III SAB/Gd 45/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania odwołania w sprawie zasiłku okresowego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia odwołania M. T.od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 20 marca 2015 r. nr [...] - w terminie 21 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. oddala wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. W dniu 18 września 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga M. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego przejawiającą się brakiem rozpatrzenia odwołania ww. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 20 marca 2015 r. nr [...], odmawiającej przyznania skarżącej zasiłku okresowego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że do dnia jej wniesienia organ drugiej instancji nie rozpatrzył odwołania z dnia 31 marca 2015 r. i mimo stosownego wezwania nadal pozostaje w bezczynności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej uwzględnienie i wyznaczenie terminu rozpoznania sprawy. Organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 14 maja 2015 r. strona wezwała Samorządowe Kolegium Odwoławcze do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezwłoczne rozpoznanie odwołania. Do dnia złożenia odpowiedzi na skargę sprawa nie została jednakże załatwiona i tym samym Kolegium pozostaje w bezczynności. W piśmie z dnia 28 września 2015 r. skarżąca powołując się na swoją trudną sytuację materialną oraz na nowelizację przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła o przyznanie jej od organu odwoławczego stosownego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów m. in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym skierowanie sprawy ze skargi na bezczynność organu do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy Sąd wskazuje, że datowane na dzień 31 marca 2015 r. odwołanie skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 9 kwietnia 2015 r. Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno więc nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania zgodnie z art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.a."). Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia 14 maja 2015 r. strona wezwała Samorządowe Kolegium Odwoławcze do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezwłoczne rozpoznanie odwołania. Pismo to spełniało wymóg wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 37 § 1 k.p.a. W tej sytuacji skarżąca wnosząc skargę spełniła wymóg art. 52 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że skargę można wnieść po wyczerpaniu służących skarżącemu środków zaskarżenia. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi należy wskazać, że miesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął dla organu odwoławczego z dniem 9 maja 2015 r. Z akt sprawy nie wynika, by Samorządowe Kolegium Odwoławcze do dnia wydania wyroku rozpoznało odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 20 marca 2015 r. nr [...], odmawiającej przyznania skarżącej zasiłku okresowego. Nierozpatrzenie odwołania skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. świadczy o pozostawaniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w bezczynności. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 149 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę na bezczynność organu, zobowiązując organ odwoławczy do rozpatrzenia odwołania skarżącej w terminie 21 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W punkcie drugim wyroku Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd miał na względzie, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. w tej materii min.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym świetle rażącym naruszeniem prawa może być m.in. naruszenie zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwiania spraw. W realiach rozpatrywanej sprawy czasokres pozostawania organu administracji publicznej w bezczynności (ponad 6 miesięcy), brak poinformowania skarżącej o przypadku niezałatwienia sprawy, przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.) jak i jej materialny charakter (istotny z punktu widzenia skarżącej, gdyż sprawa dotyczy świadczeń z pomocy społecznej) determinują w ocenie Sądu ustalenie, że organ pozostając w bezczynności dopuścił się rażącego naruszenia prawa. To, że organ odwoławczy załatwia sprawy według kolejności ich wpływu nie może być dostatecznym kontrargumentem przy ocenie stopnia naruszenia prawa, bowiem organ odwoławczy rażąco przekroczył w niniejszej sprawie czas przewidziany przez ustawodawcę na wydanie rozstrzygnięcia, a sprawa nie należy do spraw o skomplikowanym stanie faktycznym czy prawnym. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Z kolei suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego - charakter kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności, a także czy wskazują na konieczność zrekompensowania tego faktu skarżącemu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie istnieje potrzeba zdyscyplinowania organu odwoławczego, który dopuścił się bezczynności. Jak już wyżej wskazano termin rozpatrzenia odwołania przekroczył znacznie czas przewidziany dla tego rodzaju rozstrzygnięć, przewidziany przez ustawodawcę. Sprawy z zakresu pomocy społecznej dotyczą osób, które oczekują na – zasadnie bądź niezasadnie - udzielenie im wsparcia. Istotne jest jednak szybkie rozstrzygnięcie spraw związanych z codzienną egzystencją osób , wnioskujących o udzielenie im pomocy. Sprawy takie nie są przy tym - co do zasady - sprawami szczególnie skomplikowanymi pod względem faktycznym i prawnym. Prewencyjny charakter grzywny, jak i podane wyżej okoliczności przemawiały, w ocenie Sądu, za wymierzeniem w niniejszej sprawie organowi odwoławczemu grzywny w wysokości 500 zł. W ocenie Sądu wysokość wymierzonej grzywny jest wystarczająca do zdyscyplinowania organu odwoławczego. W punkcie czwartym wyroku Sąd oddalił wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej (art. 149 § 2 in fine w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.). Odnosząc się do złożonego wniosku należy zwrócić uwagę, że ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarówno w znowelizowanym od dnia 15 sierpnia 2015 r. jak i w uprzednio obowiązującym brzmieniu nie daje sądowi administracyjnemu kompetencji do orzekania o odszkodowaniu na rzecz podmiotu skarżącego bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W związku z tym, zawarty w treści pisma skarżącej z dnia 28 września 2015 r. wniosek o zasądzenie (przyznanie) na jej rzecz odszkodowania na podstawie znowelizowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy traktować jako wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 in fine p.p.s.a. Sąd jednak nie uznał za zasadne i celowe przyznanie na rzecz skarżącej jakiejkolwiek sumy pieniężnej. Z argumentacji skarżącej, zawartej we wniosku o przyznanie jej sumy pieniężnej wynika bowiem w istocie, że skarżąca oczekuje wynagrodzenia za trudną sytuację życiową, w jakiej się znalazła. Tego rodzaju argumentacja jest nie do pogodzenia z celem instytucji unormowanej w 149 § 2 in fine p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a orzekł o wymierzeniu organowi grzywny (pkt 3 wyroku) oraz na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej (pkt 4 wyroku).