia za pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego A. P. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego A. P. sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych, 4. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego A. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 1 sierpnia 2022 r. do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku wpłynął wniosek, który A. P. (dalej jako "wnioskodawca", "strona" lub "skarżący") – obywatel Białorusi skierował do Wojewody Pomorskiego wnosząc o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek został we wskazanej dacie podpisany przez wnioskodawcę, który oświadczył też, że przyjechał do Polski w dniu 8 kwietnia 2022 r. oraz jako główny cel pobytu wskazał wykonywanie pracy. Pismem z dnia 27 września 2022 r. organ wezwał wnioskodawcę do stawiennictwa w urzędzie w celu dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku i złożenia odcisków linii papilarnych. Wnioskodawca stawił się w urzędzie w dniu 23 listopada 2022 r. i dopełnił ww. obowiązków. Wnioskodawca dołączył wtedy też do wniosku dokumenty w postaci kserokopii paszportu, umowy najmu mieszkania, umowy o pracę oraz oświadczenia pracodawcy o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, załącznik nr 1 do wniosku oraz dokument KRS, w którym wskazano, że wnioskodawca jest też członkiem zarządu spółki I. Sp. z.o.o. w G. Jak wynika z akt sprawy, dnia 23 listopada 2022 r. pracownik organu odnotował, że powyższy wniosek nie zawiera braków formalnych i została uiszczona opłata skarbowa. Zaznaczono, że nie ma potrzeby sporządzać wezwania do wnioskodawcy i jednocześnie, że należy przesunąć termin rozpatrzenia sprawy. Następnie w grudniu 2022 r. sporządzono pisma o zaopiniowanie wniosku przez Policję, Straż Graniczną oraz ABW. Pismem z dnia 10 stycznia 2023 r. wnioskodawca został wezwany w trybie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 519; obecnie t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 769, dalej również jako "ustawa o cudzoziemcach" lub w skrócie "u.c.") do przedstawienia w terminie 7 dni dokumentów potwierdzających miejsce zamieszkania, dokumentów ZUS potwierdzających ubezpieczenie społeczne oraz dokumentów dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej, związanej ze spółką, dokumentu potwierdzającego pełnienie funkcji w zarządzie, dokumentów potwierdzających źródło stabilnego i stałego dochodu, prawidłowo wypełnionego załącznika nr 1. W wezwaniu wskazano, że brak dostarczenia dokumentów w wyznaczonym terminie spowoduje rozpoznanie wniosku na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wezwanie doręczono w dniu 22 stycznia 2023 r. W dniu 27 stycznia 2023 r. wpłynęły dodatkowe, przedłożone przez stronę dokumenty, w postaci załącznika nr 1 do wniosku, umowy najmu mieszkania, potwierdzenie zameldowania, umowy o pracę zawartej ze spółką I. Sp. z.o.o. w G. w dniu 31 grudnia 2022 r., wniosek o zmianę danych spółki w KRS w zakresie przedmiotu prowadzonej działalności, oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, dokument KRS, zaświadczenie ZUS z dnia 26 stycznia 2023 r. o zgłoszeniu wnioskodawcy do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. W sierpniu 2023 r. wnioskodawca ponownie przedłożył załącznik nr 1 do wniosku oraz dokument KRS dotyczący spółki. W dniu 22 września 2023 r. organ poinformował, że zakończył gromadzenie materiału dowodowego w sprawie. Wskazał, że do tej pory akta nie zostały uzupełnione o dokumenty potwierdzające posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania na terytorium RP, dokumenty potwierdzające że spółka spełnia wymogi określone w artykule 142 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, a także o umowę spółki lub akt notarialny, na podstawie którego spółka została ustanowiona, dokument potwierdzający pełnienie funkcji w zarządzie, dokumenty potwierdzające posiadanie źródła stabilnego i regularnego dochodu, pozwalającego na pokrycie kosztów utrzymania bez konieczności korzystania z pomocy społecznej oraz o prawidłowo wypełniony załącznik nr 1. Wskazano, że strona może zapoznać się w ciągu 7 dni ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz umówić się na spotkanie z pracownikiem prowadzącym sprawę. W dniu 22 września 2023 r. wnioskodawca wystąpił o wyznaczenie terminu spotkania z pracownikiem prowadzącym sprawę oraz dołączył do akt załącznik nr 1 do wniosku oraz umowę o pracę zawartą ze spółką I. Sp. z.o.o. w G. w dniu 2 września 2023 r. W dniu 6 października 2023 r. wnioskodawca złożył umowę najmu mieszkania, umowę zawartą przez spółkę I. sp. z o.o. w G. z kontrahentem na wykonanie przez spółkę robót budowalnych w ramach projektu G. realizowanego na W. w G., listę operacji bankowych spółki I. sp. z o.o. w G., umowę najmu mieszkania przez spółkę wraz z aneksem podpisanym z ramienia spółki przez I. C. (prezes zarządu) oraz wnioskodawcę (członek zarządu), faktury VAT oraz rachunki dotyczące płatności spółki oraz na rzecz spółki, bilans zysków i strat spółki I. sp. z o.o. w G. sporządzony na dzień 31 sierpnia 2023 r., wykazujący zysk na poziomie 77 491,10 zł, załącznik nr 1 do wniosku o udzielenie zezwolenia, uchwałę dotyczącą powołania A. P. na stanowisko członka zarządu spółki I. sp. z o.o. w G. W dniu 7 listopada 2023 r. wystosowano do wnioskodawcy wezwanie, w którym wskazano że ponownie prosi się go o przedłożenie w ciągu 14 dni dokumentów potwierdzających, że podmiot, który prowadzi działalność gospodarczą osiągnął określony dochód i poziom zatrudnienia, posiada środki finansowe oraz prowadzi działania pozwalające na spełnienie w przyszłości warunków dotyczących wymaganego poziomu dochodu oraz zatrudnienia. Wskazano na konieczność przedłożenia zaświadczenia o stanie środków na koncie firmowym. Natomiast w przypadku przedstawienia dokumentu w postaci rachunku zysków i strat, wskazano, aby był on podpisany przez osobę wykonującą obliczenia. Wezwano także do przedstawienia umowy spółki lub aktu notarialnego, na podstawie którego spółka została ustanowiona oraz załącznika nr 1 do wniosku. Wskazano, że nieusunięcie braków w wyznaczonym terminie spowoduje rozpatrzenie wniosku na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. W dniu 24 listopada 2023 r. wnioskodawca zwrócił się z prośbą o pozytywne rozpatrzenie sprawy, wskazując że jej rozpoznanie trwa już długi czas, pomimo, że donosi do sprawy kolejne dokumenty. Wnioskodawca wskazał na niedogodności z tym związane. Do pisma dołączono załącznik nr 1 do wniosku, umowę spółki I. sp. z o.o. w G., umowę o pracę zawartą ze spółką I. Sp. z.o.o. w G., oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, 3 umowy zlecenia zawarte na czas nieokreślony w listopadzie 2023 r. przez spółkę I. Sp. z.o.o. w G. z jej pracownikami. Następnie w dniu 24 stycznia 2024 r. wnioskodawca nadesłał do organu załącznik nr 1 do wniosku, umowę zlecenia z dnia 1 stycznia 2024 r. zawartą pomiędzy spółkę I. Sp. z.o.o. w G., a wnioskodawcą na świadczenia usług nadzorcy budowalnego, akt notarialny z dnia 24 stycznia 2024 r., w którym przyjęto nową treść umowy spółki I. Sp. z.o.o. w G. W dniu 16 lutego 2024 r. wnioskodawca skierował do Wojewody Pomorskiego ponaglenie, powołując się na art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775; obecnie t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej