III SAB/Gd 46/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka Sędzia WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M.T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania odwołania w sprawie zasiłku celowego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia odwołania M.T. od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 marca 2015 r. nr [...]- w terminie 21 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w wysokości 500 (pięciuset) złotych; 4. oddala wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu pieniędzy. M. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego polegającą na przekroczeniu przez organ terminu do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Wniesiona skarga dotyczy bezczynności organu w zakresie rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 marca 2015 r. nr [...] dotyczącej zasiłku celowego. Skarżąca zaznaczyła, że wniosła odwołanie w dniu 31 marca 2014 r. Ponadto w dniu 14 maja 2015 r. wystosowała do SKO stosowne ponaglenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej uwzględnienie i wyznaczenie terminu rozpoznania sprawy. Poza sporem pozostaje bowiem okoliczność, że do dnia złożenia odpowiedzi na skargę sprawa nie została załatwiona i tym samym Kolegium pozostaje w stanie bezczynności. Jednocześnie Kolegium wniosło o stwierdzenie, że bezczynność organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ jedyną jej przyczyną jest rozpoznanie spraw według kolejności wpływu. W piśmie z dnia 28 września 2015 r. skarżąca powołując się na swoją trudną sytuację materialną oraz na nowelizację przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła o przyznanie jej od organu odwoławczego stosownego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów m. in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym skierowanie sprawy ze skargi na bezczynność organu do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy Sąd wskazuje, że datowane na dzień 31 marca 2015 r. odwołanie skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 9 kwietnia 2015 r. Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno więc nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania zgodnie z art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.a."). Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Co istotne, pismem z dnia 14 maja 2015 r. strona wezwała Samorządowe Kolegium Odwoławcze do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezwłoczne rozpoznanie odwołania. Pismo to spełniało wymóg wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 37 § 1 k.p.a. W tej sytuacji skarżąca wnosząc skargę spełniła wymóg art. 52 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że skargę można wnieść po wyczerpaniu służących skarżącemu środków zaskarżenia. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi należy wskazać, że miesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął dla organu odwoławczego z dniem 9 maja 2015 r. Z akt sprawy nie wynika, by Samorządowe Kolegium Odwoławcze do dnia wydania wyroku rozpoznało odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 marca 2015 r. nr [...] odmawiającej przyznania skarżącej zasiłku celowego. Nierozpatrzenie odwołania skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. świadczy o pozostawaniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w bezczynności. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 149 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę na bezczynność organu, zobowiązując organ odwoławczy do rozpatrzenia odwołania skarżącej w terminie 21 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W punkcie drugim wyroku Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd miał na względzie, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. w tej materii min.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym świetle rażącym naruszeniem prawa może być m.in. naruszenie zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwiania spraw. W realiach rozpatrywanej sprawy czasokres pozostawania organu administracji publicznej w bezczynności (ponad 6 miesięcy), brak poinformowania skarżącej o przypadku niezałatwienia sprawy, przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.) jak i jej materialny charakter (istotny z punktu widzenia skarżącej, gdyż sprawa dotyczy świadczeń z pomocy społecznej) determinują w ocenie Sądu ustalenie, że organ pozostając w bezczynności dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Wobec uwzględnienia skargi w punkcie trzecim wyroku Sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 500 zł (art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.). Podane wyżej okoliczność przemawiały za wymierzeniem organowi grzywny w kwocie 500 zł. W punkcie czwartym wyroku Sąd oddalił wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu pieniędzy.(art. 149 § 2 in fine w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.). Odnosząc się do złożonego wniosku należy zwrócić uwagę, że ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarówno w znowelizowanym od dnia 15 sierpnia 2015 r. jak i w uprzednio obowiązującym brzmieniu nie daje sądowi administracyjnemu kompetencji do orzekania o odszkodowaniu na rzecz podmiotu skarżącego bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W związku z tym zawarty w treści pisma skarżącej z dnia 28 września 2015 r. wniosek o zasądzenie (przyznanie) na jej rzecz odszkodowania na podstawie znowelizowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy traktować jako wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 in fine p.p.s.a. Przechodząc do merytorycznej oceny złożonego wniosku Sąd wskazuje, że wprowadzona do p.p.s.a możliwość przyznania sumy pieniężnej od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego jest instytucją wzorowaną na rozwiązaniu przyjętym w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). W swej istocie kwota otrzymywana na tej podstawie ma rekompensować stronie negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Kwota ta, poza odnoszącą się do organów funkcją represyjną i prewencyjną, ma mieć też znaczenie kompensacyjne. Inaczej mówiąc, ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką poniosła strona wskutek nieterminowego załatwienia sprawy. Przenosząc powyższe rozważania w realia rozpatrywanej sprawy oraz uwzględniając całokształt okoliczności faktycznych związanych z sytuacją materialną skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skutki stwierdzonej bezczynności nie spowodowały strat moralnych i majątkowych wymagających zrekompensowania poprzez przyznanie na rzecz skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej. W związku z tym złożony wniosek podlegał oddaleniu.