również jako "k.p.a."). Wskazał, że kilka razy pisał do inspektora prowadzącego sprawę z prośbą o spotkanie i wyjaśnienie dlaczego pomimo doniesionych dokumentów sprawa nie została załatwiona. Podkreślił, że po przyjeździe z Białorusi, otworzył w Polsce firmę, którą chce prowadzić i rozwijać, płaci podatki i należności ZUS, oraz zależy mu na poczuciu stabilizacji. W dniu 28 marca 2024 r. w odpowiedzi na zapytanie wnioskodawcy z dnia 16 stycznia 2024 r. o możliwość spotkania z inspektorem prowadzącym sprawę, poprzez wysłaną wiadomość e-mail zaproponowano wnioskodawcy spotkanie w celu wglądu w akta sprawy. Wskazano, że w urzędzie nie ma praktyki spotkań na konsultacje oraz że wszystkie informacje dotyczące brakujących dokumentów były przekazywane drogą pisemną. W związku z czym poproszono o dostarczenie dokumentów CIT i PIT za 2023 r., potwierdzenie zgłoszenia do ZUS, załącznika nr 1 do wniosku, dokumentów potwierdzających spełnienie warunków określonych w art. 142 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Wnioskodawca dostarczył dokumenty w postaci: umowy z dnia 26 lutego 2024 r. dotyczącej najmu domu w miejscowości C. z przeznaczaniem na cele mieszkalne realizowane przez 2 osoby, podpisanej przez I. C. oraz A. P., bilansu spółki sporządzonego na dzień 5 czerwca 2024 r., rachunku zysków i strat spółki za 2023 r., CIT-8 za 2023 r., PIT/O za 2023 r, PIT-37 za 2023 r. wraz z potwierdzeniem złożenia deklaracji. W piśmie przewodnim z dnia 14 czerwca 2024 r. dołączonym do ww. dokumentów wnioskodawca ponownie wystąpił do organu z prośbą o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy. Uzasadniając swój wniosek A. P. wskazał, że przebywa w Polsce od kwietnia 2022 r., w związku z podjęciem pracy i prowadzeniem działalności gospodarczej oraz w celu łączenia rodzin. Wskazał, że praca, którą wykonuje zapewnia stałe źródło dochodu i pozwala na pokrycie kosztów utrzymania w Polsce. Wskazał, że razem, że swoją partnerką I. C., która ma obywatelstwo polskie, mieszka wspólnie od maja 2022 r. Wyjaśnił, że związek ma jeszcze charakter nieformalny, gdyż z powodu braku dokumentów nie mógł na razie razem z partnerką zarejestrować ślubu, jednak wspólne życie w Polsce jest dla nich bardzo ważne i chcieliby móc je kontynuować bez przeszkód. Udzielenie zezwolenia na pobyt w Polce pozwoli zatem wnioskodawcy na realizację jego planów nie tylko zawodowych, ale i rodzinnych. W piśmie wskazano adres do korespondencji w miejscowości C. W dniu 26 sierpnia 2024 r. wnioskodawca wniósł za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego ponaglenie kierowane do Szefa Urzędu do spraw Cudzoziemców. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 5 października 2024 r. I. C. oraz A. P. zawarli w Polsce związek małżeński. W dniu 15 listopada 2024 r. w urzędzie zadekretowano zmianę osoby prowadzącej sprawę. W dniu 21 listopada 2024 r. wydrukowano KRS spółki I. Sp. z.o.o. w G., potwierdzając, że zarząd spółki sprawują wspólnie I. C. oraz A. P. Następnie pismem z dnia 21 listopada 2024 r. organ ponownie zawiadomił stronę o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni. W oparciu o art. 79a k.p.a. poinformowano stronę o możliwości wydania w sprawie niekorzystnej decyzji wobec niedostarczenia dokumentów, które potwierdziłyby, że spółka spełnia wymogi określone w art. 142 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oraz niedostarczenia prawidłowo wypełnionego załącznika nr 1 do wniosku. Zaznaczono, że w przypadku nieuzupełnienia materiału dowodowego decyzja zostanie wydana na podstawie materiału dotychczas zgromadzonego przez organ. W dniu 14 kwietnia 2025 r. A. P. wystąpił do organu o zmianę głównego celu pobytu w Polsce. Poinformował organ, że w dniu 5 października 2024 r. wziął ślub i zalegalizował związek z I. C., która posiada obywatelstwo polskie oraz z tego względu chciałby uregulować swój pobyt w Polsce zgodnie z aktualnym stanem faktycznym oraz prawnym. Wnioskodawca dołączył odpis aktu małżeństwa kopie dokumentów tożsamości – swój dokument białoruski oraz polski dowód osobisty żony. W piśmie organu datowanym na dzień 30 kwietnia 2025 r. zawarto skierowane do wnioskodawcy wezwanie o stawienie się do urzędu wraz z żoną na rozmowę w dniu 26 czerwca 2025 r. o godzinie 9:00 w celu przesłuchania. Jednocześnie w piśmie zawarto pouczenie, że niestawienie się w wyznaczonym terminie spowoduje rozpatrzenie wniosku na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto poinformowano, że w ocenie organu w sprawie brakuje dokumentów potwierdzających realność zawartego związku małżeńskiego, takich jak np. akty urodzenia dzieci, wspólne fotografie z różnych okresów małżeństwa (około 20 sztuk), wspólne dokumenty PIT małżonków, umowa wspólnego rachunku bankowego, dokumenty potwierdzające prowadzenie ciąży, umowy kredytowe, umowy darowizny). W aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia doręczenia przedmiotowego wyzwania do adresata. W dniu 7 maja 2025 r. wnioskodawca nadesłał do urzędu dokumenty dotyczące działalności spółki w postaci wydruku e-sprawozdania finansowego za 2024 r. obejmującego bilans oraz rachunek zysków i strat. Ponadto wnioskodawca nadesłał aktualny, kolejny dokument ZUS, potwierdzający ubezpieczenie oraz załącznik nr 1 do wniosku, dołączany w przypadku ubiegania się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W dniu 1 września 2025 r. A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę Pomorskiego. Skarżący zaznaczył, że złożył wniosek o udzielenia zezwolenia w dniu 1 sierpnia 2022 r., a pomimo dostarczenia dokumentów potrzebnych do rozpoznania wniosku, ponagleń i próśb kierowanych do urzędu, sprawa do dnia złożenia skargi nie została załatwiona przez 3 lata. Postępowanie znacznie przekroczyło zatem ustawowe terminy załatwienia sprawy wynikające z k.p.a. Doszło także do naruszenia zasady szybkości i sprawności postępowania wynikającej z art. 12 § 1 k.p.a. Skarżący opisał postępowanie w sprawie. Podkreślił, że od początku postępowania donosił niezbędne dokumenty, które, w swoim odczuciu, musiał dostarczać znów od początku, gdy w sprawie doszło do zmiany osoby urzędnika prowadzącego sprawę. Skarżący wskazał, że w kwietniu 2025 r. wystąpił o zmianę postępowania w zakresie celu wydania karty pobytu z powodu zawarcia małżeństwa, podając wszystkie dokumenty. Pomimo tego, do tej pory w sprawie nie wydano żadnej decyzji. Taka sytuacja nie daje wnioskodawcy możliwości, aby swobodnie mieszkać z żoną w Polsce i planować przyszłość. W tak skomplikowanej sytuacji, jaka jest obecnie, skarżący zauważył, że nie ma też realnej możliwości wyjechać na Białoruś, aby wyrobić wizę. Wobec powyższego, skarżący wniósł o: 1/ stwierdzenie, że Wojewoda Pomorski prowadzi postępowanie w sposób przewlekły 2/ zobowiązanie organu do niezwłocznego załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie 3/ zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Ponieważ skarga została nieprawidłowo złożona przez skarżącego bezpośrednio w siedzibie Sądu, nastąpiło przesłanie skargi do organu przez Sąd. Skarga wpłynęła do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku w dniu 4 września 2025 r. W piśmie organu datowanym na dzień 10 września 2025 r. zawarto skierowane do wnioskodawcy ponowne zawiadomienie o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego w sprawie oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni. W oparciu o art. 79a k.p.a. poinformowano stronę o możliwości wydania w sprawie niekorzystnej decyzji wobec niespełnienia przesłanek dotyczących warunków określonych na podstawie art. 158 ust.1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że zezwolenia na pobyt czasowy dla członka rodziny obywatela Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, gdy pozostaje w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej. W aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru wskazanego pisma. W odpowiedzi na skargę (odpowiedź z dnia 6 października 2025 r.) Wojewoda Pomorski wniósł o oddalenie skargi, wskazując na art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c, ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c, ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. z dnia 16 listopada 2022 r., Dz. U. z 2023 r. poz. 103; zwanej dalej "ustawą o pomocy"), to jest, że zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 30 września 2025 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W odpowiedzi przedstawiono to, jak w perspektywie organu przebiegało postępowanie oraz odniesiono się do pojęcia "postępowania przewlekłego", a więc które toczy się dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W ocenie organu w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o udzielenie zezwolenia, termin na jego rozpatrzenie nie rozpoczął jeszcze w ogóle swojego biegu, w związku z obowiązywaniem przepisów art. 100c i 100d ustawy o pomocy w czasie gdy wniosek został złożony. Organ stanął na stanowisku, że w tej sprawie należy mieć na względzie jej przedmiot i zmiany stanu prawnego, które weszły w życie 2022 r. i 2023 r., na mocy których, w ocenie organu, zachodzą podstawy do oddalenia skargi w zw. z art.100c ust. 4 oraz art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy. W tym zakresie organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2362/23, gdzie stwierdzono, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, jak również, że okres zawieszenia i nierozpoczęcia w ogóle biegu terminu do załatwienia sprawy wynikający z art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy powinien być jednakowo uwzględniany przez sąd administracyjny przy ustalaniu okresu bezczynności, jak i przy ocenie stanu przewlekłości. Skoro bowiem, zgodnie z wyżej powołanymi przepisami ustawy o pomocy, czasowo termin na załatwienie sprawy był (i jest) zawieszony lub nie rozpoczął biegu, to do przekroczenia tego terminu nie dochodzi, a więc oczywistym jest brak podstaw do stwierdzenia bezczynności organu. Podobnie brak jest podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania, ponieważ zawieszenie, jak i nierozpoczęcie w ogóle biegu terminu ustawowego do załatwienia sprawy pozbawia sąd punktu odniesienia przy ocenie, czy organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Innymi słowy, stronie należy zapewnić możliwość wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jednakże ewentualne uznanie, że w sprawie, z uwagi na datę złożenia wniosku, znajdują zastosowanie przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, powoduje, że skarga nie może przynieść oczekiwanego rezultatu w postaci stwierdzenia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Prezentowane wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyroku z dnia 13 lutego 2024 r. o sygn. akt II OSK 2362/23 jest w ocenie organu wyrazem jednolitej linii orzeczniczej tego sądu. Po otrzymaniu odpowiedzi na skargę, skarżący w piśmie procesowym z dnia 22 października 2025 r. wskazał, że nigdy nie otrzymał pisma dotyczącego osobistego wezwania do stawiennictwa w siedzibie organu wraz z żoną w dniu 26 czerwca 2025 r. Wyjaśnił, że o takim piśmie dowiedział się dopiero w związku z postępowaniem sądowym, to jest, że w kwietniu 2025 r. miał być do niego wysłany list organu w tym przedmiocie. Wskazał, że cały czas mieszka z żoną pod tym samym adresem w miejscowości C., o którym zawiadamiał w postępowaniu oraz że wobec braku informacji ze strony organu, po tym jak poinformował o zawarciu małżeństwa, podejmował próby skontaktowania się z inspektorem prowadzącym sprawę i wyjaśnienia wątpliwości. Próby te pozostawały jednak bez odpowiedzi ze strony organu. Skarżący przedstawił swoje stanowisko w sprawie, ponownie wskazując, że postępowanie prowadzone jest w sposób przewlekły, skoro trwa już trzy lata, co przekracza jakikolwiek rozsądny termin na rozpoznanie sprawy. Odpis pisma procesowego został przesłany do organu. Na zapytanie Sądu, w piśmie z dnia 24 listopada 2025 r. pełnomocnik organu oświadczył, że organ wstrzymał się z wydaniem decyzji do czasu rozpoznania reklamacji dotyczącej zawiadomienia z dnia 10 września 2025 r. o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego. Wskazano, że reklamacja została złożona ponieważ nie można zidentyfikować osoby, która odebrała zawiadomienie. Wskazanej informacji udzielono na zapytanie Sądu, czy w sprawie doszło do wydania decyzji oraz prośby o nadesłanie dowodu doręczenia pisma z dnia 10 września 2025 r., ponieważ dowodu takiego brak w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie skarżący niewątpliwie wypełnił wymóg określony w art. 53 § 2b p.p.s.a., ponaglenie zostało bowiem wniesione m.in. w dniu 26 sierpnia 2024 r. W związku z argumentacją organu należało rozważyć kwestię zastosowania w stosunku do skarżącego, przepisów art. 100c i 100d ustawy o pomocy. Ustawa ta w art. 1 definiuje przedmiot regulacji w następujący sposób: 1. Ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. 3. Ustawa określa również: 1) szczególne zasady powierzenia pracy obywatelom Ukrainy, przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) pomoc zapewnianą przez wojewodów, jednostki samorządu terytorialnego oraz inne podmioty obywatelom Ukrainy; 3) utworzenie Funduszu Pomocy w celu finansowania lub dofinansowania realizacji zadań na rzecz pomocy obywatelom Ukrainy; 4) niektóre uprawnienia obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny; 5) szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 6) niektóre uprawnienia obywateli polskich i obywateli Ukrainy będących studentami, nauczycielami akademickimi lub pracownikami naukowymi wjeżdżającymi z terytorium Ukrainy; 7) szczególne regulacje dotyczące kształcenia, wychowania i opieki dzieci i uczniów będących obywatelami Ukrainy, w tym wsparcia jednostek samorządu terytorialnego w realizacji dodatkowych zadań oświatowych w tym zakresie; 8) szczególne zasady organizacji i funkcjonowania uczelni w związku z zapewnianiem miejsc na studiach dla obywateli Ukrainy, o których mowa w ust. 1; 9) szczególne zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy, przebywających legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 10) szczególne zasady prowadzenia dystrybucji produktów leczniczych i wyrobów medycznych przeznaczonych na pomoc humanitarną na terytorium Ukrainy przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych z dnia 12 marca 2022 r. Ustawa o pomocy weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830 - powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa zmieniająca"), wprowadzono do ustawy o pomocy art. 100c, który stanowi, że: 1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy o pomocy, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r. Przepis art. 100d ustawy o pomocy był parokrotnie nowelizowany. W tym zakresie na mocy art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 1088) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 27 czerwca 2023 r. art. 100d określał przywołany okres "do dnia 4 marca 2024 r." Następnie na mocy art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 232) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 22 lutego 2024 r. art. 100d określał przywołany okres "do dnia 30 czerwca 2024 r". Następnie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 854) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 1 lipca 2024 r. art. 100d określał przywołany okres - przedłużony po raz czwarty z kolei - "do dnia 30 września 2025 r." Dalej na mocy art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. (Dz. U. z 2025 r., poz. 1301) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 30 września 2025 r. art. 100d określa przywołany okres "do dnia 4 marca 2026 r." W nawiązaniu do treści przywołanych przepisów art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy oraz skutków ich wprowadzenia, jak też rozumienia przez organ pojęcia "cudzoziemca" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekający w niniejszej sprawie z argumentacją organu zgodzić się nie może i nie dostrzega podstaw do zmiany utrwalonej i w pełni jednolitej linii swojego dotychczasowego orzecznictwa, zgodnie z którym zgodna z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej wykładnia językowa i systemowa przepisów zawartych w art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy prowadzi do stwierdzenia, że nie są przedmiotem tych regulacji uprawnienia i obowiązki innych cudzoziemców niż obywatele Ukrainy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Regulacje te nie dotyczą więc obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Polski z Ukrainy przed dniem 24 lutego 2022 r. oraz innych cudzoziemców. Uzasadnienie regulacji zawartych w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy jest oczywiste i wiąże się z rosyjską agresją na terytorium Ukrainy, toczącą się tam wojną i koniecznością szczególnego uregulowania zasad pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywateli tego kraju, którzy znaleźli się w Polsce w związku z wojną. Ma ona zatem ściśle określony w przepisach art. 1 krąg podmiotowy i przedmiotowy. Także wprowadzona do tej ustawy zmiana nie powinna być traktowana jako zmiana przepisów dotyczących postępowania w sprawach wszystkich cudzoziemców. Postępowanie takie jest bowiem unormowane w innej ustawie, a mianowicie w ustawie o cudzoziemcach, w stosunku do której ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy ma charakter szczególny. Podkreślić należy przede wszystkim, że w ustawie zmieniającej wprowadzono szereg zmian do różnych ustaw, a w tym do ustawy o cudzoziemcach (art. 17 ustawy zmieniającej). Gdyby wolą racjonalnego ustawodawcy była zmiana sytuacji prawnej wszystkich cudzoziemców w sposób przewidziany w art. 100c ustawy o pomocy, wprowadziłby taką zmianę nie do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, lecz do zmienianej tym samym aktem prawnym ustawy o cudzoziemcach, kompleksowo regulującej kwestie związane ze statusem prawnym wszystkich cudzoziemców. Skoro zmiana ustawy o cudzoziemcach nie została dokonana ustawą zmieniającą poprzez dodanie przepisu odpowiadającego treścią art. 100c ustawy o pomocy, to brak jest podstaw do rozciągania mocy obowiązującej szczególnego przepisu art. 100c ustawy o pomocy na inne postępowania w sprawach cudzoziemców, których stronami nie są obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Argumentację tę odnieść należy także do wprowadzonego następnie art. 100d ustawy o pomocy. Wprowadzająca ten przepis ustawa zmieniająca z dnia 13 stycznia 2023 r. również dotyczyła zmian w wielu różnych ustawach - w tym zarówno w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy, jak i w ustawie o cudzoziemcach. Należy także zwrócić uwagę na to, że ustawowym pojęciem cudzoziemca objęci są oczywiście także obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Skoro jednak w ustawie o pomocy jednoznacznie określonym podmiotowym zakresie regulacji, dotyczącym wyłącznie szczególnej grupy cudzoziemców używa się pojęcia "cudzoziemiec", bez dodatkowego określenia zakresu tego pojęcia, to jego znaczenie należy odnosić wyłącznie do osób, których praw i obowiązków ustawa ta wprost - zgodnie z jej art. 1 - dotyczy. Gdyby miało być inaczej, racjonalny ustawodawca regulację odpowiadającą treściowo art. 100c lub 100d ustawy o pomocy zawarłby w ustawie o cudzoziemcach lub w samej ustawie o pomocy wskazałby, że powyższe regulacje odnoszą się do wszystkich cudzoziemców, bez względu na czas przybycia i obywatelstwo. Ustawodawca mógłby taki cel osiągnąć także odsyłając wyraźnie do ustawy o cudzoziemcach, czego jednak nie uczynił. Należy przyjąć, że ustawodawca, zwłaszcza przyjmując niejednoznaczne i wymagające wykładni regulacje prawne kieruje przede wszystkim oceną, czy uchwalana ustawa jest zgodna z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. W tym miejscu należy przywołać istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przepisy Konstytucji. Art. 2 Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Art. 7 Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Art. 31 ust. 3 Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Art. 37 ust. 1 Kto znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji, ust. 2 Wyjątki od tej zasady, odnoszące się do cudzoziemców, określa ustawa. Art. 45 ust. 1 Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Art. 77 ust. 2 Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Niewątpliwe przyczyną wprowadzenia regulacji art. 100c i 100d ustawy o pomocy były trudności wojewodów w załatwianiu narastającej liczby spraw przy braku odpowiedniego wzmocnienia obsady kadrowej urzędów. W polskim systemie prawnym od dawna środkiem ochrony jednostki wobec bezczynności i przewlekłości prowadzenia postępowań przez organy administracji jest skarga do sądu administracyjnego. Stanowi ona realizację przysługującego z mocy art. 45 Konstytucji RP prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Istota regulacji zawartych w art. 100c ust. 3 i 4 oraz art. 100d ustawy o pomocy sprowadza się do czasowej eliminacji możliwości realizacji powyższego prawa przez osoby, których regulacje te dotyczą. Skoro bowiem "nie stosuje się przepisów o bezczynności organów" to znaczy, że wyłącza się możliwość skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji prowadzącego postępowanie. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2362/23 wskazał, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w sprawie wymienionej w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy, w której cudzoziemiec złożył wniosek po 15 kwietnia 2022 r., nie jest skargą niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., to jednak "niestosowanie przepisów o bezczynności organów" oraz wyłączenie "wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki" determinuje w sposób nie budzący wątpliwości rozstrzygnięcie sądu o oddaleniu skargi, co czyni ochronę sądową czysto iluzoryczną. Budzi to istotne wątpliwości z punktu widzenia zgodności takiej regulacji z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Gdyby jednak przyjąć, że takie czasowe ograniczenie prawa do sądu jest dopuszczalne, to należałoby rozważyć, czy dokonane zostało zgodnie z zasadą proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pozytywna odpowiedź na tak postawione pytanie możliwa jest jedynie w przypadku przyjęcia, że zgodnie z art. 1 ustawy o pomocy przepisy art. 100c i 100d tej ustawy dotyczą obywateli Ukrainy, przybyłych na terytorium RP w związku z agresją rosyjską z dnia 24 lutego 2022 r. Obywatele ci stanowią liczną grupę osób, której przybycie na terytorium RP stanowiło wydarzenie nieprzewidywalne, zarówno co do skali, jak i gwałtowności. W sposób oczywisty właściwe organy nie były w stanie w zaistniałej sytuacji załatwić w ustawowych terminach wszystkich spraw zainicjowanych przez obywateli Ukrainy, przybyłych na terytorium RP w związku z agresją rosyjską z dnia 24 lutego 2022 r. Regulacje ustawy o pomocy zawierają rozwiązania niwelujące negatywne skutki możliwych opóźnień w załatwianiu wniosków tej grupy osób i pozwalające osobom tym na legalny pobyt, pracę i prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce (m.in. regulacje zawarte w art. 2 i art. 23 ustawy o pomocy). Można zatem stwierdzić, że obywatele Ukrainy, przybyli na terytorium RP w związku z agresją rosyjską z dnia 24 lutego 2022 r. wskutek tego, że są beneficjentami ułatwień wynikających z ustawy o pomocy, nie odczuwają istotnych skutków opóźnień w działaniu właściwych organów. Nie da się tego jednak powiedzieć o obywatelach Ukrainy, przybyłych do Polski przed datą agresji, czy też obywatelach innych państw, przybyłych do Polski także po tej dacie, którzy nie korzystają z ułatwień wynikających z ustawy o pomocy. Opóźnienia w realizacji ich uprawnień nie są rekompensowane w drodze regulacji szczególnych. Sądowi z urzędu wiadomo, że już przed agresją rosyjską na Ukrainę w działaniu wojewodów w sprawach cudzoziemców występowały poważne trudności, związane z niedostateczną obsadą kadrową właściwych urzędów, całkowicie nieadekwatną do liczby cudzoziemców przybywających do Polski. Odniesienie regulacji art. 100c ust. 3 i ust. 4 oraz art. 100d ustawy o pomocy do wszystkich cudzoziemców prowadziłoby do realizacji modelu "rozwiązywania" problemu bezczynności organów i przewlekłości w określonej kategorii postępowań nie poprzez naprawę struktury organów administracji, zorganizowanych w sposób nieodpowiadający aktualnym potrzebom i od dawna nieprzystosowanych kadrowo do obsługi przybywających do RP cudzoziemców, lecz przez odebranie cudzoziemcom przysługujących im dotychczas środków prawnych. Nie sposób uznać tego rodzaju regulacji za zgodne z zasadą Rzeczypospolitej Polskiej jako państwa prawnego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP. Zaakceptowanie takiego sposobu "rozwiązywania" problemów poszczególnych organów administracji borykających się z narastającą ilością spraw może prowadzić do utrwalania się ich niewydolności, skoro prostym i najtańszym wyjściem z ich trudnej sytuacji okazuje się być czasowe wprawdzie, lecz stopniowo przedłużane pozbawianie osób uprawnionych przysługującego im dotychczas środka ochrony w postaci skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu i przewlekłość prowadzonego przez ten organ postępowania. Interpretacja art. 100c i 100d ustawy o pomocy odnosząca te przepisy do wszystkich spraw cudzoziemców wydaje się zatem prowadzić do unikania przez Państwo negatywnych skutków długoletnich zaniedbań w organizacji administracji właściwej w sprawach cudzoziemców niejako przy okazji wprowadzenia szczególnych regulacji dotyczących skutków rosyjskiej agresji na Ukrainę. Należy wreszcie podkreślić, że w dacie orzekania przez Sąd upłynęły już ponad 3 lata i 10 miesięcy od rozpoczęcia agresji rosyjskiej przeciwko Ukrainie, która spowodowała napływ licznej grupy obywateli tego kraju do Polski. Wiele z tych osób zdążyło już powrócić do Ukrainy. Trudno jest obecnie dopatrywać się szczególnych okoliczności, które w praworządnym państwie nadal uzasadniałyby pozbawienie wszystkich cudzoziemców instrumentów ochrony sądowej przed bezczynnością organów administracji i przewlekłością prowadzonego przez nie postępowania. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażone w pytaniu prejudycjalnym skierowanym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r. (sygn. akt II SAB/Gl 19/25). Zdaniem sądu pytającego: 1. Sprzeciwia się traktatowym zasadom państwa prawnego i poszanowania praw człowieka (art. 2 i 6 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. U. C 202 z 7 czerwca 2016 r., s. 47 i nast. - dalej: TFUE), proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej; Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, s. 1 i nast., z późn. zm. - dalej: KPP) w zw. z art. 6 ust. 1 TUE), pierwszeństwa prawa unijnego i jego efektywności (art. 4 ust. 3 TUE) oraz "prawa do dobrej administracji" (traktowanego jako zasada Unii Europejskiej, wyrażonego w art. 41 ust. 1 - 4 KPP w zw. z art. 51 ust. 1 KPP w zw. z art. 6 ust. 1 TUE oraz w orzecznictwie TSUE) długotrwałe i kilkukrotnie wydłużane przez prawodawcę krajowego wyłączenie z przyczyn organizacyjnych lub ekonomicznych prawa cudzoziemców - obywateli państw trzecich do złożenia skutecznego środka przeciwdziałania opieszałości organów administracji publicznej (ponaglenia, skargi na bezczynność lub przewlekłość); 2. Długotrwałe i kilkukrotnie przedłużane wyłączenie w prawie krajowym możliwości złożenia przez cudzoziemców - obywateli państw trzecich skutecznego środka prawnego przeciwdziałającego opieszałości organów publicznych oraz wykluczenie możliwości zasądzenia przez krajowy sąd administracyjny adekwatnej sumy pieniężnej, stanowiącej zadośćuczynienie za naruszenie prawa do działania przez organy bez zbędnej zwłoki i wykluczenie możliwości nakazania wydania aktu administracyjnego w wyznaczonym przez sąd terminie, należy interpretować jako: a) niespełniające wymogów interesu ogólnego oraz nadmiernie ograniczające sferę praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 2 TUE; art. 6 ust. 1 i 3 TUE w zw. z art. 52 ust. 1 - 3 KPP); b) dyskryminujące cudzoziemców - obywateli państw trzecich (art. 2 TUE, art. 10 i 18 TFUE, art. 20 oraz 21 ust. 1 i 2 KPP); c) uchybiające zasadzie sprawiedliwości (art. 2 TUE) oraz d) utrudniające realny, skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości (art. 2 TUE, art. 67 ust. 4 TFUE, art. 47 w zw. z art. 51 ust. 1 KPP). Szczegółowe uzasadnienie pytania prejudycjalnego dostępne jest w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl) i zbyteczne jest w tym miejscu jego powoływanie w całości. Należy jedynie w pełni podzielić argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, stojącego na stanowisku, że postępowanie administracyjne o udzielenie obywatelowi państwa trzeciego zezwolenia na pobyt czasowy jest sprawą unijną, a nie jedynie krajową, co oznacza konieczność poszanowania postanowień Karty Praw Podstawowych (w świetle jej art. 51 ust. 1) oraz zasad unijnych, także przez organy i sądy krajowe. Jedną z tych zasad jest prawo do dobrej administracji ustanowione w art. 41 KPP. Z wcześniejszych rozważań wynika jednoznacznie, że wyłączenie sądowej ochrony wszystkich cudzoziemców wobec bezczynności organów administracji lub przewlekłego prowadzenia przez nie postępowania jaskrawo narusza to prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie zwrócił uwagę na to, że tymczasowa ochrona udzielana wysiedleńcom z Ukrainy (art. 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r., stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy) przedłużona decyzją wykonawczą Rady [UE] 2023/2409 z dnia 19 października 2023 r. wyraźnie wskazuje, że decyzja ta nie narusza praw podstawowych i jest zgodna z zasadami uznanymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. Słusznie zatem podkreśla sąd pytający, że powoływanie się przez sąd krajowy na te decyzje dla poparcia ograniczenia praw podstawowych (a nie ich zapewnienia) wydaje się być sprzeczne z celem samej decyzji i świadczy o głębokiej rozbieżności w interpretacji przepisów krajowych oraz międzynarodowych, w tym EKPCZ i regulacji unijnych, ze szkodą dla cudzoziemców - obywateli państw trzecich, będących pod ochroną Unii Europejskiej. Jak trafnie wskazał w ww. uzasadnieniu sąd pytający, powołane w pytaniu prejudycjalnym orzecznictwo TSUE nie akceptuje istnienia sytuacji podlegających prawu Unii, w których prawa podstawowe nie miałyby zastosowania. Środki, które są nie do pogodzenia z prawami podstawowymi, są niedopuszczalne w prawie Unii ze względu na poszanowanie zasad pierwszeństwa, jednolitości i skuteczności tego prawa w wyniku ochrony praw podstawowych, które nie może różnić się w zależności od danego prawa krajowego. Tymczasem regulacje zawarte w art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy interpretowane w sposób jaki czyni to organ administracji naruszają prawo do dobrej administracji. Co więcej, w wyroku z dnia 19 maja 2025 r. o sygn. akt II OSK 2926/24 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że czasowe ograniczenie prawa do sądu (w zakresie dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4) było uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy w związku z wojną rozpoczętą 24 lutego 2022 r. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegł, że konieczne jest, aby sformułowane wyżej oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości a ewentualna istotna zmiana tych okoliczności może doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia przesłanki niezbędności wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w art. 100d ustawy o pomocy. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy okoliczności te trwają. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi zaś, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przez "istotną zmianę okoliczności" należy rozumieć nie tylko zmniejszenie liczby wniosków pobytowych wpływających do wojewodów, lecz również stan, w którym zwiększona liczba tych wniosków (w porównaniu z wpływem sprzed wybuchu wojny w Ukrainie) stała się normą w dłuższym - obecnie blisko czteroletnim - okresie i nie może być już uznawana za sytuację nadzwyczajną. Z danych udostępnionych przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jednoznacznie wynika, że (w porównaniu z latami wcześniejszymi) w roku 2022 nastąpił znaczny wzrost liczby wniosków pobytowych, jakie wpłynęły do wojewodów, co bez wątpienia należy wiązać z wybuchem wojny w Ukrainie. Natomiast w kolejnych latach (2023-2024) wpływ ten kształtował się na zbliżonym poziomie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponad dwuletni okres - od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. - należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy o pomocy). Tym bardziej, że chodzi w tym przypadku o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter. Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" - dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności - lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Takie rozwiązanie należy zaś ocenić krytycznie nie tylko przez pryzmat art. 45 ust. 1 Konstytucji, lecz również z punktu widzenia konstytucyjnej zasady pewności prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej nie mogły stanowić podstawy do kolejnego - czwartego z rzędu - przedłużenia obowiązywania art. 100d po dniu 30 czerwca 2024 r. W związku z tym, w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw, należy odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2024 r., poz. 854 - dalej: "nowela ustawy", "ustawa zmieniająca") w zakresie w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przyczyna wprowadzająca ograniczenie prawa do sądu w dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej już nie istniała. Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1-4 ustawy o pomocy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z ww. zasadą prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zajął zatem w przywołanym wyroku (jak i kolejnych wyrokach np. z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 3117/24, z dnia 5 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3111/24, z dnia 5 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 2743, z dnia 25 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3109/24, z dnia 16 października 2025 r. sygn. akt II OSK 49/25) stanowisko, zgodnie z którym, po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy - po dniu 30 czerwca 2024 r. zachodzi sprzeczność art. 100d ustawy o pomocy z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Przepis ten nie powinien być zatem stosowany. Zarówno przyjęcie przyjmowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wykładni przepisów ustawy o pomocy ograniczającej krąg podmiotów objętej jej regulacjami do osób wymienionych w jej art. 1, jak i uznanie, że przedłużenie po dniu 30 czerwca 2024 r. mocy obowiązującej ograniczeń przewidzianych w art. 100d ustawy o pomocy jest sprzeczne z Konstytucją, powoduje konieczność merytorycznego rozpoznania sprawy. W sprawie nie występowały zatem przeszkody uniemożliwiające Sądowi merytoryczne rozpoznanie sprawy, tj. dokonanie oceny, czy w odniesieniu do procedowanego przez organ wniosku skarżącego doszło do zarzucanej przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Jak wynika z akt sprawy, skarżący będący obywatelem Białorusi, przybył do Polski w kwietniu 2022 r. i złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w sierpniu 2022 r. Rozważenia zatem wymaga, czy brak rozpoznania przez organ wniosku skarżącego stanowi o przewlekłości prowadzonego postępowania. Na dzień wniesienia skargi niewątpliwie decyzja w sprawie nie została bowiem jeszcze wydana (wrzesień 2025 r.), jak również organ nie powiadomił Sądu, aby do wydania decyzji rozpoznającej wniosek skarżącego doszło w trakcie, gdy sprawa zawisła już przed tutejszym Sądem. Odnosząc się zatem do meritum sprawy wskazać należy, że pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. powołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie akt II OSK 1031/12). Potwierdza to definicja legalna przewlekłości wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Dokonując oceny, czy w postępowaniu doszło do przewlekłości, należy przy tym również brać pod uwagę, czy podejmowane przez organ czynności mieściły się w czasie wyznaczonym na załatwienie sprawy. Należy bowiem uwzględnić, opierając się na treści uchwały NSA z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 - gdzie odniesiono się do pojęć bezczynności i przewlekłości - że "organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód". W powołanej uchwale stwierdzono, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw pojęcia bezczynności i przewlekłości uzyskały "odmienny znaczeniowo sens". Badanie stanu przewlekłości odniesiono jednak również do konieczności ustalenia granic czasowych na załatwienie sprawy. Wskazane granice czasowe stanowią bowiem podstawowy punkt odniesienia dla dokonania oceny, czy organ prowadzi postępowanie dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że Wojewoda Pomorski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego. Naruszenie to miało przy tym charakter rażący w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Organ zobowiązany jest do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organowi wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Zasada szybkości postępowania wynikająca z art. 12 § 1 k.p.a. wymaga bowiem, by organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. W myśl ogólnej reguły zawartej przez ustawodawcę w Kodeksie postępowania administracyjnego w art. 35 § 1 § 2, stanowiącej rozwinięcie powyższej zasady, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Przepis art. 35 § 3 k.p.a. stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a. Ustawa o cudzoziemcach zawiera przepisy określające czas, w jakim postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy powinno się zakończyć. Przepisy regulujące tę materię stanowią lex specialis w stosunku do ogólnych uregulowań k.p.a. Stosownie bowiem do art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Zgodnie z art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Przywołane przepisy regulują zatem terminy załatwienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wydłużając ten termin do 60 dni od dnia spełnienia wymogów określonych w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Z ustalonych na podstawie akt sprawy okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący dopełnił obowiązku osobistego stawiennictwa w urzędzie w dniu 23 listopada 2022 r. W tej dacie pracownik organu zaznaczył na formularzu, że wniosek nie zawiera braków formalnych oraz że nie ma potrzeby sporządzać wezwania do wnioskodawcy. Jednocześnie jednak zaznaczył, że należy przesunąć termin rozpatrzenia sprawy. W ocenie Sądu termin na załatwienie sprawy rozpoczął zatem swój bieg począwszy od powyższego zdarzenia, pomimo, że blisko dwa miesiące później organ zdecydował o wystosowaniu do wnioskodawcy wezwania o dokumenty w trybie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Okoliczności te świadczą w ocenie Sądu o przewlekłości prowadzenia postępowania. Skoro bowiem zasadą pozostaje termin 60 dni na rozpoznanie wniosku, to posiadając pozbawiony braków formalnych wniosek (począwszy od osobistego stawiennictwa skarżącego w urzędzie i złożenia odcisków linii papilarnych), organ nie powinien zwlekać z czynnościami w sprawie, wykorzystując wskazany termin w zasadzie wyłącznie na ustalenie, że wbrew pierwotnym ustaleniom jakie podjął, wnioskodawcę należy jednak wezwać w trybie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach o dokumenty, mające wykazać zaistnienie przesłanek udzielenia zezwolenia. Od chwili, w której do organu dotarło pozbawione braków formalnych podanie, na organie ciążył obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym podjęcie czynności służących doprowadzeniu do uzupełnienia wniosku o brakujące dokumenty, jeżeli organ uznawał, że takie braki występowały. Złożenie wniosku wszczynającego postępowanie nakłada bowiem na organ obowiązek jego weryfikacji i ustalenia, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane, w szczególności takie, których obowiązek przedłożenia wynika z przepisów prawa. Weryfikacja, o której mowa, powinna nastąpić niezwłocznie i wówczas organ powinien wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia również w takim czasie, który nie spowoduje popadania przez organ w zwłokę w załatwieniu sprawy niemożliwą do zaakceptowania z punktu widzenia standardów obowiązujących w demokratycznym państwie prawnym. Dalej wskazać należy, że wnioskodawca był w toku postępowania toczącego się na przestrzeni obecnie już 3 lat kilka razy z rzędu informowany przez organ w kolejnych wezwaniach o dodatkowe dokumenty lub wyjaśnienia, że po upływie terminu wyznaczonego przez organ nastąpi rozstrzygnięcie sprawy na podstawie dotychczas zebranego materiału dowodowego. Pomimo tego, takie rozstrzygnięcie nigdy nie zapadało. Do dnia wydania wyroku (styczeń 2026 r.) organ nie przedstawił Sądowi dokumentu, czy oświadczenia, z którego wynikałoby, że załatwił wniosek skarżącego. W tym czasie strony nie informowano też w żaden sposób o tym, aby wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy w trybie art. 36 k.p.a. Dostrzec należy, że organ nie podjął rozstrzygnięcia pomimo, że w swoich pismach, wydawanych również w dużych rozpiętościach czasowych, więcej niż raz wskazywał, że zakończył gromadzenie materiału dowodowego. Pierwsze takie pismo wystosowane do wnioskodawcy jest datowane już na dzień 22 września 2023 r. W kontekście przewlekłości prowadzenia postępowania należy widzieć także okoliczność wzywania wnioskodawcy przez organ o dokumenty, które zostały już wcześniej przez wnioskodawcę przedłożone. W tym zakresie Sąd wskazuje, że wbrew przedstawionym w odpowiedzi na skargę twierdzeniom np. dokument zgłoszenia do ZUS nie został złożony przez wnioskodawcę w dniu 6 października 2023 r., ale już w styczniu 2023 r. w związku z pierwszym wezwaniem o dokumenty. Pomimo tego organ w marcu 2024 r. ponownie wskazywał wnioskodawcy na konieczność przedłożenia dokumentu potwierdzającego zgłoszenie do ZUS. Prowadzenie postępowania przez tak długi okres czasu mogło niewątpliwie doprowadzić do sytuacji, że określone dokumenty mogły stać się nieaktualne, właśnie z powodu upływu czasu. Okoliczność ta świadczy jednak dodatkowo o przewlekłości prowadzenia postępowania, skoro już sam czas jego prowadzenia mógł spowodować dezaktualizację dokumentów i konieczność ich ponownego przedłożenia. W tej sprawie wskazać należy, że wnioskodawca wobec długich okresów, w których organ nie podejmował żadnych działań, również samodzielnie, to jest bez wezwania, dostarczał dokumenty, chcąc zaktualizować wiedzę organu. W szczególności wnioskodawca ponawiał przedkładanie dokumentów dotyczących umowy o pracę i posiadanych źródłach dochodu, dokumentów ZUS, a także dokumentów dotyczących posiadania miejsca zamieszkania w Polsce. Sąd nie kwestionuje, że organ niewątpliwie ma prawo gromadzić materiał dowodowy w sprawie, jeżeli uznaje, że określone okoliczności wymagają wyjaśnienia. Wskazane czynności nie powinny być jednak podejmowane w oderwaniu od terminu załatwienia sprawy. Sąd nie podziela przy tym stanowiska organu, aby termin załatwienia przedmiotowej sprawy zainicjowanej wnioskiem z 2022 r. jak dotąd nie rozpoczął w ogóle swojego biegu. Również przyjmując zgodnie z aktualnym orzecznictwem NSA, że stan przewlekłości należy oceniać przez pryzmat okoliczności, które miały miejsce począwszy od 30 czerwca 2024 r., kiedy art. 100d ustawy o pomocy nie powinien być stosowany, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie postępowanie po tej dacie w dalszym ciągu było prowadzone w sposób przewlekły. Pomimo dostarczenia w czerwcu 2024 r. na wezwanie organu kolejnych dokumentów w sprawie, a także złożenia ponaglenia w sierpniu 2024 r., organ nie podejmował żadnych czynności aż do listopada 2024 r. Również wtedy organ nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie, lecz zaznaczył po raz kolejny, że zakończył gromadzenie materiału dowodowego oraz że wyda na jego podstawie decyzję jeżeli nie zostanie on uzupełniony. Następnie do kwietnia 2025 r. organ nie podjął jednak znów żadnych czynności w sprawie, w tym nie wydał decyzji przed otrzymaniem od skarżącego pisma z dnia 14 kwietnia 2025 r. informującego, że w związku z zawarciem małżeństwa z dotychczasową partnerką, która posiada jednocześnie obywatelstwo polskie, wnosi o zmianę głównego celu pobytu w Polsce. W ocenie Sądu po uzyskaniu wskazanej informacji organ nie podjął efektywnych działań w celu załatwienia wniosku strony o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP, co stanowi o dalszym przewlekłym prowadzeniu postępowania. Termin załatwienia sprawy w dalszym ciągu nie został przedłużony. Natomiast jak wskazano już wyżej, decyzja niewątpliwie nie została wydana w chwili wniesienia skargi (wrzesień 2025 r.), ani w chwili udzielenia przez organ odpowiedzi na zapytanie Sądu w tym przedmiocie (listopad 2025 r.). Pełnomocnik organu w piśmie z dnia 24 listopada 2025 r. wskazał, że wstrzymano się z wydaniem decyzji, wobec złożenia przez organ reklamacji pocztowej, dotyczącej kwestii doręczenia wnioskodawcy zawiadomienia z dnia 10 września 2025 r. o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego i możliwości wydania niekorzystnej decyzji w sprawie. Tego rodzaju działanie również świadczy o nieuzasadnionym przedłużeniu postępowania. Jeżeli organ uznał, że przesyłka została nieprawidłowo doręczona, niezależnie od oczekiwania na wynik reklamacji, mógł ponowić wysyłkę pisma do strony, jeżeli uznawał konieczność wysłania tego rodzaju zawiadomienia w dalszym ciągu za aktualne. Niezależnie od tego, Sąd wskazuje, że o braku efektywnych działań organu zmierzających do sprawnego załatwienia sprawy świadczy całokształt przebiegu postępowania również od dnia, w którym organ dowiedział się o zawarciu małżeństwa przez A. P. i w związku z tym o postulacie wnioskodawcy, aby jego wniosek procedować dalej z uwzględnieniem, że głównym celem, dla jakiego chce pozostać w Polsce jest, niezależnie od pracy jaką tu wykonuje, prowadzenie wspólnego życia rodzinnego z żoną. Wobec tak długo prowadzonego postępowania (które zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy pokrywa się też z czasem, w jakim pozostaje on - najpierw w nieformalnym związku, a później w związku małżeńskim - z I. C., obywatelką Polski), organ powinien w pierwszej kolejności poszukiwać dokumentów potwierdzających realność związku małżeńskiego (lub realność tą wykluczających) w już zgromadzonym materiale dowodowym. Przed wystosowaniem wezwania o dokumenty potwierdzające realność związku małżeńskiego - efektywnie prowadząc postępowanie - należało więc dokonać oceny, czy gromadzony już od 2022 r. materiał dowodowy istotnie takich dokumentów nie zawiera, mając na uwadze, że składają się na niego nie tylko akt zawarcia małżeństwa i dowód posiadania obywatelstwa polskiego przez żonę wnioskodawcy, ale także m.in. oświadczenia wnioskodawcy sprzed zawarcia małżeństwa, że I. C. jest jego partnerką i że chciałby się z nią ożenić oraz dokumenty świadczące o wspólnym zamieszkiwaniu przed ślubem oraz o wspólnym prowadzeniu interesów. Jeżeli zaś istniały jednak pomimo tego, w ocenie organu, wątpliwości, co do realności zawartego związku małżeńskiego i istniała konieczność udzielania przez wnioskodawcę i jego żonę wyjaśnień w tej sprawie, efektywnym działaniem wobec wątpliwości, co do faktu otrzymania przez A. P. zawiadomienia o wezwaniu do siedziby organu, było ponowienie tego zawiadomienia, aby umożliwić stronie wypowiedzenie się w tej sprawie. Podkreślenia wymaga, że w aktach sprawy nie ma zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia datowanego na dzień 30 kwietnia 2025 r. wzywającego wnioskodawcę wraz z żoną do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu w dniu 26 czerwca 2025 r. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że wnioskodawca podejmował w tym czasie działania, aby skontaktować się organem oraz nadsyłał dodatkowe dokumenty, gdzie jednocześnie, jak wskazuje, nie miał w ogóle wiedzy, czy organ uwzględnił postulat zmiany celu pobytu w Polsce w związku z zawarciem małżeństwa przez wnioskodawcę. Organ nie podjął już jednak żadnych działań w sprawie w okresie od maja do września 2025 r., dopiero po otrzymaniu skargi kierując do strony zawiadomienie, że zakończył gromadzenie materiału dowodowego (co do którego zawiadomienia również istnieją wątpliwości, co do jego skutecznego doręczenia). Sprawne prowadzenie postępowania to także skuteczne zawiadamianie stron o podejmowanych czynnościach. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że organ prowadzi postępowanie dotyczące wniosku skarżącego przewlekle i jest to przewlekłość mająca charakter rażący, uwzględniając w szczególności, że wniosek skarżącego został złożony jeszcze w 2022 r. Czynności organu były podejmowane z odstępami wielomiesięcznym oraz z przedstawionych wyżej powodów również nieefektywnie, mimo że termin na wydanie decyzji w tego rodzaju sprawie został przez ustawodawcę określony na 60 dni. Sąd miał na uwadze, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W realiach rozpoznawanej sprawy taka sytuacja miała miejsce, bowiem organ przekroczył termin na załatwienie sprawy wielokrotnie. Prowadzenie postępowania przez okres ponad 3 lat rażąco narusza prawo. Należy dodać, że stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące możliwości stosowania przepisów ustawy o cudzoziemcach od dnia 1 lipca 2024 r. jest znane od dawna organowi, bowiem prezentowane było choćby w wyrokach tutejszego Sądu. Mając zatem powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 1. sentencji wyroku). Ponadto Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2. sentencji wyroku). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepis art. 154 § 6 p.p.s.a. stanowi, że grzywnę (...) wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W tych okolicznościach sprawy jakie zostały opisane wyżej, gdzie doszło do rażącej przewlekłości, Sąd na mocy art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł z urzędu o przyznaniu skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, uznając, że zrekompensuje ona skarżącemu dolegliwości spowodowane tak długim procedowaniem wniosku przez organ (punkt 3. sentencji wyroku). Procedowanie wniosku przez okres ponad trzech lat, przy niewątpliwych trudnościach związanych z możliwością uzyskania wizy od organów Białorusi, powoduje, że przez cały okres pobytu na terytorium RP (w czasie którego skarżący założył w Polsce rodzinę oraz podjął się pracy oraz zarządzania firmą) skarżący pozostaje w ciągłym stanie niepewności, co do swojego statusu i tego, czy będzie mógł pozostać i mieszkać w Polsce ze swoją żoną oraz dalej rozwijać prowadzoną wspólnie działalność. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. (punkt 4. sentencji wyroku). Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę składa się wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł.